حسین کعبی: وقتی فیگو را در جام جهانی زدم....
نگاه ویژه
نبود اراده کلان برای کتابشناسی متون کهن
ارائه فهرستی جامع از نسخههای خطی فارسی و عربی موجود در کتابخانههای ایران از جمله آمال و آرزوهایی است که به نظر میرسد به این زودیها انجام نپذیرد، کتابخانههای شاخص و مهم ما مانند کتابخانه ملی، آستان قدس و مرعشی هنوز نیمی از آنچه را در مخازن خود حبس کردهاند هم فهرست نکردهاند!
اساسا برای انجام چنین کاری همت و ارادهای در سطح ملی و کلان نیست. دو کتابخانه مرعشی و آستان قدس که تولیتی اداره میشود و برنامهریزی در آنها به صورت کاملا شخصی است، کتابخانههای دولتی مانند ملی نیز هیچ چشماندازی برای به پایان رساندن این دست از فعالیتها تعریف نکردهاند.
در این میان نباید منکر کارهای ارزشمند و نصفه نیمهای که تاکنون انجام شده گردید؛ اما پرواضح است که عمده این فعالیتها مبتنی بر علایق شخصی عدهای علاقهمند بود که بیمزد و منت برای دل خودشان به این قبیل کارها پرداختند و اساسا برنامهریزی و پشتوانه دولتی نداشته است.
استاد مرحوم ایرج افشار در کتاب بیاض سفر خود در بخشی از خاطرات سفرش به ژاپن از فهرست 8000 صفحهای نام میبرد که نام بیش از پنج میلیون کتاب ژاپنی اعم از آنچه چاپ شده یا خطی باقی مانده است دیده میشود. برای تدوین این دوره فهرست 500 متخصص ژاپنی مدت 40 سال کار کردهاند.
داستان اوضاع نابسامان فهرستنگاری و کتابشناسی در کشور به اینجا ختم نمیشود، در حوزه کتابهای چاپی نیز وضعیت بسامانی نداریم؛ امروزه ما حتی نمیدانیم چه تعداد عنوان کتاب به زبانهای مختلف در کشور چاپ و انتشار یافته است و طی این 200 سال که از تاریخ چاپ در این مرز و بوم میگذرد چه آثاری از چه نویسندگانی منتشر شده است.
نه اینکه این نوع نگرش را بزرگان ما نداشته یا ندارند؛ بحث بر سر این است که نگاه حرفهای و کلان به این مساله در کشور ما وجود ندارد؛ وگرنه کم نیستند کتابشناسان و پژوهشگرانی که واقف و مقر به اهمیت این مقولهاند.
مجید غلامی جلیسه
مدیر خانه کتاب
گفت و گو
