اقتصاد مقاومتی در عرصه چاپ و نشر؛ تبدیل تحریم به تولید

بانک ملی ایران در حوزه چاپ و نشر از جمله بخش‌هایی است که توانست تحریم‌ها را به فرصتی برای بومی‌سازی فناوری چاپ اوراق بهادار، اسکناس، کارت‌های امنیتی و پرورش نیروی انسانی متخصص فراهم کند. این موفقیت بهانه‌ای شد تا گفت‌وگویی با دکتر رضا منصوری، از فعالان عرصه چاپ و نشر کشور به شرح ذیل ترتیب دهیم.

آقای دکتر، سابقه چاپ در بانک ملی به چه سالی برمی‌گردد؟

چاپ و نشر در بانک ملی سابقه‌ای 85 ساله دارد. یعنی از سال 1310 ابتدا حق نشر اسکناس به بانک ملی واگذار و سپس چاپخانه این بانک با ورود نخستین دستگاه‌های چاپ به کشور راه‌اندازی شد.

تصور این است که چاپخانه بانک فقط پول چاپ می‌کند، غیر از این است؟

این تصور عام است اما در واقع چاپخانه بانک ملی بیش از 3000 نوع خدمت چاپی اعم از چک پول و دسته‌چک بسیاری از بانک‌های دولتی و خصوصی، اوراق بهادار و سهام، شناسنامه، کارت ملی هوشمند، تعرفه‌های انتخابات وزارت کشور، کارت و سند خودرو، کارت سوخت، مجوزهای حمل سلاح، اسناد مالکیتی، کتاب‌های نفیس، قرآن معطر، کارت‌های هوشمند بانکی و اعتباری، هولوگرام، کارت‌های تردد امنیتی و ملاقات، کارت‌های اتباع خارجی و بسیاری دیگر را که از حوصله شمارش خارج است چاپ و تولید می‌کند.

این تعدادی که اشاره شد نشان از حجم و ظرفیت بالای تولیدات هم دارد، درست است؟

بله، تنها در یک نمونه مثال بزنم که در سال‌های اخیر بیش از 230 میلیون قطعه انواع کارت اعتباری، سیمکارت مخابراتی و کارت‌های هوشمند در این چاپخانه تولید شده است.

این واحد با توجه به شعار سال (اقتصاد مقاومتی، اقدام و عمل) چه عملکردی داشته است؟

بانک ملی، رئیس شورای هماهنگی کل بانک‌های ایران است و به سبب نام و خط مشی تعریف شده آن بیشترین طرح‌ها، برنامه‌ها و عملیات اجرایی را در بخش اقتصاد مقاومتی در دستور کار دارد. تا چند سال پیش صنعت چاپ و نشر ایران کاملا وابسته به خارج بود. به این وابستگی باید تحریم‌های سال‌های اخیر را هم اضافه کرد. چاپخانه بانک ملی اولین و تنها چاپخانه‌ای بود که مورد تحریم قرار گرفت. در زمان تحریم، هیچ کشوری به ایران دستگاه، کاغذ و مواد مورد نیاز چاپ نمی‌داد، اما آنچه مهم است تبدیل تحریم‌ها به تولید و تهدیدها به فرصت است.

تحریم‌ها سبب شد تا با پرورش نیروی انسانی متخصص به تولید دستگاه‌ها، انواع کاغذ و مرکب امنیتی، آن هم در تراز استاندارد جهانی برسیم. امروزه کاغذهای اعتباری با 18 پارامتر امنیتی در داخل تولید می‌شود. به این موفقیت باید خودکفایی در تولید مرکب‌های سه رنگ، مرکب‌های نامرئی و مرکب‌های مغناطیسی را هم افزود. همچنین از سال 1393 خط تولید کارت‌های هوشمند هم راه‌اندازی شده است. از دیگر جلوه‌های اقتصاد مقاومتی، پیگیری حقوقی در مجامع بین‌المللی است که حقانیت ایران در مالکیت ساختمان‌های بانک ملی در برخی شهرهای اروپایی اثبات کرد و امروزه در بسیاری از پایتخت‌ها و شهرهای مهم جهان بانک ملی فعال است.

چهره امروز صنعت چاپ اوراق امنیتی و اسکناس ایران چگونه است؟

امروزه صنعت چاپ و نشر ایران به هیچ عنوان قابل مقایسه با رقبای خاورمیانه و آسیایی نیست. هرساله رقابتی جهانی بین کشورها در صنعت چاپ بخصوص در تولید چاپ‌های امنیتی برگزار می‌شود که ایران در سال‌های اخیر همتراز کشورهای آلمان، فرانسه، ایتالیا و انگلیس و عضو اتحادیه جهانی در صنعت چاپ و نشر قرارگرفته است. به‌علاوه امروزه هر شهروند چندین کارت اعتباری، ملی و سند بهادار دارد که هرکدام مجهز به چیپ‌های هوشمند هستند. واردات چیپ‌های هوشمند مستلزم خروج ارز بسیار بود لذا با خودکفایی در ساخت چیپ‌های هوشمند، گام بلندی در اجرایی کردن اقتصاد مقاومتی برداشته شد.

با ذکر این موفقیت‌ها، برنامه‌های آتی چاپ و نشر بانک ملی چه خواهد بود؟

دنیا به سمت عصر فرااطلاعات پیش‌می‌رود. بانک ملی با شرط فراهم شدن زیرساخت لازم، قصد دارد فرآیند کشیدن کارت بانکی برای اخذ و یا جابه‌جایی پول را حذف کند. به عبارتی دستگاه‌های (ATM) با شناسایی صاحب حساب از طریق صدا، چشم، صورت و حرارت دست، مبلغ را پرداخت یا جابه‌جا می‌کنند. در این حالت دیگر مشکل فراموشی رمز، مفقود شدن کارت و یا هک شدن شماره حساب نخواهیم داشت. همچنین بانک ملی در صورت فراهم شدن زیرساخت قصد دارد اسکناس‌های هوشمند پلاستیکی عرضه کند. این نوع اسکناس در صورت رمزگذاری (باردار شدن) تنها صاحب خود را می‌شناسد و چنانچه دست فرد دیگری به آن برسد آلارم خواهد داد. برای انتقال اسکناس هم باید از رمز خارج (بی‌بار) شوند. اسکناس پلاستیکی مچاله می‌شود اما بسرعت به حالت اول برگشته و هیچ اثری از مچاله شدن روی آن نمی‌ماند. کثیف و یا خیس نمی‌شود و عمری بسیاری طولانی دارد.

و سخن پایانی؟

چاپ و نشر بانک ملی، جوایز ملی و بین‌المللی بسیاری با عناوین مختلف دریافت کرده اما به‌واسطه مقاومت در برابر تحریم‌ها و خودکفایی در امر چاپ‌های امنیتی، معتقد هستیم این جوایز در اصل تندیس اقتصاد مقاومتی است که به ملت شریف ایران به صورت عام و به بانک ملی به‌صورت خاص تعلق گرفته است.

محمد زندکریمخانی

جام‌جم