بحران روانی رئیس‌جمهور موطلایی

دکتر فواد ایزدی، استاد دانشکده مطالعات جهان دانشگاه تهران در گفت‌وگو با جام‌سیاست معتقد است که اعتراضات عمومی صورت گرفته در آمریکا تاثیری در رویکردهای ترامپ نخواهد داشت، اما وجود درگیری و اختلاف در آمریکا به لحاظ روانی باعث تخریب وجهه ایالات متحده در عرصه بین‌المللی است و چنین اتفاقی البته خبر خوشی است.

ارزیابی شما از سرانجام برخی فرامین اجرایی دونالد ترامپ رئیس‌جمهور آمریکا که با مخالفت‌هایی از سوی بخشی از جامعه آمریکا روبه‌رو شده است، چیست؟

اتفاقاتی که در آمریکا افتاده عمدتا دعوای سیاسی است. الان بحث ارجاع موضوع فرمان اجرایی ترامپ مبنی بر ندادن ویزا به هفت کشور به دیوان‌عالی آمریکاست. در این نهاد چهار دموکرات و چهار جمهوریخواه حضور دارند و هر کدام از جریان‌ها به تعداد مساوی در این نهاد نماینده دارند. اگر یکی از دموکرات با جمهوریخواه‌ها همراه شود، فرمان اجرایی ترامپ با مشکلی مواجه نمی‌شود یا برعکس اگر یکی از جمهوریخواهان با دموکرات‌ها همراه شود طبعا فرمان اجرایی ترامپ نقض خواهد شد. با توجه به حاشیه‌هایی که این اتفاق داشته است احتمال شکست ترامپ به نسبت پیروزی در دادگاه عالی بیشتر است.

ظاهرا روندی که ترامپ در پیش گرفته در جامعه آمریکا با توجه به تظاهرات و اعتراضات عمومی علیه او با مشکلاتی مواجه شده است. تصور می‌کنید این روند تا کی ادامه پیدا خواهد کرد؟

غیر از مورد فرمان اجرایی ترامپ درباره ویزا، آقای ترامپ فرامین و دستورات اجرایی متعددی داشته که اکثرا با مشکل و چالشی مواجه نشده است. این‌که عده‌ای مخالف بودند و علیه او تظاهرات به‌راه انداختند باعث نشده که رویکردهای ترامپ تغییر پیدا کند. شاید پیش‌فرض شما این باشد که تظاهرات و راهپیمایی در آمریکا تاثیر دارد. پاسخ من این است که معمولا خیر. این اعتراضات عموما تاثیرگذار نیست و همچنان که تجربه نشان داده ترامپ توجهی به این اعتراضات ندارد. شاید اختلاف و چالش اصلی درباره همین قانون ویزا بوده که بیش از آن‌که حقوقی باشد سیاسی است و شاید این مساله هم چندان متاثر از تظاهرات نباشد و بیشتر ناشی از دعوای نخبگان سیاسی در آمریکاست.

واکنش‌های منفی جامعه جهانی علیه ترامپ را در برخی از موضعگیری‌های او درباره مثلا موضوعاتی چون دیوارکشی میان آمریکا و مکزیک، اظهارنظر رئیس‌جمهور آمریکا درباره ناتو و... که با مخالفت‌هایی هم مواجه شد، چگونه ارزیابی می‌کنید؟

می‌خواهم پیش‌فرض‌های شما را زیرسوال ببرم. به نظر شما چیزی به اسم جامعه جهانی داریم؟ ترامپ مدتی با مکزیک، چین،‌ ایران، ناتو و اتحادیه اروپا درگیر شد. در بحث قبلی به تظاهرات و اعتراضات عمومی در آمریکا علیه ترامپ اشاره شد. به نظر می‌رسد که تاثیر واکنش‌های جهانی علیه ترامپ از تظاهرات و اعتراضات عمومی در آمریکا هم کمتر است. تجربه نشان داده که ترامپ به چنین مواردی اصلا توجه نمی‌کند. البته آبروی آمریکا به‌واسطه چنین رویکردی می‌رود. اساسا حیثیت آمریکا با رئیس‌جمهوری جدیدش با آن ادبیات و شخصیتی که دارد، رفته است. آمریکا کاملا به‌هم ریخته و خیلی خوشحال هستیم که دولت و کشوری که در طی سال‌ها برای کشورمان مشکلات زیادی ایجاد کرده، با وضعیت آشفته‌ای روبه‌روست و درگیر دعواهای داخلی است.

