آمریکا پشت پرده بحران سیاسی ونزوئلا

اما طرفداران و حتی مخالفان چاوز هیچ‌گاه تصور نمی‌کردند پس از مرگ او در سال 2013، این کشور با چنین حجمی از مشکلات و تنش‌ها روبه‌رو شود. طرفدارانش آن روزها از انقلاب بولیواری چاوز و میراث به جا مانده از وی سخن می‌گفتند و به این مساله اشاره داشتند که این راه تا دهه‌ها ادامه خواهد داشت. اما برخی از اشتباهات دولت، به رهبری نیکلاس مادورو در کنار مخالفت‌های هر ازگاه احزاب مخالف و همچنین دخالت‌های بی‌جای کشورهای منطقه، بخصوص آمریکا، شرایطی را به‌وجود آورد که به عقیده تحلیلگران عواقب خطرناکی برای این کشور به همراه دارد.

حضور دوباره مخالفان در خیابان‌ها

طی یک ماه اخیر، دولت و احزاب مخالف دائما یکدیگر را به طرح‌ریزی کودتا متهم می‌کنند. آخرین نمونه آن مربوط به دستوری است که از سوی مادورو صادر شده است. او دوشنبه شب دستور داد مجلس موسسانی جدید و با هدف تدوین دوباره قانون اساسی تشکیل شود. مخالفان می‌گویند این اقدام در واقع دور زدن پارلمان اصلی کشور و طرح‌ریزی یک کودتای واقعی در کشور است. البته مخالفت‌ها فقط محدود به این اظهارنظرها نشد و معترضان به خیابان‌های کاراکاس، پایتخت ونزوئلا آمدند.

به گزارش منابع خبری، مخالفان دولت در اعتراض به تصمیم جدید مادورو دست به برپایی تظاهرات زدند و خیابان‌های شهر کاراکاس را مسدود کردند. گفته می‌شود در برخی از موارد نیروهای امنیتی و پلیس برای مقابله با تظاهرکنندگان شروع به پرتاب گاز اشک‌آور کردند.

در مقابل معترضان نیز با پرتاب کوکتل مولوتف به داخل برخی از ساختمان‌های دولتی، شیشه‌ها را شکستند. برخی منابع خبری می‌گویند احتمال دارد اعتراضات بعدی در نزدیکی کاخ ریاست‌جمهوری صورت گیرد و این به معنای رویارویی مستقیم نیروهای امنیتی با معترضان خواهد بود.

مخالفان دولت می‌گویند این فقط آغاز راه است و به‌قدری به اعتراضات ادامه می‌دهند تا رئیس‌جمهور از قدرت کنار رفته یا دستور برگزاری انتخابات زودهنگام را صادر کند.

علت اصلی اعتراضات مخالفان، ماهیت مجلس موسسانی است که مادورو بشدت به‌دنبال تاسیس آن است. به گفته مادورو نیمی از نمایندگان این مجلس از ساختارهای اجتماعی خواهند بود که چاوز در طول 14 سال دولت خود، آنها را با سیاست‌های اقتصادی‌اش مورد حمایت قرار داده است.

مجلس مذکور کنگره‌ای از «شوراهای چاویستی» متشکل از دریافت‌کنندگان کمک‌های اجتماعی، بازنشستگان، جوانان سرخپوست حامی انقلاب بولیواری و دیگر گروه‌های حامی‌ دولت خواهد بود.

بنا به گفته مادورو، نیمی از این مجلس جدید را افراد ذکر شده و نیم دیگر را نمایندگانی تشکیل خواهند داد که با رای مستقیم و محرمانه در مناطق شهری انتخاب می‌شوند.

آخرین باری که قانون اساسی ونزوئلا تدوین و نگارش دوباره شد، سال 1999 بود؛ در آن زمان چاوز در آغاز راه ریاست‌جمهوری 14 ساله خود قرار داشت و همان موقع اعلام کرد که این سند بهترین قانون اساسی در دنیاست و می‌تواند برای چند دهه دوام و اعتبار داشته باشد.

رویترز در تحلیل شرایط کنونی ونزوئلا در گزارشی اعلام کرد که احتمالا سه سناریو برای آینده تحولات این کشور می‌توان متصور بود؛ یک سناریو این است که تظاهرکنندگان بتدریج خسته شده و خیابان‌ها را ترک می‌کنند؛ دولت نیز به فعالیت خود با این امید ادامه می‌دهد که قیمت نفت طی ماه‌های آینده افزایش یابد. ممکن است طی این دوره دولت حتی برگزاری انتخابات را نیز به تاخیر بیندازد. سناریوی دوم این است که خشونت‌ها بین نیروهای دولتی و گروه‌های مسلح ادامه داشته باشد که تنها نتیجه‌اش غرق‌شدن ونزوئلا در آشوب و خونریزی بیشتر خواهد بود. بنا به آمار رسمی، تاکنون در ناآرامی‌های این کشور 29 نفر کشته و حدود 50 نفر دیگر زخمی شده‌اند.

سناریوی سوم و معقولانه‌تر این است که طرفین پای میز مذاکره نشسته و علاوه بر پایان دادن به اختلافات سیاسی، راهکاری برای پایان دادن به کمبود دارو و مواد غذایی بیندیشند. طی سال‌های اخیر، اقتصاد ونزوئلا شرایط بسیار سختی را پشت سر گذاشته و بنا به آمار رسمی هم‌اکنون تورمی حدود 700 درصد را تجربه می‌کند.

ادامه دخالت‌های بی‌جا

در بحبوحه این شرایط سخت، آمریکایی‌ها سخن از اعمال تحریم‌های بیشتر علیه کاراکاس را مطرح کرده‌اند. در همین رابطه، مایکل فیتز پاتریک، یکی از مسئولان وزارت خارجه آمریکا در جمع خبرنگاران اعلام کرد: ما با کشورهای دیگر در منطقه درباره اعمال تحریم‌های جدید علیه ونزوئلا همکاری می‌کنیم. این تحریم‌ها ممکن است به صورت گروهی یا به صورت یکجانبه از سوی آمریکا اعمال شود. همچنین ممکن است افراد بیشتری در این کشور از سوی آمریکا تحریم شوند.

علاوه بر این، آمریکا و کشورهای منطقه نسبت به تصمیم اخیر مادورو نیز واکنش نشان دادند. در همین رابطه وزارت خارجه آمریکا این اقدام را محکوم و اعلام کرد تحولات در ونزوئلا را بدقت بررسی می‌کند. سوزانا مالکورا، وزیر خارجه آرژانتین اقدام اخیر مادورو را در واقع بنزین روی آتش تحولات اخیر این کشور دانست. آلویسو نونز، وزیر خارجه برزیل نیز با انتشار مطلبی در فیسبوک با بیان این‌که برزیل در تحولات ونزوئلا دخالت نمی‌کند، تصمیم تازه مادورو را به مثابه یک کودتا خواند. البته رابطه برزیل و ونزوئلا طی چند سال اخیر به تیرگی گراییده است. پس از استیضاح دیلما روسف و سرکار آمدن مخالف او، رابطه برزیل و ونزوئلا بتدریج سردتر شد. حتی مادورو در آن زمان، برکناری روسف را یک کودتا علیه مردم این کشور توصیف کرد.