فلج عصب صورت و راهکارها

بلز به فلج عصب صورت گفته می‌شود که سبب بی‌حرکت شدن عضلات آن می‌شود. علت این بیماری ناشناخته است، اما معمولا با عفونت‌های خاص ویروسی و برخی بیماری‌های سیستمیک مانند دیابت، فشار خون بالا و چربی خون بالا بروز می‌یابد. گاهی این عصب خودبه خود و ظرف دو سه روز بهبود می‌یابد و نیاز به هیچ درمانی نخواهد داشت. در مواردی که بیماری طولانی‌تر می‌شود، ارجاع به فیزیوتراپی و تحریک عصب و عضلات صورت و آموزش تمرین‌های این عضلات بهترین راهکار خواهد بود. البته در کلینیک‌های فیزیوتراپی، تحریک عصب و عضلات صورت با استفاده از سوزن و الکترود قلمی و جریان‌های مختلف الکتریکی صورت می‌گیرد. لیزردرمانی و استفاده از گرمای سطحی، درمان‌های مؤثر دیگری هستند که در جلسات فیزیوتراپی به کار برده می‌شوند. مهم‌ترین مرحله، درمان با دست فیزیوتراپیست است که شامل تمرینات عصبی ـ عضلانی و ماساژ است و برخی موارد آن برای تکرار در منزل به بیمار آموزش داده می‌شود .

بیوفیدبک هم از درمان‌های فیزیوتراپی است که برای کنترل عملکرد فیزیولوژیک بدن انسان مورد استفاده قرار می‌گیرد. بیوفیدبک، بیمار را از عملکرد فیزیولوژیک بدن خود مانند فشار خون و ضربان قلب که به طورطبیعی درک نمی‌شود، آگاه می‌کند. هدف از این درمان، درک و کنترل بدن است که می‌تواند به برگشت عملکرد عضلات درگیر کمک کند .

شکایت اصلی این افراد، ظاهر نامطلوب است که عوارض روحی و روانی بسیاری را بخصوص در خانم‌ها به همراه دارد. ناتوانی در بستن چشم و خشکی آن خصوصا شب‌ها هنگام خواب، شکایت دیگر بیماران است که توصیه می‌شود، برای پیشگیری از آلودگی چشم و رفع خشکی آن از چشم‌بند و قطره چشمی استفاده شود. ناتوانی در جمع کردن آب دهان و درد ناحیه بناگوش از دیگر علائم فلج بلز است.

استفاده از گرمای مرطوب مثل قرار دادن حوله مرطوب و داغ روی موضع درد، با افزایش گردش خون، درد و التهاب عصب را کاهش می‌دهد. بلافاصله پس از بروز بیماری، مصرف داروهای ضدالتهاب شروع می‌شود. معمولا این داروها استروئیدی است و با کم کردن تورم عصب، باعث کاهش درد و تسریع برگشت عملکرد عضلات صورت می‌شود‌. در صورتی که بلز همراه با بیماری‌های ویروسی همچون سرماخوردگی، سرخک و سرخجه بروز یابد، داروهای ضد‌ویروس مانند آسیکلوویر برای کاهش عفونت ناشی از ویروس تجویز می‌شود. این بیماران نباید در معرض جریان هوای سرد قرار بگیرند و استرس و عصبانیت می‌تواند بهبود آنها را به تعویق اندازد و وخامت بیماری را دوچندان کند. از این بیماران خواسته می‌شود که بیشتر استراحت کنند و زندگی آرام‌تری داشته باشند. همچنین آموزش تکنیک‌های ریلکسیشن می‌تواند سبب پیشگیری یا کاهش علائم آسیب شود .

استفاده از غذاها و مکمل‌های حاوی فاکتورهای تقویت کننده سیستم ایمنی بدن مانند ویتامین B1، B 6، B12 و عنصر روی، عامل مؤثری در پیشگیری از فلج بلز است. ورزش مداوم و رژیم غذایی مناسب می‌تواند از بروز این آسیب پیشگیری کند .

باید توجه داشت، همیشه بیماری به همین سادگی نیست و می‌تواند ناشی از یک مشکل جدی‌تر مثل تومور و سکته مغزی باشد که نیازمند پیگیری و مطالعه بیشتر و دقیق‌تر در حیطه تخصصی مغز و اعصاب است.

دکتر پرهام پارسانژاد

فیزیوتراپیست