همانطور که در انتخابات چهارسال قبل، باراک اوباما با بهرهگیری از کمپینهای رسانهای و شبکههای مجازی از یکطرف و ارزیابیهای آماری تحلیلگران بازاریابی سیاسی از طرف دیگر توانست به ایجاد و تقویت گفتمان تغییر(Change) بپردازد و آرای عمومی را جلب کند، به نظر میرسد نامزدهای فعلی نیز درفضای پیچیده گفتمان سازی امروز، با همین هدف بهدنبال جلب رسانهها و جذب آرا هستند، اما تحلیل فضای رسانهای آمریکا نشان میدهد رسانههای جریان اصلی این کشور، این بار خودشان مقهور پادگفتمان یا ضدگفتمان کاندیدای جدید جمهوریخواه شدهاند.
طی دو سال گذشته، رتبه آزادی رسانهها در آمریکا با 13 پله سقوط به جایگاه چهل و ششم در بین 180 کشور رسید. رسانههای آمریکا اگرچه در ایجاد و تقویت گفتمانهای بینالمللی و تهییج و تحریک و گاهی تحمیق افکار عمومی موثر عمل میکنند اما به نظر میرسد در انتخابات ریاستجمهوری امسال با ظهور دونالد ترامپ و انتخاب او بهعنوان گزینه حزب جمهوریخواه دچار انفعال یا غافلگیری شدهاند.
ترامپ تلاش کرده با ایجاد پادگفتمانی علیه آنچه دولت اوباما را به پیروزی رساند بر موج افکار عمومی سوار شود.
تاکید او بر ملیگرایی افراطی، نقد سیاستهای جاری و پاد آمریکانیسم نهتنها بسیاری از آمریکاییها را با خود همراه کرد که موضع مثبت برخی گروههای تروریستی را به همراه داشت. رسانهها در این میان یا در مارپیچ سکوت افتادند و یا مقهور شعارها و مخالفخوانی ترامپ شدند.
اگر قول برخی کارشناسان ارتباطات را بپذیریم که پرداخت پول از سوی احزاب به رسانهها ضامن جلب افکار عمومی است براحتی میتوان به نقش رسانهها در پیروزی ترامپ در حزب جمهوریخواه پی برد.
رسانههای ایالات متحده در ماههای اخیر با بهرهگیری از سیاست خبررسانی ناقص تلاش کردهاند به جای نقد ریشهای سیاست و برنامههای کاندیداها به انعکاس گافها و خطاهای رفتاری آنها بسنده کنند. بسیاری از این رسانههای نامآشنا حتی با تحتتاثیر قرار دادن رسانههای محلی آمریکا، صدای اقلیت را در حد مکملهای بسته خبری خود تقلیل دادهاند تا بیطرفیشان را اثبات کنند در حالی که استدلال اصلی اخبار، همان گفتمان نامزد سرمایهدار و ملیگرا بود.
به هر حال با جدی شدن ورود ترامپ به عرصه انتخابات و پس زدن سایر کاندیداهای جمهوریخواه میتوان پی برد که رسانههای جریان اصلی آمریکا تاکنون یا خود مقهور سرمایهداری جمهوریخواهان شدهاند و برق سکههای ترامپ عقلانیت رسانهای را مخدوش کرده یا متاثر از پادگفتمانی هستند که ترامپ با مخالفخوانی و انتقادهای لجامگسیخته تلاش میکند از آب نارضایتیها ماهی بگیرد.
در هر حال نمیتوان در پیروزی ترامپ نقش رسانههای جمعی آمریکا را نادیده گرفت رسانههایی که خود باور نمیکردند ترامپ از دوش آنها بالا برود تا شاید رئیسجمهور بعدی ایالات متحده باشد.
کتایون مصری - روزنامه نگار
در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم