شبکه‌ای استانی با مخاطبان بین‌المللی

برای حضور جدی در حوزه تولید آثار نمایشی چه برنامه‌هایی در دست تولید دارید؟

در حال حاضر سریال 13 قسمتی «طاهره» را در دست پخش داریم که قصه زنی سختکوش و کارآفرین است. سریال 60 قسمتی و فاخر «تاجر تبریزی» هم که هرکدام بین 35 تا 40 دقیقه خواهد بود در حال تولید است و با توجه به قصه‌ای که دارد، ضمن جلب مخاطب استانی، محمل بسیار مهمی برای طرح مصادیقی از سبک زندگی ایرانی ـ اسلامی است و به شاخص‌های فعالیت‌های اقتصادی مولد در استان خواهد پرداخت. به این موارد باید تله‌فیلم و مستند فاخر شهید تجلایی را نیز افزود که در چارچوب طرح مستندهای سرداران شهید آذربایجان در دست تولید سیما‌ست. در همین چارچوب، مستند زندگی ده سردار شهید نیز تولید می‌شود. امسال مستندهای سه قسمتی حیدربابا (ویژه استاد شهریار و روز ملی شعر و ادب فارسی) و فرش تبریز را هم تولید کرده‌ایم.

شما مخاطب بین‌المللی هم دارید؟

بله. همه شبکه‌های استانی در بخش‌های وسیعی از جهان قابل دریافت هستند؛ چون بارها و از طریق روش‌های ارتباطی نظیر ایمیل، سایت، تلفن و نظایر آن، مخاطبان بسیاری با ما تماس می‌گیرند و در مورد برنامه‌های ما اظهار‌نظر می‌کنند. اما منهای مخاطبان رادیو برون‌مرزی ما که همگی تبعه کشور جمهوری آذربایجان هستند، بقیه مخاطبان بین‌المللی ما، هم در رادیو و هم در تلویزیون، ایرانیان و به‌خصوص آذری‌های مقیم دیگر کشورها هستند و شبکه‌های ما به عنوان پل ارتباطی بین فرهنگ، ملیت و هویت آنها با زادگاهشان ایفای نقش می‌کنند و از این بابت، ارتباط با شبکه استانی فرصتی برای بازیابی هویت دینی، ملی و حتی قومی آنها تلقی می‌شود. اما در حوزه فعالیت‌های برون‌مرزی، ما مخاطبان خوبی در کشورهای جمهوری آذربایجان و جمهوری خودمختار نخجوان داریم.

دلایل و ضرورت راه‌اندازی رادیو شهری مراغه چه بوده است؟

با پیگیری‌های مردم و مسئولان این شهر و موافقت مدیران ارشد سازمان صدا‌وسیما در نوزدهم مرداد 75، رادیو شهری مراغه در فضایی محدود در طبقه فوقانی اداره پست مراغه شروع به فعالیت کرد؛ سپس ساختمان اصلی و جدید این رادیو با تجهیزات استودیویی استاندارد و فرستنده‌ای به قدرت 200 وات در زمینی به مساحت 5/1 هکتار به بهره‌برداری رسید. رادیو شهری مراغه 900 ساعت تعهد تولید دارد.

با توجه به مرزی بودن و حساسیت منطقه، آیا در آن مرکز فعالیت‌های رسانه‌ای برون‌مرزی هم انجام می‌شود؟

