قره‌باغ، پاشنه آشیل آرامش قفقاز

به گزارش پرس‌ تی‌وی، دو کشور یکدیگر را به استفاده از سلاح‌های سنگین، تانک‌ها و توپخانه متهم می‌کنند. در همین راستا، وزارت دفاع جمهوری آذربایجان در بیانیه‌ای ادعا کرد: نیروهای مسلح ارمنستان در طول شب 130 بار آتش‌‌بس را نقض و از خمپاره، نارنجک انداز، و ادوات نظامی سنگین استفاده کرده‌اند.

در همین حال، آرتسرون هوانیسیان، سخنگوی وزارت دفاع ارمنستان نیز گفت: مبارزه صبح روز یکشنبه در سمت جنوبی خط مقدم (قره باغ) ادامه دارد. آذربایجانی‌ها در حال تلاش برای حمله هستند اما حملات دفع می‌شوند. وی تاکید کرد: وضعیت منطقه متشنج است، اما هیچ هراس و وحشتی در نیروهای ارمنی وجود ندارد.

خبرگزاری آرمن پرس نیز گزارش داد پایگاه نظامی در ناحیه تالش که از سوی نیروهای آذری تصرف شده بود، آزاد شده است. از سوی دیگر دولت آذربایجان اواسط روز گذشته در منطقه قره‌باغ کوهستانی (ناگورنو قره‌باغ) آتش‌بس یکجانبه اعلام کرد. در مقابل سخنگوی وزارت دفاع ارمنستان اعلام کرد، بیانیه آذربایجان درباره آتش‌بس یکجانبه در منطقه قره‌باغ با واقعیت همخوانی ندارد. وی تاکید کرد: این بیانیه آذربایجان یک تله اطلاعاتی است که به معنای آتش‌بس نیست. در این میان گفته می‌شود حدود 30 سرباز از طرفین کشته شده‌اند، البته هر دو طرف سعی می‌کنند آمار کشته‌شدگان یکدیگر را بیشتر جلوه دهند به گونه‌ای که مقامات باکو ادعا می‌کنند حدود 100 سرباز ارمنی کشته شده‌اند. در بحبوحه این درگیری‌ها، پولاد بلبل‌اوغلو، سفیر جمهوری آذربایجان در روسیه گفت: باکو برای حل مناقشه قره باغ، آماده است تا روش دیپلماتیک را به راه حل نظامی تغییر دهد. بلبل اوغلو افزود: تلاش‌ها در جهت حل مسالمت‌آمیز این مناقشه 22 سال در جریان بوده است. چقدر دیگر طول خواهد کشید؟ ما برای یک راه حل مسالمت‌آمیز برای این مساله آماده هستیم اما اگر بحران به طور مسالمت‌آمیز حل نشود از طریق نظامی آن را حل خواهیم کرد.

از درخواست برای آرامش تا حمایت جانبدارانه ترکیه

با شدت گرفتن این درگیری‌ها، کشورهای مختلف ضمن محکوم کردن آن طرفین را به خویشتنداری دعوت کرده‌اند. در همین راستا، بان کی‌مون، دبیر کل سازمان ملل متحد در بیانیه‌ای «توقف فوری درگیری‌ها» میان جمهوری آذربایجان و ارمنستان را خواستار شد و تاکید کرد که از گزارش‌ها درباره «تلفات درگیری و استفاده از سلاح‌های سنگین» نگران است.

وی وضعیت کنونی در قره باغ را «خطرناک» توصیف کرد و خواستار انجام مذاکرات با میانجیگری «گروه مینسک» برای حل این مناقشه شد.

ابراز نگرانی ایران

حسین جابری‌انصاری، سخنگوی وزارت خارجه جمهوری اسلامی ایران در واکنش به درگیری‌های اخیر در منطقه قره‌باغ، گفت:‌ در حالی که منطقه شاهد اقدامات ویرانگر گروه‌های افراطی بوده و نیازمند آرامش و استقرار است، دریافت اخبار نگران‌کننده از تشدید درگیری‌ها بین آذربایجان و ارمنستان موجب نگرانی شدید ایران است.

