پایان تلخ روابط نامتعارف

در این جرایم رفتار و ارتباطات مالباخته شاید نقش چندانی در شکل‌گیری جرم نداشته باشد، ولی در مورد جرایم جنایی مانند قتل، تجاوز و آدم‌ربایی یا در آسیب‌های اجتماعی مانند خودکشی، ارتباطات و رفتار نقش تعیین‌کننده و مؤثری دارد و به هر میزان دامنه رفتار و ارتباطات سنجیده، معقول و مطابق عرف باشد، احتمال آسیب هم کمتر است. اغلب روابطی که خارج از عرف اجتماعی و بدون شناخت کافی از طرف مقابل برقرار شود، باعث ترس افراد از افشا شدن این ارتباط می‌شود. همین میل به پنهانکاری و عدم تمایل برای فاش شدن، نشانه‌ای بر غیرمتعارف بودن رابطه است. این ارتباط‌ها بیشتر پنهانی هستند و به شکل‌های مختلف موجب آسیب یا مشکلات بعدی می‌شوند. مصادیق زیادی را می‌توان در صفحات حوادث روزنامه‌ها مشاهده کرد که رابطه غیرمتعارف به وقوع جرایم جنایی نظیر قتل یا تجاوز، خودکشی یا از هم پاشیدن کانون خانواده‌ها منجر شده است؛ به‌عنوان مثال در یکی از پرونده‌ها دانشجوی دختری با یک فرد متأهل رابطه پنهانی برقرار می‌کند که بعد از فاش شدن این رابطه، زندگی خانوادگی آن مرد متأهل از هم می‌پاشد و همسرش طلاق می‌گیرد، سپس خانواده دختر از موضوع مطلع شده و با ازدواج آنها مخالفت می‌کند که در نهایت مرد، دختر یاد شده را به قتل می‌رساند و خود نیز خودکشی می‌کند؛ در برخی از پرونده‌ها نیز روابط غیرمتعارف به انتشار عکس‌های شخصی انجامیده است. طی سال‌های اخیر، ابزارهای نو، ارتباطات را تسهیل و دامنه جغرافیایی و زمان را گسترده می‌کند؛ همانند بزرگراه‌ها که برای تردد افراد احداث شده‌اند، اما باید توجه کنیم که افراد مغرض و با سوء‌نیت هم از آن گذر خواهند کرد و نیت‌های مجرمانه خود را آسان‌تر عملی می‌کنند. شبکه‌های اجتماعی زمینه‌ای برای تسهیل ارتباطات و تبادل اطلاعات بین افراد هستند که می‌توانند کاربرد مثبت یا منفی داشته باشند. پرونده‌هایی ثبت و رسیدگی شده که منشأ وقوع جرم، آشنایی بین افراد و رابطه غیرمتعارف در شبکه‌های اجتماعی بوده که موجب فروپاشی خانواده یا فرار از منزل شده است؛ در چند حادثه ارتباط یک خانم با فرد ناشناس و گذاشتن قرار و رفتن به محل به وقوع تجاوز و حتی قتل منجر شده است. علاوه‌بر آشنایی و ارتباط غیرمتعارف، موارد دیگری نظیر انتشار خبرهای غیرواقعی، انتشار تصاویر یا خبرهای خصوصی و اسرار شخصی مردم، مزاحمت، تهدید و... از آسیب‌های شبکه‌های اجتماعی است. در یک مورد، عکس دختربچه‌ای در فضای مجازی منتشر و به عنوان گمشده اعلام شده بود؛ در حالی که با بررسی سوابق‌ مشخص شد که چنین موضوعی واقعیت نداشته و خبر جعلی بوده است. انتشار تصاویر یا مسائل مربوط به حریم شخصی افراد معضل دیگری است که گاهی زندگی یک فرد را به‌شدت تحت تأثیر قرار داده و وی را از نظر روحی و روانی دچار مشکلات عدیده می‌کند؛ در بعضی موارد انتشار این نوع اخبار حتی به وقوع جنایت نیز منجر شده است.

به‌عنوان یک کارشناس با توجه به پیامدهای موجود به خانواده‌ها توصیه می‌کنم استفاده از شبکه‌های اجتماعی توسط فرزندان را کنترل و محدود کنند، ضمن این‌که رعایت یکسری اصول و قواعد برای استفاده از این شبکه‌ها لازم است؛ ازجمله مشخص بودن هویت مخاطب، اطمینان و اعتماد از سلامت وی، مورد وثوق بودن و ‌پنهان نگه نداشتن این ارتباط است.

سرهنگ هادی مصطفایی - معاون مبارزه با جرایم جنایی پلیس آگاهی ناجا