jamejamonline
فرهنگی عمومی کد خبر: ۹۰۴۹۶۶ ۲۷ ارديبهشت ۱۳۹۵  |  ۰۸:۰۰

با پروفسور حسین فخیمی، سازنده مجسمه خیام

مسکن ما لانه است نه خانه!

پروفسور حسین فخیمی در طول زندگی حرفه‌ای خود، دوره‌های مختلفی با فراز و نشیب بسیار پشت‌سر گذاشته است. آن طور که خودش می‌گوید بازی‌های کودکی‌اش با آفرینش اثر از گل و خاک آغاز شد.

مسکن ما لانه است نه خانه!
پس از گرفتن مدرک کارشناسی از دانشکده هنرهای تزئینی به اسپانیا رفت. در دانشکده هنرهای زیبای مادرید دانشگاه کمپلتکس، موفق به کسب درجه پروفسوری طراحی مجسمه‌سازی شده و با تقدیرنامه دن‌خوان آوالوس، هنرمند و مجسمه‌ساز مشهور اسپانیایی به سرزمین مادری خود بازگشته است. یک ماه و نیم پیش بود که مجسمه خیام از ساخته‌های این هنرمند، راهی سفری دور و دراز شد و در دانشگاه اوکلاهما در آمریکا قرار گرفت تا فرهنگ غنی ایرانی را که با هنر فخیمی گره خورده است به نمایش بگذارد. به مناسبت روز ملی بزرگداشت خیام با این هنرمند گفت‌وگویی انجام دادیم.

مجسمه خیام از ساخته‌های شماست که در دانشگاه اوکلاهما نصب شده است. کمی درباره ساخت آن توضیح دهید.

این مجسمه محصول 14 سال عبور از ناهنجاری‌های بسیار کار من روی یک سنگ یکپارچه است.

پس کار سختی بوده است.

برای یافتن سنگ، یک ‌سال ‌و نیم در معادن جستجو کردم. جنس مقاوم، اولین ویژگی مدنظر من بود. برنز و سنگ مناسب بود، اما احساس کردم در سنگ بهتر می‌توان این اثر را تعریف کرد. حدود ‌صدجلد کتاب و بروشور درباره سنگ مطالعه کردم و بیشتر معادن ایران را گشتم. حتی در افغانستان، چین، تایلند، یونان، مقدونیه و ایتالیا نیز همین کار را انجام دادم. پیش از این در مجسمه فردوسی اثر استاد صدیقی، سنگی از کارارای ایتالیا مورد استفاده قرار گرفته بود. سرانجام در ازنای لرستان توانستم این سنگ را پیدا کنم. سپس هشت ‌ماه در نزدیکی معدن سکونت داشتم و هرروز در رفت ‌و آمد بودم تا قطعه سنگی را پیدا کنم که پاسخگو باشد.

چرا خیام را برای انجام این کار دشوار انتخاب کردید؟

خیام همه زندگی‌اش تعالی، توجه و مطالعه بوده است. انسان توانمند و پوینده‌ای است که اراده پادشاهان زمان خودش را در اختیار می‌گیرد. تقویم جلالی را که هنوز دقیق‌ترین تقویم دنیاست، طراحی می‌کند و کارهای بزرگی در زمینه ریاضیات انجام می‌دهد. مثلا وقتی گالیله می‌گوید کره زمین گرد است و دور خورشید می‌چرخد، می‌خواهند او را بسوزانند؛ در حالی که خیام 900 سال پیش ثابت کرده کره زمین گرد است و دور خورشید می‌چرخد و این توان و اندیشه ایرانی است که پایه گذار علوم در جهان بوده‌اند. اکنون با نصب پیکره او در اوکلاهما سیتی، مرکز بزرگ‌ترین دانشگاه آمریکا به عنوان پایه گذار دانش جهانی موجب احترام جهانیان خواهد شد.

کیفیت مجسمه‌سازی در ایران را چگونه می‌دانید؟

تعریف مجسمه خیلی گسترده است. اگر ما فرض کنیم هر حجمی که فضایی را اشغال می‌کند یک مجسمه است، لوستری که بالای سر ماست دستگیره در و صندلی‌ای که ما رویش نشسته‌ایم و هواپیمایی که پرواز می‌کند مجسمه‌اند، بنابراین می‌بینیم با انبوهی مجسمه روبه‌رو هستیم؛ مجسمه‌هایی که ابزارهای کاربردی هستند و اغلب در بازار و به یکدیگر مونتاژ می‌شوند. آن هم در شرایطی که علاوه بر ضرر اقتصادی، ضررهای معنوی زیادی هم برایمان ایجاد می‌کنند.