وی افزود: ما هر دو همسایه شمالی خود را به خویشتنداری و پرهیز از هرگونه اقدامی که شرایط را سخت‌تر می‌کند دعوت می‌کنیم.

جو بایدن، معاون رئیس‌جمهور آمریکا نیز ضمن نگرانی از تشدید مناقشه بین ارمنستان و جمهوری آذربایجان بر سر قره‌باغ، خواستار آغاز گفت‌وگو بین طرفین شد. جان کری، وزیر امور خارجه آمریکا نیز در بیانیه‌ای به شدت نقض گسترده آتش‌بس را در خط تماس ناگورنو ـ قره‌باغ که منجر به تلفات نظامی و غیرنظامی شد، محکوم کرد. در همین حال، سرگئی شویگو، وزیر دفاع و سرگئی لاوروف وزیر خارجه روسیه نیز در تماس تلفنی فوری با وزرای دفاع و خارجه ارمنستان و جمهوری آذربایجان به این درگیری‌ها اشاره کرده و خواستار توقف آن شدند. فدریکا موگرینی، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا هم در بیانیه‌ای که در پایگاه این اتحادیه منتشر شد، از طرفین مناقشه خواست هر چه سریع‌تر درگیری‌ها را پایان دهند، آتش‌بس را رعایت کنند و از اقدامات یا سخنانی که اوضاع را متشنج می‌کند پرهیز کنند.

فرانسوا اولاند، رئیس‌جمهور فرانسه نیز نسبت به درگیری‌های رخ داده بین نیروهای آذربایجان و ارمنستان ابراز تاسف کرد و از هر دو طرف خواست خویشتندار باشند و فورا به طور کامل آتش‌بس را برقرار کنند. کارگروه موسوم به گروه مینسک در سازمان امنیت و همکاری اروپا هم با ابراز نگرانی از افزایش تنش‌ها، خواستار توقف درگیری نظامی دو کشور در منطقه قره‌باغ شد. روسای گروه مینسک با انتشار بیانیه‌ای مشترک، استفاده از زور در منطقه قره‌باغ را بشدت محکوم و از کشته شدن انسان ها، از جمله افراد غیرمسلح در این منطقه ابراز تاسف کردند. «ایگور پاولوف» از روسیه، «جمیز وارلیک» از آمریکا و «پیر آندریو» از فرانسه، ریاست مشترک گروه مینسک را برعهده دارند.

اما بی‌شک عجیب‌ترین واکنش به این درگیری‌ها، از سوی مقامات ترکیه ابراز شد. در همین زمینه، رجب طیب اردوغان، رئیس‌جمهور ترکیه اعلام کرد آنکارا تا پایان منازعه قره‌باغ، از آذربایجان در مقابل ارمنستان حمایت می‌کند.

رئیس‌جمهور ترکیه که به آمریکا سفر کرده است، گفت: ما برای پیروزی برادران آذربایجانی خود در این درگیری‌ها با کمترین خسارات ممکن دعا می‌کنیم.

ریشه درگیری‌ها در قره‌باغ

منطقه قره باغ که در مرز دو کشور واقع شده، اکثریتی ارمنی دارد، اما از زمان شوروی سابق تحت کنترل آذربایجان بوده است. پس از تجزیه شوروی در سال 1991 جنگ برای تصاحب منطقه ناگورنو ـ قره‌باغ بین ارمنستان و جمهوری آذربایجان آغاز شد که پس از گذشت سه سال بیش از 30 هزار کشته بر جای گذاشت.

در سال 1994 و با تلاش‌های روسیه، این جنگ به یک آتش‌بس منتهی شد، اما درگیری‌ها هرگز به معنای واقعی متوقف نشده و طرفین هر از چند گاهی وارد مناقشه نظامی می‌شوند. این منطقه در حال حاضر با حمایت مالی و اقتصادی ارمنستان به دست اکثریت ارمنی آن اداره می‌شود. منطقه قره‌باغ 11 هزار کیلومتر مربع وسعت دارد.