عواقب مخاطره‌آمیز استفاده از سلاح

این موضوع می‌تواند زنگ خطری باشد که باید آن را جدی گرفت. گاهی افراد بدون داشتن هیچ گونه تخصصی دست به سلاح می‌برند و در آیین‌های عزا و عروسی از آن استفاده و اقدام به تیراندازی می‌کنند. آنها بدون این‌که به عواقب این تیراندازی‌ها فکر کنند، جان دیگران را به مخاطره می‌اندازند. آنها به دلیل استفاده نادرست از سلاح‌های گرم، بسیاری از جشن‌های عروسی را به عزا تبدیل کرده و خانواده‌های داغدار در بسیاری از آیین‌ها، دوباره سوگوار عزیز دیگری می‌شوند. بارها شاهد این هستیم که چنین حوادث تلخی در حال تکرار شدن است. علت تیراندازی در مراسم جشن یا عروسی ناسازگاری فرهنگی و تاخیر فرهنگی در تطابق با جامعه مدرن است.

جامعه به لحاظ اجتماعی و به‌کارگیری برخی عناصر ظاهری مدرن شده، اما همچنان به برخی ارزش‌های خاص جوامع سنتی دلبستگی وجود دارد. گاه دیده می‌شود افراد در مراسمی همچون عروسی اقدام به تیراندازی می‌کنند تا هیجان خود را بروز دهند و علاوه بر آن با ابزاری مانند سلاح که نمادی از قدرت، مقبولیت، خودنمایی و برتری است، توجه دیگران را به خودشان جلب کنند. آشنا نبودن با مهارت‌های شادی و سرگرمی‌های جمعی نیز باعث شده افراد شادی کردن را بلد نباشند و احساس کنند با تیراندازی می‌توانند شادی‌هایشان را بیشتر در مقابل دید دیگران نشان دهند و توجه آنها رابه خود جلب کنند. این درحالی است که به لحاظ روان‌شناسی صدای شلیک، اثرات روانی مخربی را به دنبال خواهد داشت و بیشتر می‌تواند برای کودکان، زنان و سالمندان ترس و احساس ناامنی ایجاد کند. رسم تیراندازی در عروسی و عزا در بسیاری از استان‌های کشور از جمله لرستان، خوزستان، کرمانشاه، ایلام، کردستان و حتی کرمان و هرمزگان از دیرباز بوده و همچنان هم وجود دارد. این رسم که مظهر نشان دادن قدرت بوده به مرور زمان به یک عادت تبدیل شده و تاکنون نیز ادامه دارد.

برخی معتقدند تیراندازی در مراسم عمل درستی نیست و برای این اعتقاد خود دلایل مختلفی را عنوان می‌کنند. البته برخی اجرای این عمل را تنها در مناطق شهری درست نمی‌دانند و در مناطق روستایی مجوز تیراندازی در مراسم را صادر می‌کنند. دسته دیگری هم هستند که اجرای تیراندازی در مراسم را محدود به هیچ جا نمی‌دانند و معتقدند این عمل می‌تواند در هر جایی صورت گیرد. برخی معتقدند عمل تیراندازی جزو سنت‌های دیرین ما است و باید انجام شود چون ماهیت رسومی دارد. برخی دیگر تنها تیراندازی در مراسم شادی را دارای ماهیت رسومی می‌دانند و بر این امر معتقدند تیراندازی در مراسم عزا پدیده‌ای نو‌ظهور در آداب و رسوم است.

بهتر است فعالیت‌های پیشگیرانه و موثری همانند صحبت با سران طوایف هر منطقه صورت گیرد تا از این پس شاهد عزا شدن مجالس عروسی و کشته دادن در مراسم عزای خود نباشیم. برای جلوگیری از استفاده از اسلحه در مراسم شادی باید نیروی انتظامی برخوردی قاطعانه و قانونی داشته باشد.

بسیاری از جامعه‌شناسان بر این عقیده‌اند برای کاهش این معضل باید به آگاه‌سازی مردم توجه کنیم و درباره عواقب مخاطره‌آمیز استفاده از سلاح و تیراندازی از آن و مشکلات بعدی ناشی از آن که می‌تواند گریبانگیر خود و خانواده‌هایشان شود، هشدار داد. به هر حال باید بپذیریم شلیک تیر در هر مراسمی از جمله عزا و عروسی به هیچ عنوان امر پسندیده‌ای نیست و باید از انجام چنین اقدامی پرهیز کرد. تیراندازی در این‌گونه مراسم در برخی مواقع به دلیل اشتباه افراد موجب بروز حوادث غیرقابل جبرانی می‌شود.

دکتر امان‌الله قرائی‌مقدم

جامعه‌شناس و استاد دانشگاه