از چه نظر؟

ضرر معنوی‌اش آنجاست که بازار ما مترصد این است که یک قطعه را بیاورد کپی و تکثیر کند. حتی خمس و زکاتش را هم که بپردازند، حق طرح آن را نپرداخته‌اند. در نتیجه در کشوری مثل ایران که دارای چنین مرامی است که می‌گوید شما نمی‌توانی به دیوار همسایه تکیه دهی، مگر این که از او اجازه گرفته باشی، ناخواسته شریک آقا دزده می‌شود. به گونه‌ای به ما القا شده که نسبت به خودمان باور نداشته باشیم و فکر شود توان تولید نداریم. اکنون بخش عمده تولید جهان در دست آمریکاست. کشوری که اگر بررسی کنیم می‌بینیم، از نظر سوق‌الجیشی موقعیتی مثل ایران دارد با این تفاوت که این کشور دارای فرهنگ سیصد چهارصد ساله خودش را باور دارد و ما با این که پیشینه فرهنگی درازی داریم، خودمان را باور نکرده‌ایم. در واقع می‌توان گفت این اتفاق نتیجه غفلت و خموشی ما از فرهنگ چند هزار ساله مان است، چون زمانی مردمان دنیا آرزو داشتند لباس ایرانی بپوشند و به زبان فارسی صحبت کنند و متاع ایرانی بخرند، ولی امروز... .

از نظر شما چرا خودمان را باور نداریم؟

ما همه چیز داریم و تنها چیزی که نداریم، مدیریت است. به خاطر دارم وقتی من به کشور اسپانیا رفته بودم تا دوره ریخته‌گری مومی را ببینم، دکتر حاکمی در شهداد کرمان منطقه باستانی را کشف کرد که 3500 سال پیش از میلاد در آن ریخته‌گری مومی انجام شده بود. آن وقت امروز ما در شرایطی هستیم که از لباس پوشیدن تا ابزار و حرف زدن و سایر کارهایمان شباهتی به ایرانی‌ها ندارد.

فضای شهرهایمان هم از بی‌هویتی رنج می‌برد.

جالب است بدانید وقتی در فرانسه تصمیم گرفتند منطقه روستایی را پاکسازی کرده و پاریس امروز را در آن بسازند سازنده شهر اولین بخش هزینه‌ها را به جاده‌کشی و خیابان‌کشی و دومین گزینه را به معماری و هنرهای زیبا، بعد ساخت پارک‌ها، لوله‌کشی و دیگر مخارج اختصاص داد. اکنون پاریس نماد شهرهای مدرن دنیاست و چند سال پیش هم به عنوان آرام‌ترین شهر دنیا از نظر بصری انتخاب شد. حالا هم چرخه زندگی مردم پاریس از 80 میلیون توریستی که در سال به این شهر سفر می‌کنند، می‌گردد و به دنیا اظهار فضل و توانایی هم می‌کنند. چرا؟ چون مدیریت شهر از ابتدا درست بوده و از زمان ناپلئون تا به حال شهر تغییر چندانی نداشته است. آن وقت ما که پدرانمان با امکانات خیلی کم شاهکارهای معماری را پدید آورده بودند، امروز در شرایطی هستیم که با داشتن پیشرفته‌ترین مواد، ساختمان‌هایی ساخته می‌شود که به 15 سال نرسیده‌اند، از نظر همه کلنگی محسوب می‌شود. اصلا خانه نیستند، لانه‌اند! زیرا خانه در فرهنگ ایرانی‌ها تعریف دارد و اینها هیچ سنخیتی با تعاریف ما ندارند.

