اعجاز معماری به دست معماران ایرانی پدید آمد

19 اردیبهشت 1029 ه.ش ، ساخت بنای «تاج محل» توسط معماران بزرگ ایرانی به پایان رسید.

کد خبر: ۹۵۸۱۱

تاج محل ، مجموعه معماری و آرامگاهی در شهر آگرای هند است که در قرن 11 هجری قمری به فرمان «شاه جهان» پنجمین پادشاه گورکانی هند ساخته شد. «ارجمند بانو» که به «نور جهان» و «ممتاز محل» نیز معروف است ، همسر محبوب «شاه جهان» تیموری بود. ممتاز محل در اصل ایرانی و تهرانی بود زیرا وی نوه پسری غیاث بیک اعتمادالدوله تهرانی محسوب می شد. اعتمادالدوله در سال 984 هجری قمری از ایران به هند رفت و پس از مدتی ، دیوانسالار دربار اکبرشاه هند شد. ممتازمحل در سال 1021 ق با شاهزاده خرم (شاه جهان) ازدواج کرد. بعد از آن که شاهزاده خرم (شاه جهان) به سلطنت رسید ، به دلیل علاقه بسیار زیادی که به ممتازمحل داشت ، مهر سلطنتی را به این بانوی تهرانی الاصل (ممتازمحل) سپرد و تقریبا همه اختیارات مالی دربار و حکومتش را به وی داد. شاه جهان به دلیل علاقه شدید به ممتازمحل ، حتی در جنگها نیز وی را همراه خود می برد. در یکی از همین سفرهای جنگی بود که ممتازمحل در حالی که چهاردهمین فرزندش را به دنیا می آورد ، به هنگام وضع حمل درگذشت . مرگ ممتاز محل سبب ناراحتی بسیار شدید شاه جهان شد و در روحیه شاه تاثیر مهلک نهاد. بعد از این واقعه بود که شاه جهان تصمیم گرفت زیباترین و پرشکوه ترین مقبره را برای همسر بسیار محبوبش بنا کند البته ممتاز محل نیز وصیت کرده بود که شاه جهان بعد از فوتش مقبره ای شکوهمند و به یاد ماندنی برایش بسازد. داستان بنای تاج محل که سالها طول کشید، مفصل است ، همچنان که توصیف آن از نظر معماری و چگونگی ساختمان و اجزای مربوط به آن ، شرح و تفصیل فراوان دارد. تاج محل از زیباترین بناهای جهان و عالی ترین نمونه معماری اسلامی است که توسط معماران بزرگ ایرانی پدید آمد. هنگامی که قرار شد این بنا ساخته شود، شورایی از بهترین و نام آورترین معماران تشکیل شد و هر یک طرحی ارائه دادند. در میان همه این طرح ، طرح استاد عیسی شیرازی بیش از همه مورد توجه واقع شد و تصمیم گرفته شد نقشه استاد عیسی شیرازی با همکاری سایر معماران ایرانی اجرا شود. تاج محل در باغی بنا شده است که فواره ها و خیابان های مرمرپوش ، آن را زینت داده اند. درختان سرو از 3جانب عمارت را در میان گرفته اند و تصویر بنا در استخری مستطیل شکل می افتد. رویه مرمرین بنا با سنگهای نیمه قیمتی تزیین شده است . گنبد پیازی شکل آن به میله ای منتهی می شود که هلالی بر فراز آن نصب شده است. ارتفاع گنبد 24 و نیم متر و قطر آن بیش از 15متر است. 2 مناره در دو طرف بنا قرار دارد. آرامگاه شاه جهان و بانو ممتاز محل در اتاق 8 گوشه ای در مرکز بنا قرار دارد و نور ملایمی از میان صفحه های دوگانه مرمرین و مزینی از بالای دیوارها عبور می کند. در بنای تاج محل چند اصل مهم معماری از جمله اصل سلسله مراتب و اصل تقارن و اصل مرکزیت ، جلوه ای ویژه دارد. رعایت اصل سلسله مراتب ، معنایی نمادین به مجموعه بخشیده است ترتیب قرار گرفتن عرصه تجاری (چهارسو بازار) ، فضای رابط (میدان جلوخانه) ، فضای آرمانی و بهشت گونه (باغ) و عرصه غایی (مزار) ، دیدارکنندگان از تاج محل را از دنیوی ترین نماد (بازار) به اخروی ترین نماد (مزار) هدایت می کند. سایر اصول معماری تاج محل نیز به همین صورت سبب زیبایی و معنادار بودن بنا شده است که بسیار مهم می باشد. در بنای تاج محل ، نمادها و تمثیل ها همگی حساب شده و براساس آموزه های اسلامی است . کتیبه های قرآنی این بنا که عمدتا درباره بهشت و قیامت است ، باغ و درختان آن تمثیل جاودانگی و حیات می باشد و با الگویی ملکوتی انطباق یافته است . دروازه اصلی مجموعه نمادی است از معراج رسول اکرم که از آن طریق وارد بهشت شدند. حوض مرمرین وسط باغ نماد حوض کوثر و چهار نهر چهار سوی آن نماد چهار نهر جاری در بهشت می باشد. عمارت مزار که گنبدی پیازی شکل دارد ، نماد عرش و 4 مناره اطراف آن ، نماد 4 رکن عرش است . بعد از بنای تاج محل ، این بنا به سرعت مورد تقلید واقع شد و بناهایی شبیه آن در هند پدید آمد ولی هیچ یک از آنها نتوانست با تاج محل رقابت کند. هر ساله انبوهی از جهانگردان از این بنای شکوهمند بازدید می کنند.