این مرکز برای فعالیت‌های برون‌مرزی در حوزه سیما، ماموریتی ندارد، اما به دلیل حساسیت منطقه و تاثیر و تاثراتی که فضای سیاسی و اجتماعی کشورهای همسایه به‌خصوص جمهوری آذربایجان بر فضای سیاسی و اجتماعی استان آذربایجان‌شرقی دارد، در برخی برنامه‌ها نظیر برنامه تلویزیونی «یول» ضمن نقد برخی فعالیت‌ها، به تاریخچه و دیرینگی ارتباط فرهنگی و اجتماعی دو کشور و مشترکات فرهنگی آنها اشاره و پرداخت شده است. اما فعالیت‌های برون‌مرزی مرکز آذربایجان‌شرقی در حوزه رادیو، به‌مراتب دیرینه‌تر و وسیع‌تر از تلویزیون است. رادیو برون‌مرزی آذری تبریز در 16 مهر 62 با پخش نیم ساعت در روز آغاز به کار کرده و به‌عنوان رسانه‌ای موثر در حوزه آسیای میانه و قفقاز به ایفای نقش می‌پردازد. این رادیو توانسته است ضمن مقابله با رسانه‌های متعدد درجهت ایفای نقش اطلاع‌رسانی صحیح و انتقال پیام‌های ارزشمند انقلاب اسلامی گام‌های موثری بردارد. رادیو برون‌مرزی تبریز سال 93 برابر با 56 ساعت و در شش ماهه اول سال 1394 برابر با 665 ساعت در موضوعات مختلف سیاسی، اجتماعی، فرهنگی، اعتقادی و اقتصادی، برنامه تولید و پخش کرده است. در حال حاضر برنامه‌های صدای برون‌مرزی در دو نوبت صبح و عصر تولید و پخش می‌شود و به عنوان یک مرجع رسانه‌ای مهم در حوزه‌های اعتقادی، سیاسی، اجتماعی و فرهنگی برای حوزه جغرافیایی خود شناخته می‌شود. در تولید و پخش برنامه‌ها از ائمه‌جمعه و روحانیت معظم استان، استادان دانشگاه و تحلیلگران سیاسی خبری منطقه استفاده می‌شود.

یکی از شاخصه‌های مهم استقبال مخاطبان استانی از شبکه‌های استانی، زبان و گویش محلی است. چه میزان از برنامه‌های استانی به زبان آذری است؟

فضای رقابت رسانه‌ای در استان‌های مرزی ایران به‌مراتب حساس‌تر از دیگر استان‌هاست. ما در استان آذربایجان‌شرقی علاوه بر شبکه‌های ماهواره‌ای فارسی‌زبان و صدها شبکه بین‌المللی به زبان‌های مختلف دنیا با شبکه‌هایی رقابت می‌کنیم که برنامه‌هایشان را به زبانی بسیار نزدیک به زبان محلی مردم استان پخش می‌کنند و قرابت‌های فرهنگی و تاریخی، شباهت زیادی در موضوعات مورد علاقه این شبکه‌ها با علاقه‌مندی‌های مخاطبان ما پدید آورده است. شبکه‌های تلویزیونی جمهوری آذربایجان و کشور ترکیه به‌عنوان مهم‌ترین رقبای رسانه‌ای ما در منطقه به موضوعات مورد علاقه مردم ما به زبان ترکی می‌پردازند و این واقعیت، ضرورت توجه ویژه ما را به این زبان و فرهنگ و ادبیات آذربایجان صدچندان می‌کند. به این ضرورت باید نسبت بالای کم‌سوادی مردم استان به‌ویژه در بین زنان را افزود که 48.5 درصد کل جمعیت استان را شامل می‌شود (جمعیتی که 18.5 درصد آن بی‌سواد مطلق و 30 درصد آن تحصیلات معادل دوره ابتدایی دارند). برنامه‌های کودک و نوجوان، صبحگاهی، خانواده، معارف، شبانگاهی و روستایی مرکز به زبان محلی و دیگر برنامه‌ها به زبان ملی تولید و پخش می‌شود.

مهم‌ترین مشکلات شما برای توسعه کمی و کیفی برنامه‌های صدا و سیمای مرکز آذربایجان‌شرقی چیست؟

در حال حاضر مشکلات مالی، مهم‌ترین مشکل فراروی مرکز آذربایجان‌شرقی برای توسعه کمی و کیفی برنامه‌ها‌ست. در حوزه سیگنال‌رسانی با این که فرستنده‌های بسیاری در اقصی نقاط استان داریم، اما موقعیت کوهستانی استان باعث شده به تمام اهداف خود دست نیابیم و امیدوارم در آینده‌ای نزدیک بتوانیم کل استان را تحت پوشش شبکه‌های دیجیتال قرار دهیم.

فرشید شکیبا - جام‌جم