طرح 3 بندی سازمان ملل برای صلح سوریه

والنتیناماتوینکو، رئیس شورای فدراسیون روسیه گفته است دولتی که در سوریه روی کار می‌آید باید «سکولار» باشد و از طریق انتخابات دموکراتیک در این کشور انتخاب شود. به گزارش خبرگزاری تاس، وی همچنین بصراحت اعلام کرد درخواست‌ها برای کناره‌گیری بشار اسد رئیس‌جمهور مشروع سوریه غیرقابل قبول است. این یکی از شروطی بود که معارضان سوری در اجلاس اخیر ژنو4 مطرح کردند و خواستار تشکیل دولتی با اختیارات کامل بدون حضور بشار اسد بودند و همین پافشاری مذاکرات ژنو را یک بار دیگر به بن بست کشاند.

در همین رابطه میخائیل بوگدانف، معاون وزیر امور خارجه روسیه نیز گفته است مسکو و دمشق به‌طور منظم در مورد موضوعات مختلف از جمله ایجاد مناطق امن در سوریه با یکدیگر تبادل‏‌نظر می‎کنند. ایجاد مناطق امن در سوریه از موضوعات محل اختلاف میان دولت‌های جهانی است. پیشتر آنکارا که با پیکارجویان کرد سوریه دچار تنش شدید است، خواستار تشکیل این مناطق در شمال سوریه و نزدیک مرزهای خود شده بود، درخواستی که با حمایت برخی قدرت‌های جهانی از جمله آلمان و آمریکا همراه بود. با این حال دولت سوریه با تشکیل چنین منطقه‌ای بشدت مخالف بوده و روسیه نیز تاکنون ایجاد آن را مشروط به موافقت دمشق کرده است.

مذاکرات صلحِ سوریه به میزبانی سازمان ملل متحد در ژنوِ سوئیس 7 اسفند95 شروع شد و سه روز ادامه داشت. قرار است دور بعدی مذاکرات در اواخر اسفند 95/ اوایل فروردین 96 برگزار شود. مذاکرات صلح سوریه در ژنو اندکی بعد از دو دور مذاکرات صلح سوریه که با میانجیگری روسیه، ترکیه و ایران در روزهای27 و 28 بهمن در شهر آستانه، پایتخت قزاقستان برگزار شد، آغاز به‌کار کرد.

دی میستورا با طرح سه‌بندی

شبکه خبری المیادین در گزارشی پرده از طرح سه ماده‌ای استفان دی میستورا برداشت و گفت: این طرح دارای چهار صفحه است و محتوای آن درباره تسهیل مذاکرات در دوره‌های آینده است که چند هفته یا چند ماه به طول خواهد انجامید. طرح مذکور سه مساله را برای بحث، مطرح می‌کند؛ مسائلی که براساس محتوای قطعنامه بین‌المللی 2254 تدوین شده است. از جمله مساله مربوط به امور حکومت که باید شامل همه مردم سوریه اعم از هر مذهب و فرقه‌ای باشد. مساله دیگر ایجاد یک جدول زمانی و فرآیند نگارش قانون اساسی جدید است و سومین بند این طرح شامل برگزاری انتخابات آزاد و شفاف بر مبنای قانون اساسی جدید خواهد بود. این انتخابات تحت نظارت سازمان ملل و با توافق با حکومت و طبق بالاترین معیارهای بین‌الملل از لحاظ شفافیت خواهد بود. در این طرح همچنین آمده است که سه مساله مذکور در موازات هم با اشاره به امکان تشکیل یک کمیته کاری در مذاکرات بررسی خواهد شد. هنوز دولت سوریه و روسیه واکنشی نسبت به این طرح نشان نداده‌اند.

تحولات میدانی

به دور از تحولات سیاسی و رایزنی‌های بین‌المللی درباره سوریه، خبرهای رسیده از این کشور از درگیری‌های شدید نظامی در چند جبهه حکایت دارد. از یک طرف گفته می‌شود نیروهای ارتش سوریه با شورشیان در شمال این کشور درگیر شده و موفق شده‌اند ضرباتی سخت بر آنها وارد کنند و از سوی دیگر خبرگزاری رسمی سوریه (سانا) به نقل از فرماندهی کل ارتش و نیروهای مسلح سوریه اعلام کرده این نیروها موفق شده‌اند کنترل شهرک «تادف» را به‌دست گیرند. این نقطه آغاز مهمی برای تحول در عملیات علیه داعش در حومه شمال‌شرقی حلب و کنترل بر مسیرهای ارتباطی این منطقه خواهد بود. همچنین گفته می‌شود اکنون نیروهای ارتش سوریه در مجاورت با پایگاه‌های نیروهای سپر فرات در شرق و جنوب‌غرب و جنوب‌شرق الباب هستند. با آزادسازی شهرک تادف تنها مانع پیش‌روی ارتش سوریه برای رسیدن به الباب، بزرگراه اصلی جداکننده تا دف ـ الباب است.

رفع اختلاف میان معارضان، شرط موفقیت مذاکرات

حسن هانی‌زاده

کارشناس مسائل غرب آسیا

استفان دی‌میستورا نماینده ویژه سازمان ملل در امور سوریه، در نشست ژنو 4 نقشه راه و طرح ساختارمندی را برای آینده مذاکرات به دو طرف که شامل دولت قانونی سوریه و معارضان بودند، ارائه کرد. در حقیقت با این طرح دو طرف مذاکره‌کننده می‌توانند به‌طور مناسب برای پیشبرد امور، برنامه‌ریزی کرده به‌نحوی که در آینده بتوانند به یک دستاورد و خروجی منطقی دست یابند. طرح دی میستورا بر اساس محتوای قطعنامه بین‌المللی 2254 شورای امنیت تنظیم شده است که سه موضوع را مطرح کرده است: اول، امور «حکومت» است که دربرگیرنده مشارکت همه مردم سوریه خواهد بود. دوم، «قانون اساسی» است که طی فرآیند جدول زمانی مشخص نگارش و به رای گذاشته می‌شود. سوم، «انتخابات» است که تحت نظارت سازمان ملل برگزار خواهد شد و همه طیف‌های سیاسی باید در فرآیند حکومت نقش داشته باشند. اکنون یک وضعیت خاکستری بر مناسبات مذاکرات حاکم است. دولت و معارضان مسلح در یک بازه زمانی محدود باید نقطه نظرات خود را در موافقت یا اصلاح این چارچوب ارائه دهند. نکته مهمی که مطرح است شرایط نامساعد معارضان است مبنی بر این که اگر طیف‌های متنوع معارضان که با یکدیگر اختلافات بسیاری دارند و هر یک وابسته به کشوری هستند با انشا و دستورالعمل آن کشورها در فرآیند مذاکره شرکت کنند، این موضوع به یک خروج مثبت و روشن منتهی نخواهد شد.