زیبا‌ترین غروب خورشید در تخت سلیمان

طبیعی هم هست، کیش از مهم‌ترین مقاصد توریستی کشور است و منظره غروبش هم به واقع کم‌نظیر، اما اگر قرار باشد من به این سوال پاسخ بدهم، بی‌شک نمی‌توانم غروب پرعظمت خورشید را در تخت سلیمان و از کنار کوه زندان سلیمان با منظره دیگری مقایسه کنم.

آنچه از تخت سلیمان باید بدانید

باستان‌شناسان می‌گویند تخت سلیمان بقایای آتشکده آذرگُشنَسب است که اکنون در فهرست میراث جهانی یونسکو به عنوان یکی از اصلی‌ترین آتشکده‌های عصر ساسانیان، استوار بر بالای کوهی سترگ در روستای تخت سلیمان در نزدیکی تکاب واقع در استان آذربایجان غربی جاخوش کرده است. اینجا بزرگ‌ترین مرکز آموزشی، مذهبی، اجتماعی و عبادتگاه ایرانیان پیش از اسلام به شمار می‌رفت و با توجه به شناسه‌های متعددی چون چشمه آب روان و قرار گرفتن بر بلندی، بی‌گمان پیش از رواج آیین زرتشت و در دوره‌ای که میترائیسم در ایران رواج داشته نیز از اهمیت خاصی برخوردار بوده است. بنای پرشکوه این آتشکده عظیم که محل رفت و آمد پادشاهان ساسانی بوده است، در سال 624 میلادی، در حمله هراکلیوس امپراتور روم تخریب شد. پس از اسلام و در دوره ایلخانان، آباقاخان برادرزاده هلاکوخان که به دین اسلام گرویده بود، روی ویرانه‌های تخت سلیمان مسجدی بنا کرد که آن نیز بعدها ویران شد و اکنون تنها کاشی‌هایی با نقوش و خطوط برجسته از آن به‌جا مانده که بخشی از آن در حال حاضر در تهران و در موزه رضا عباسی نگهداری می‌شود.

اکنون از آن شکوه کم‌نظیر ویرانه‌ای از سر در باقی مانده که در روزگار مجد خود شباهت زیادی به طاق کسری داشته است. مجموعه بناهای تاریخی تخت سلیمان پیرامون چشمه رسوبی ساخته شده؛ چشمه‌ای که با گذشت میلیون‌ها سال و با ته نشست رسوباتش به تدریج کوهی شکل گرفته و عمارت‌های فوق‌الذکر در واقع بر بالای این کوه ساخته شده است. اکنون آب چشمه از عمق حدود 120 متری زمین به سطح می‌آید و از آنجا دشت‌های اطراف را سیراب می‌کند. هر چند املاح زیادش موجب شده برای آشامیدن و کشاورزی نامناسب باشد.

برخی آثار ساسانی دیگر در این منطقه در کوه بلقیس و زندان سلیمان در نزدیکی تخت سلیمان ساخته شده‌است. زندان سلیمان اثر طبیعی بی‌نظیری در قله یک کوه است که تا از بالای آن عمقش را نگاه نکنید، معنای وحشت از تماشای عظمت عارضه‌ای طبیعی را درک نخواهید کرد.

چطور سفر و کجا اقامت کنیم؟

برای سفر به تخت سلیمان از شهرهای مرکزی ایران باید ابتدا خود را به زنجان برسانید (از شهرهای غربی کشور نخست باید به تکاب برسید). از تهران تا زنجان حدود چهار ساعت باید رانندگی کنید. سپس از زنجان وارد مسیری دیدنی به سمت جاده تکاب شوید. در مجموع حدود سه ساعت از زنجان باید رانندگی کند تا به روستای تازه‌کند نصرت آباد و تخت سلیمان برسید. منطقه‌ای به غایت خوش آب و هوا، توریستی با مردمی مهمان‌نواز که برخی از آنها خانه‌های خود را برای پذیرایی از گردشگران آماده کرده‌اند. از بابت تهیه خورد و خوراک مشکلی نخواهید داشت و پیشنهاد می‌کنم از اصول گردشگری تبعیت کرده و مایحتاج غذایی خود را در همان محل تهیه کنید.

اگر مایل بودید کمپ برپا کنید، چادر خود را می‌توانید با هماهنگی راهنمایان میراث فرهنگی در محوطه ویژه چادرهای مسافران در پارکینگ محوطه تاریخی تخت سلیمان برپا کنید. توجه داشته باشید به علت اقلیم کوهستانی و ارتفاع حدود 2300 متری منطقه از سطح دریا، شب‌های سردی در شهریور در انتظار شماست. در صورت اقامت در چادر، حتما کیسه خواب مناسب همراه داشته باشید، زیرا احتمال این‌که دما در حوالی صبحدم به نزدیک صفر و حتی زیر صفر برسد دور از ذهن نیست. منطقه از امنیت خوبی برخوردار است و در صورت برپا کردن چادر در این محل بسیار بعید است مشکل خاصی پیدا کنید. در نهایت این‌که پیشنهاد می‌کنم طوری برنامه‌ریزی کنید تا پیش از غروب به تخت سلیمان برسید و بتوانید تماشای غروب بی‌نظیرش را تجربه کنید.

گشتی در میان ستارگان تخت سلیمان

من این خوش‌اقبالی را داشته‌ام که بواسطه همکاری یگان حفاظت میراث فرهنگی بتوانم در کنار جمعی از دانشجویانم چند شبی را داخل محوطه تاریخی و کنار چشمه بی‌مانند تخت سلیمان به صبح برسانم. اما در غالب موارد این مجوز برای عموم علاقه‌مندان به جهت حفظ امنیت منطقه صادر نمی‌شود. پیشنهاد می‌کنم تلسکوپ و دوربین عکاسی را در همان محوطه پارکینگ برپا کنید و با استفاده از اطلس آسمان شب از تاریکی فوق‌العاده منطقه بهره ببرید. تقریبا تمام صورت‌های فلکی تابستانی با ستاره‌های پرشمارشان در این منطقه قابل مشاهده‌ است.

اگر قصد عکاسی از آسمان شب را دارید، پیشنهاد می‌کنم دوربین عکاسی را روی سه پایه نصب کنید و خود را به بالای تپه‌ای که در شرق محوطه تاریخی قرار دارد برسانید. از آنجا می‌توانید منظره آسمان شب را در نمایی واید بر فراز بناهای تخت سلیمان عکاسی کنید. بعلاوه با طلوع خورشید و روشن شدن منطقه از بالای آن تپه، عظمت بنای تخت سلیمان را بهتر خواهید دید و بی‌شک عکسی خاطره‌انگیز را ثبت خواهید کرد. پیشنهاد دیگر نیز استقرار در بیرون از محوطه و در ضلع غربی است تا بتوانید در ابتدای شب نوار ستارگان راه شیری را بر فراز دیوارهای مجموعه تاریخی تخت سلیمان ثبت کنید.

کاظم کوکرم/جام‌جم