دیوار ائتلاف عربی علیه مردم یمن ترک خورد

درباره طولانی شدن جنگ یمن تاکنون اطلاعات و اظهارنظرهای زیادی منتشر شده است. برخی کارشناسان یکی دیگر از دلایل طولانی شدن این جنگ را اختلافات زیرپوستی بین عربستان و امارات می‌دانند که هرازگاهی خود را نشان می‌دهد. این اختلافات علاوه بر طولانی شدن جنگ موجب رشد و تقویت گروه‌های تروریستی از جمله القاعده در بخش‌هایی از خاک یمن شده است. القاعده به سبک و سیاق داعش در استان «ابین» یمن برای خود امارتی اعلام کرده و گهگاه نیروهای خود را برای انجام عملیات انتحاری و تروریستی به بخش‌های دیگر یمن یا حتی کشورهای اروپایی می‌فرستد.

بهره‌برداری القاعده

از چندی پیش بین امارات و عربستان یک تقسیم وظیفه نانوشته صورت گرفت که به موجب آن عدن و بخش‌های جنوبی یمن تحت کنترل امارات قرار گرفت. پایگاه تحلیلی «یمنا» در گزارشی می‌نویسد: شماری از نیروهای امنیتی [مزدور] که توسط امارات در این منطقه به کار گرفته شده‌اند یک هفته پیش به دلیل پرداخت نشدن حقوق‌هایشان دست به اعتراض زده استان ابین را محاصره کرده، رئیس پلیس مرکز استان را بازداشت و به محل نامعلومی منتقل کرده‌اند. با توجه به این‌که این نیروها تحت نظارت امارات هستند و از این کشور حقوق دریافت می‌کنند، دولت مستعفی یمن با قرار دادن این گروه‌ در فهرست نیروهای وزارت دفاع یا وزارت کشور این دولت و پرداخت حقوق به آنها مخالفت کرده است. در پی این تصمیم، گردانی از این نیروها شهر زنجبار را که از لحاظ اداری مرکز استان ابین به شمار می‌رود، ترک کردند و درگیری‌های زیادی میان فرماندهان این نیروها به وجود آمد. به دنبال این تحولات نیروهای یادشده بسیاری از مواضع خود را رها کرده و به جای تامین امنیت مناطق، سلاح‌های خود را به تروریست‌ها فروخته و به مشاغل دیگر روی آورده‌اند. این امر فرصتی تازه به نیروهای وابسته به القاعده داد تا با سوءاستفاده از خلأ به وجود آمده به تقویت نیروهای خود و تحکیم مواضع خود در استان ابین بپردازند. از همین‌رو گفته می‌شود القاعده فقط در طول یک ماه گذشته دست‌کم ده بار به نیروهای وابسته به دولت یمن در بلندی‌های یسوف و العین در لودر حمله کرده‌اند. نیروهای نظامی اماراتی نیز که پیشتر در آزاد کردن این شهر از حضور القاعده شرکت داشتند، تنها در چند مورد با القاعده درگیر شده و از درگیری جدی با گروه‌های تروریستی پرهیز می‌کنند.

گفته می‌شود ریاض به ابوظبی فشار وارد کرده است تا کنترل عدن را به عربستان و منصور هادی مامور دست‌نشانده خود بسپارد، اما تاکنون امارات به دلیل برنامه‌های خود زیربار نرفته و همچنان از این کار امتناع می‌کند.

آل نهیان در برابر آل‌سعود

منطقه خلیج عدن، تنگه باب‌المندب و شاخ آفریقا به دلیل واقع شدن در مسیر تجارت جهانی میان دو قطب اقتصادی مهم دنیا یعنی اتحادیه اروپا و شرق آسیا از اهمیت بسیاری برخوردار است. همین امر کشور کوچک امارات و خاندان حاکم آل نهیان را به طمع انداخته است تا با محکم کردن جای پای خود در عدن به دیگر جزایر و مناطق اطراف نیز دست درازی کند. به گفته احمد بروایه، کارشناس مسائل سیاسی خاورمیانه «امارات هم‌اکنون با استفاده از خلأ قدرت به وجود آمده در منطقه خلیج عدن و شاخ آفریقا و نیز به دلیل جنگ یمن و جنگ داخلی سومالی به دنبال پیشبرد اهداف سیاسی و نظامی خود در منطقه است.»

براساس پژوهش‌های صورت گرفته، امارات همواره سیاست خارجی بسیار محتاطانه را دنبال می‌کرده و نمی‌توانسته است نقش بارزی در تحولات منطقه‌ای و جهانی داشته باشد. اکنون حاکمان امارات می‌کوشند این کمبود را جبران کنند. طی چند سال اخیر دولت امارات با افزایش واردات سلاح و تبدیل شدن به سومین واردکننده عمده سلاح در جهان و همچنین اجباری کردن خدمت سربازی برای مردان، تلاش داشته است قدرت نظامی خود را افزایش داده و از این قدرت نظامی همراه توان مالی خود به عنوان ابزارهایی در جهت افزایش نقش منطقه‌ای خود در منطقه استفاده کند. هم‌اکنون امارات در کشمکش‌های منطقه‌ای مانند جنگ لیبی، حمله به مردم یمن و جنگ داخلی سوریه دخالت مستقیم دارد و به نظر می‌رسد برنامه آنها برای یمن دقیقا برخلاف اراده آل‌سعود در این کشور است.

خلیج عدن و شاخ آفریقا؛ عرصه‌ای برای رقابت 2 خاندان

براساس استراتژی جدید امارات یکی از مناطق مورد توجه این کشور، منطقه خلیج‌عدن و شاخ آفریقاست که به دلیل نقش بارز آن در حمل و نقل تجاری، نزدیکی به بازارهای داخلی آفریقا و گسترش نفوذ گروه‌های سلفی تکفیری مانند القاعده و داعش نقشی مهم در استراتژی جدید امارات ایفا می‌کند. افزون بر آن، امارات علاوه بر آن اهداف دیگری را نیز دنبال می‌کند که مهم‌ترین آنها سیطره بر منطقه نفتی حضرموت و جزیره سوقطری و بندر استراتژیک عدن در یمن به وسیله هم‌پیمانان خود و مبارزه با نفوذ القاعده در منطقه است. در اواسط سال 2016، شرکت بنادر جهانی دبی طی قراردادی با جمهوری خودخوانده سومالی‌لند (نامی است که قبایل پنج استان شمالی سومالی از 1991 به خود داده و از کشور سومالی جدا شده‌اند)، امتیاز اداره و بهسازی بندر استراتژیک بربره در خلیج عدن را برای مدت 30 سال به دست آورد. براساس این قرارداد 442 میلیون دلاری شرکت اماراتی با توسعه زیرساخت‌های تجاری و توسعه گنجایش اسمی این بندر تلاش می‌کند این بندر را به دروازه‌ای برای منطقه شاخ آفریقا تبدیل کند. علاوه بر این شرکت مذکور امتیاز اداره بندر جیبوتی را نیز در اختیار دارد.