رمضان، ماهی برای تمرین خودداری از گناه

صدا‌ها را می‌شنویم. صدا مانند صدای یاکریمی‌که پشت پنجره لانه کرده و سر ظهر آواز می‌خواند. صدا مثل صدای سکوت کویر. مثل صدای اولین خنده نوزاد. همه اینها لذت بخش است، اما اوج لذت شنیدن را به صدای اذان مدیون هستیم.

باید مسلمان بود تا فهمید همین صدای اذان تا چه حد در زندگی موثر است. در ماه رمضان صدایش بلندتر می‌آید و انسان را دور می‌کند از هر چه گناه است. چشم‌ها، گوش‌ها، زبان و شکم در این ماه با شنیدن اذان روزه می‌گیرند. گناه نمی‌کنند. جرم مرتکب نمی‌شوند. جنایت کم می‌شود.

با بررسی آمار می‌توان این موضوع را بوضوح دریافت که ارتکاب جرم در این ماه‌ها درصد کمتری نسبت به ماه‌های دیگر دارد. اما چرا؟ برای رسیدن به این پاسخ با مریم یوسفی، جامعه‌شناس گفت‌وگو کردیم که در ادامه می‌خوانید.

چرا در ماه رمضان زمینه ارتکاب جرم و جنایت کمتر است و مجرمان کمتر به اعمال غیرقانونی و نادرست دست می‌زنند؟

سه ماه قمری محرم، صفر و رمضان برای ما مسلمانان بسیار مهم است. در این سه ماه شرایط جامعه به گونه‌ای است که همدلی و درک بین مردم بسیار بیشتر از قبل می‌شود. رغبت افراد به دینداری بیشتر می‌شود. بسیاری از افراد که در طول سال حتی ممکن است نماز نخوانند، در ماه رمضان فرصت تفکر پیدا می‌کنند. این ماه را سرآغازی می‌دانند برای زندگی سالم. حتی همین ربنا که قبل از اذان گفته می‌شود حال و هوای روحانی غروب را متفاوت می‌کند. چون مردم ما به مناسک اسلامی‌اهمیت می‌دهند پس با توجه به موارد یاد شده، در ماه رمضان دینداری شکل واقعی‌تر به خود می‌گیرد. مردم وقتی دیندارتر می‌شوند به حلال و حرام وگناه نکردن هم مقیدتر می‌شوند و در نتیجه جرم و جنایت کم می‌شود. به‌طور مثال اگر میانگین ارتکاب به جرم در یک شهر 30 درصد باشد، در ماه رمضان این آمار به 10درصد خواهد رسید.

برای مثال در این ماه دزدی کم می‌شود. دزدی همیشه بالا رفتن از دیوار مردم نیست، گران فروشی، مال مردم را خوردن، سوءاستفاده از موقعیت‌های اجتماعی و... همه دزدی حساب می‌شود، ولی در این یک ماه چون همه مردم یکدل می‌شوند پس سعی می‌کنند این اعمال را انجام ندهند.

دینداری تشویقی می‌تواند به نوعی موجب کاهش آمار جرایم شود؟

این درست است. رمضان به‌عنوان یک مبدا برای انسان شناخته می‌شود. روزه می‌گیرد تا گنا‌هان گذشته پاک شود. پس از آن هم سعی می‌کنند تا گناه نکنند. در این ماه وعده بهشت به انسان می‌دهند نه ترس از جهنم. همین موضوع خودش موجب جلب افراد به دین می‌شود.

چه عواملی موجب بیشتر شدن این همدلی می‌شود؟

در این بین رسانه‌ها هم نقش بسیار مهمی‌ دارند. برنامه‌های صدا و سیما بسیار هماهنگ و حساب شده است. برنامه‌هایی پخش می‌شود که مردم با علاقه می‌بینند. سریال‌ها در عین سرگرم‌کننده بودن، غیرمستقیم درس‌هایی به مردم می‌آموزند که در ضمیر ناخودآگاه ثبت شود. با دیدن برنامه‌ها رغبت به اعمال خیر بیشتر می‌شود.

شبکه‌های اجتماعی خیریه‌های مختلف را بیشتر از قبل معرفی می‌کنند. مردم گناه را کم و کمک‌رسانی را بیشتر می‌کنند. خیریه‌های مختلف در این ماه‌ها بیشترین فعالیت خود را انجام می‌دهند.

به‌طور کلی یک وحدت دینی بین مردم اپیدمی‌می‌شود و کل جامعه را در بر می‌گیرد. هرچند این وحدت دینی فقط یک ماه ادامه دارد و بعد از این ماه عزیز کم کم همه چیز به وضع عادی خود باز می‌گردد. متاسفانه ارتکاب به جرم نیز به آمار قبلی خود بازمی‌گردد.

چه چیز باعث می‌شود تا آمار ارتکاب به جرم در همه ماه‌ها مانند ماه رمضان کم شود؟

عوامل بسیار زیادی هستند که می‌توانند این آمار را کاهش دهند، اما با توجه به بحث و ارتباط سوال با ماه رمضان می‌توان گفت یک برنامه‌ریزی کلی و بسیار حساب شده از طرف صداوسیما می‌تواند تا حدودی موثر باشد.

رسانه‌ها در این ماه‌ها نقش موثری در کم شدن خشونت و جرم و جنایت دارند و با نشان دادن برنامه‌های آرامش‌دهنده و آموزش‌های عمیق رفتار‌های انسانی، می‌توانند تا حدودی به همدلی مردم کمک کنند و فرهنگسازی در جهت مثبت داشته باشند.

علاوه بر این مسئولان با مدیریت صحیح و رفتار سالم می‌توانند شکل واقعی همدلی را به مردم نشان دهند.

زمانی که خود مسئولان خدمت صادقانه داشته باشند نه دین گریزی به‌وجود می‌آید و نا برابری هم کمتر می‌شود و در نتیجه جرم و جنایت کاهش پیدا می‌کند.

غزاله مالکی