روز بیستم اردیبهشت 1357 ه.ش تظاهرات مردم قم علیه رژیم شاه به یک نبرد تبدیل شد. روزنامه اطلاعات که در آن زمان وابسته به رژیم شاه بود ، از این واقعه با عنوان آشوب و بلوا یاد کرد و درشت ترین عنوان صفحه اول را به این موضوع اختصاص داد.
کد خبر: ۹۵۹۶۲
امام خمینی نیز واقعه امروز قم را چنین توصیف کردند: من نمی دانم از کجا شروع کنم ؛ مصیبت ها را بگویم یا بشارت ها را. الان در ایران همه جا مصیبت است و همه جا بشارت . این مطلبی را که من سابقا پیش بینی کرده ام که این دیکتاتورها و این مستبدین و چماق به دستها در اواخر عمرشان ، آن وقت که سقوط خودشان را پیش بینی می کنند و می بینند به مرگ یا می بینند به مرگ مقام سیاسی نزدیک شده اند، دیوانه می شوند، اعصابشان را به کلی از دست می دهند و با حال دیوانگی و جنون با مردم معامله می کنند. الان همان مطلب را ایرانی ها بالعیان دارند مشاهده می کنند و شما آقایان دستی از دور بر آتش دارید. الان قم ، مرکز روحانیت ، مرکز فقه اسلام ، در قبضه لشکر جرار مغول است . لشکر جرار محمدرضا شاه بدتر از چنگیز است . آن طور که به ما اطلاع داده اند، خانه های مردم را یکی پس از دیگری تفتیش می کنند؛ معلوم نیست در خانه های مردم به دنبال چه می گردند. الان جیش شاه در قم با توپ و تانک و مسلسل مقیم شده است و تمام مدارس و خانه های آقایان (مراجع) هم به حسب قاعده در تحت مراقبت پلیس و جیش است . هجوم کرده اند به منزل مراجع و در داخل منزل مراجع آدم کشته اند و جنایت کرده اند. الان آقایان (مراجع) در مریضخانه هستند، در بیمارستان هستند، به حسب آنچه به ما اطلاع داده اند. این جنونی است که عارض شده است بر این شخص (شاه) و نمی دانم به کجا منتهی خواهد شد... . تظاهرات مردم قم تقریبا از صبح آغاز شد و به تدریج اوج گرفت . حمله نیروهای نظامی و انتظامی به خانه برخی مراجع و شهید شدن 2تن از طلاب ، موجب خشم مردم گردید و درگیری اوج گرفت . خلاصه ای از گزارش ساواک از وقایع امروز قم چنین است : از صبح بازار و اغلب مغازه های شهر قم تعطیل شد و با شروع وقایع ، شهر به حالت تعطیل درآمد. ساعت 10:10 عده ای از عناصر آشوب طلب (مردم) در خیابان اراک (واقع در قم) و قم نو به تظاهرات مبادرت کردند و ماموران انتظامی به تیراندازی هوایی اقدام کردند. در همین ساعت ، طلاب مدرسه حجتیه قصد برپا کردن تظاهرات داشتند که با مقابله ماموران مواجه و ماموران با تیراندازی هوایی به پراکنده کردن آنها در داخل و خارج مدرسه پرداختند. ساعت 10:30 با وجود شلیک هوایی ماموران ، عده ای از اخلالگران (مردم) در خیابان نیروگاه و قم نو اجتماع و مبادرت به تظاهرات ضدمیهنی کردند که ماموران به مقابله با آنها پرداختند. در همین ساعت ، یک نفر در جلو مدرسه حجتیه شهر قم بر اثر اصابت گلوله کشته شد. ساعت 11 ، شش نفر که در اثر اصابت گلوله مجروح شده بودند ، به بیمارستان نکویی اعزام شدند. یکی از این شش نفر که از کارکنان بیت یکی از مراجع بود، در بیمارستان فوت کرد. در ساعت 11:35 اخلالگران شیشه های ساختمان پیشاهنگی واقع در خیابان 25
شهریور را شکستند. ساعت 11:40 اخلالگران به شعب بانکهای واقع در خیابان اراک حمله کردند و مبادرت به آتش زدن آنها کردند که ماموران به مقابله با آنها پرداختند. در ساعت 11:45 شورای هماهنگی شهرستان قم تشکیل و وضعیت بحرانی و قرمز اعلام شد. ساعت 12 عده کثیری از عناصر اخلالگر در خیابان چهار مردان در حرکت بودند که ماموران به مقابله با آنها پرداختند. در همین زمان ، رئیس بیمارستان گلپایگانی اعلام کرد آیت الله گلپایگانی به بیمارستان منتقل شده اند و هم اکنون ممنوع الملاقات هستند. قرار است چند پزشک متخصص از تهران به قم بروند و وضعیت آیت الله گلپایگانی را بررسی کنند. در ساعت 12:30 در محله های نیروگاه ، قم نو ، شاه ابراهیم (امامزاده ابراهیم) تظاهرات بسیار شدیدی ادامه یافت و ماموران به مقابله و تیراندازی مبادرت کردند و تظاهرات و تیراندازی متقابل تا ساعت 13:45 ادامه یافت . ساعت 12:50 وضع انتهای خیابان چهارمردان آشفته بود و نیروهای انتظامی با تیراندازی برای پراکنده کردن اخلالگران اقدام کردند. در ساعت 13:30 تعداد زیادی از تظاهرکنندگان به طرف خیابان های اطراف شهر و صفاییه هجوم بردند و چون بیم گسترش آشوب بود، ماموران به تیراندازی مبادرت کردند. از ساعت حدود 13:30 ماموران بتدریج در همه نقاط حساس شهر مستقر شدند. در ساعت 15 حدود 9 هزار نفر در محله های قم نو و نیروگاه ، حدود 5 هزارنفر در خیابان چهارمردان ، حدود 7هزار نفر در محله جوب شور (جون شور) و چند هزار نفر نیز در کوچه های مختلف ، منتظر و پراکنده بودند. این افراد، می خواستند به محض پیش آمدن فرصت ، دست به اغتشاش و آشوب بزنند... . در جریان قیام امروز مردم قم ، علاوه بر این که تعدادی شهید و عده بسیاری زخمی شدند، عده زیادی نیز دستگیر گردیدند.