در پاسخ سوال قبلی فرمودید که این مخالفت‌های در آمریکا تاثیری در رویکردهای ترامپ ندارد و از طرف دیگر می‌گویید از این‌که وضعیت جامعه آمریکایی به‌هم ریخته ما خوشحال هستیم. وقتی در مورد مصادیق صحبت می‌کنیم می‌فرمایید که این راهپیمایی‌ها و اعتراضات تاثیر چندانی در سیاست آمریکا ندارد. بالاخره آیا واکنش‌های صورت‌گرفته در روند اجرایی سیاست‌های آمریکا موثر خواهد بود یا خیر؟

این مقولات را باید از هم تفکیک کرد. اگر سوال این باشد که تظاهرات تاثیر دارد، پاسخ خیر است. این واکنش‌ها یک بعد روانی دارد و یک بعد حقوقی. این‌که بعد روانی آمریکا به‌هم ریخته ما شاهد چنین موضوعی هستیم و گزارش‌ها حاکی از این به‌هم ریختگی روانی است.

آیا به‌هم ریختگی روانی در روند سیاست‌های آمریکا تاثیر خواهد گذاشت؟

از بعد روانی تاثیرات روانی خواهد گذاشت، اما باعث تغییر سیاست‌های آمریکا نخواهد شد چون ترامپ یک انسان روانی است. چنین تجربه‌ای را ما سال 88 داشتیم. عده‌ای نتیجه انتخابات را بر نتابیدند و نتیجه را باختند و خواستار حضور مردم در خیابان‌ها شدند. این مساله به لحاظ روانی کشور ما را دچار چالش کرد. به لحاظ روانی مردم آمریکا ناراحتند که کشورشان به عنوان یک جوک در دنیا مطرح شده است. زمانی شما سوال می‌کنید که آیا ترامپ به‌واسطه اعتراضات عمومی از سیاست‌ها و فرامین اجرایی خود برمی‌گردد؟ پاسخ این است که خیر. او خودمحور است و البته خوشحال هم خواهد شد که رویکردش باعث چنین تنش‌هایی شده است.

آیا رویکردهای ترامپ باعث تقویت راست‌گرایان افراطی و جنگ‌طلبان در آمریکا و اروپا می‌شود؟

البته باید روشن کرد که میان راست‌گرایان و جنگ‌طلبان تفاوت‌هایی وجود دارد. لزوما این‌گونه نیست که همه راست‌گرایان،‌ جنگ‌طلب باشند. در خود آمریکا راست‌گرایانی وجود دارند که جنگ‌طلب نیستند و اتفاقا با جنگ‌افروزی بیشترین مخالفت را نشان دادند. چرا؟ چون این دسته از راست‌گرایان اعتقاد دارند دولت باید کوچک‌سازی شود و جنگ باعث گسترش دولت خواهد شد و هزینه را افزایش خواهد داد. در ابعاد جهانی هم برخی از راست‌گرایان در اروپا مثل خانم لوپن همان شعارهای ترامپ را مطرح می‌کند. پیروزی ترامپ باعث رونق کارهای این جریان شده و آنها به همین واسطه احساس پیروزی می‌کنند. حضور ترامپ در مورد این جریان نقش مثبت داشته است. این همان تاثیر بحث روانی است که پیشتر مطرح کردم. الان در اروپا برای برخی از راست‌گرایان این فضا فراهم شده که تصور می‌کنند همچنان که ترامپ در آمریکا به ریاست جمهوری رسید آنان هم می‌توانند به قدرت برسند.