وضعیت دانشگاه‌ها چطور است؟

از دانشگاه نپرسید! بعضا در کلاس شاگرد می‌خواهد استاد را بپیچاند نمره بگیرد، استاد می‌خواهد ساعات کلاس را پر کند، حقوق بگیرد و دانشگاه هم فقط می‌خواهد با ارائه آمار نشان دهد شرایط خوبی دارد. آن وقت دانشجویانی وارد جامعه می‌شوند که مدرک دارند اما طراحی بلد نیستند. از آنها می‌پرسم چرا طراحی بلد نیستید؟ پاسخ می‌دهند استادمان گفته قرار نیست نقاش شوید وکارشناس می‌شوید. وقتی کسی نقاشی را درک نکند، چگونه می‌تواند کارشناس باشد؟

شما ایده ساخت شهر تندیسان را به شهرداری ارائه و تا جایی که می‌دانیم موافقت مسئولان را جلب کرده‌اید. این شهر قرار است کجا بنا شود؟

در ادامه بوستان نهج‌البلاغه.

و قرار است چه اتفاقی رخ دهد؟

می‌توانم بگویم در واقع فضایی است برای هنرجوها که بتوانند براحتی طراحی و کار کنند. البته افراد عادی و صاحبان مشاغل مختلف هم می‌توانند در تندیسان دوره ببینند. وقتی در این شهر درست دیدن، درست اندیشیدن و درست کار کردن را بیاموزند بخشی از مشکلات ما حل خواهد شد. وقتی افراد جامعه در مسیر درست قرار بگیرند، به خودباوری می‌رسند و کارآفرینی هم ایجاد می‌شود.

مردم عادی هم می‌توانند در تندیسان کار کنند؟

این فضا برای همه افراد از مبتدی تا پایان دکتری برنامه آموزش عملی و پرورشی دارد، همه طبقات در صورت داشتن عشق، انگیزه، ذوق و علاقه می‌توانند از این برنامه‌ها بهره‌مند شوند. این برنامه در کلاس‌های پیشین در دانشگاه‌ها و موسسات آموزشی بخصوص در فرهنگستان هنر تدریس و تجربه شده‌اند.

همین مجسمه خیام را که بتازگی با حمایت شهردار هنردوست آقای قالیباف و مشارکت همکاران صمیمی ایشان در معاونت اجتماعی و فرهنگی شهرداری ساخته‌ام، دو تا فرش کنارش دارد. من یکی از این فرش‌ها را با دست یک کارگر ساده و دیگری را با دست یک کارمند بانک ساخته‌ام. در این شهر فقط با مجسمه مصطلح روبه‌رو نیستیم و فضای خوبی برای جواهرسازان، عروسک‌سازان، معماران و همه هنرمندان تندیسگر به وجود می‌آید.

کی به نتیجه می‌رسد؟

شهرداری موافقت کرده و قرار است سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی بودجه فراهم کند.

زینب مرتضایی‌فرد

ارسال نظر
* نظر:
نام:
ایمیل:

یادداشت

بیشتر
رسانه ملی و جوانگرایی سیستمی

رسانه ملی و جوانگرایی سیستمی

یکی از سیاست‌های مهم مدیریتی سال‌های اخیر سازمان صدا و سیما، اهتمام ویژه به رشد، تربیت و به‌کارگیری ظرفیت عظیم نیروهای جوان و پرنشاط انقلابی در سطوح مختلف رسانه ملی است.

صد حیف ...

صد حیف ...

هر قدر به روزهای پایانی نزدیک‌تر شدیم، دلهره‌ای محکم‌تر وجودم را چنگ زد. شبیه کودکی بودم که به اضطراب جدایی دچار شده، شبیه کسی که همه عزمش را جزم کرده برای مهاجرت، اما نگاه منتظری در سالن ترانزیت فرودگاه ته دلش را خالی می‌کند ... شبیهِ شبیه هیچ کس ...

وداع با ماه عزیز

وداع با ماه عزیز

ماه مبارک رمضان که تمام می شود به خاطر ویژگی‌هایش با آن «خداحافظی» می‌کنیم. هرکسی که در این ماه مبارک با شرایطی روزه گرفته که در رساله‌های عملیه آمده، ان‌شاءا... از همگان قبول است، زیرا خداوند اساس شریعت را بر سهل بودن نهاده است.

گفتگو

بیشتر
بازیگری نمی‌ایستد

گفت‌گو با پرستو گلستانی به مناسبت تولدش و همه خاطراتی که این سال‌ها برای ما ساخته است

بازیگری نمی‌ایستد

پیشنهاد سردبیر بیشتر
افطاری‌ ها

ماه رمضان امسال چه سریال‌هایی روی آنتن شبکه‌های مختلف سیما خواهند رفت؟

افطاری‌ ها

پیشخوان بیشتر