توجه به ستون فقرات فرزندان

وراثت، آسیب‌های دوران بارداری و زایمان، وضعیت غیر صحیح نشستن و ایستادن و کارکردن، فعالیت سنگین بدنی مانند بلند کردن و حمل بار سنگین، صدمات ورزشی، تصادفات، سوانح و شکستگی ستون فقرات از علل مهم این ناهنجاری‌ها به شمار می‌رود. می‌توان گفت، ستون فقرات بر اثر انحراف جانبی به صورت C شکل یا به صورت S شکل درمی‌آید و وضعیت طبیعی ایستادن، نشستن و خوابیدن فرد را تحت تأثیر قرار می‌دهد. این ناهنجاری در دختران بیشتر است و از آنجا که هنگام حاملگی و زایمان، ستون فقرات خمیده می‌تواند به رحم فشار آورد و برای سلامت جنین خطرناک باشد، توجه به ستون فقرات در دختران، بخصوص پیش از سن بلوغ بسیار مهم و قابل توجه است. امکان اصلاح این انحراف در سنین پیش از بلوغ با استفاده از وسایل جانبی مانند بررسی ستون فقرات و فیزیوتراپی و تمرین در آب وجود دارد، اما بعد از سن بلوغ درمان‌ها بیشتر نگه‌دارنده است و مانع بیشتر شدن درجه خمیدگی ستون فقرات می‌شود.

زمانی مشکل برای درمانگر دوچندان می‌شود که علاوه بر انحراف جانبی ستون فقرات، قوس پشتی بیمار هم افزایش یافته، به عبارتی کایفوز ایجاد می‌شود. در این مواقع است که بریس و تمرینات فیزیوتراپی باید علاوه بر اصلاح خمیدگی و چرخش به طرفین در ستون فقرات، قوز پشتی و خمیدگی به جلو را نیز اصلاح کند .

زمانی که زاویه انحراف ستون فقرات بیش از حد مشخص باشد، درمان جراحی مطرح می‌شود که دوره درمان و فیزیوتراپی خاص خود را نیاز دارد. در مواردی که درمان غیر جراحی تجویز می‌شود، درمان باید مداوم باشد و تمرین‌های آموزش داده شده توسط فیزیوتراپیست نیز باید به صورت روزانه انجام شود.

عادت‌های غلطی همچون نشستن روی صندلی قابل گردش در حالی که سر روبه نمایشگر رایانه و پایین تنه چرخیده است، نشستن طولانی در حالی که یک پا روی پای دیگر انداخته شده یا نشستن طولانی با تکیه بر لگن یک طرف می‌تواند باعث ایجاد و تشدید اسکولیوز شود. عادات خواب نیز از علل دیگر این ناهنجاری هاست. بسیاری از افراد، هنگام خواب یک زانو را داخل شکم برده، زانوی دیگر را صاف نگه می‌دارند و یکی از دست‌ها را از بالا زیر سر می‌برند و دست دیگر را بین زانوها قرار می‌دهند که انحراف جانبی ستون فقرات را در پی خواهد داشت. از دیگر عوارض اسکولیوز، افزایش فشار روی قفسه سینه و ریه‌ها و اختلال در عملکرد آنهاست که می‌تواند تنفس و اکسیژن‌رسانی را دچار اختلال کند. تکنیک‌های دستی فیزیوتراپیست‌ها در افزایش تحرک ستون فقرات و دنده‌ها هنگام دم و بازدم و افزایش حجم ریه‌ها و آموزش تمرینات تنفسی در این شرایط بسیار مفید است.

دکتر پرهام پارسانژاد

فیزیوتراپیست