افزایش سرطان در ایران؛ چرا ؟

اول، افزایش امید به زندگی و افزایش تعداد سالمندان جامعه. دوم، شیوه زندگی ناسالم و سوم آلودگی‌های محیطی. البته طبیعی است که بهبود امید به زندگی، مطلوب همه هست و اگر می‌خواهیم بروز سرطان را کم کنیم باید روی دو عامل دیگر متمرکز شویم.

غیر از افزایش امید به زندگی، مهم ترین عامل افزایش بروز سرطان در ایران و جهان، شیوه زندگی نامناسب است. به‌عنوان مثال، میزان مصرف سیگار در حال افزایش و سن شروع آن هم در حال کاهش است. فقط حدود 11 درصد جمعیت ما روزانه پنج وعده میوه و سبزیجات که برای داشتن الگوی سالم زندگی ضروری است، مصرف می‌کنند. 35 تا 40 درصد جامعه هم فعالیت بدنی‌شان خیلی کم است و حتی حدود نیمی از جمعیت ما افزایش وزن دارند و جالب است بدانیم در جمعیت 45 تا 65 سال کشورمان، نیمی از افراد، سه عامل خطر ابتلا به بیماری‌های شایع غیرواگیر را دارند.

اما عامل دیگری که به میزان کمتری در افزایش بروز سرطان نقش دارد عوامل محیطی است. میزان مصرف انرژی در کشورمان نیز فاجعه‌بار است یعنی 2812 کیلوگرم بر متر مکعب نفت و ترکیبات معادل به ازای هر نفر در ایران مصرف می‌شود، در حالی که این رقم در دنیا 1890 کیلوگرم بر متر‌مکعب است. بی‌شک مصرف بیش از اندازه از سوخت‌های فسیلی چه در کارخانجات چه در خودروها یا در جاهای دیگر تبعاتی دارد. سرانه تولید گاز منواکسیدکربن در ایران هفت و در جهان 4.6 تن است. میزان ذرات معلق (کمتر از 10 میکرون) در هر متر مکعب هوای شهرهای بالای صد هزار نفر جمعیت 115 میکروگرم و در جهان 61 میکروگرم است.

درست است که به لحاظ توسعه‌ صنعتی سعی کرده‌ایم وضعیت کشورمان را ارتقا دهیم، ولی به همان نسبت شاخص‌های زیست محیطی و فرهنگسازی را در ارتباط با مصرف انرژی فراموش کرده‌ایم. بی‌شک بخشی از این مسائل، حاکمیتی و سیاستگذاری است، اما در مورد عوامل محیطی و بویژه میزان مصرف سوخت بخشی از قضیه به خود مردم نیز برمی‌گردد.

اما در کنار همه این خبرهای بد، خبرهای خوبی هم هست. اگر دچار سرطان هستیم بدانیم که بیش از نیمی از سرطان‌ها درمان پذیرند. اگر می‌خواهیم جلوی سرطان را هم بگیریم باید امیدوار باشیم چرا که بیش از 40 درصد سرطان‌ها قابل پیشگیری است. درست است که عوامل محیطی هم در ایجاد سرطان نقش دارند، اما موثرترین راهکارها برای کاهش بروز سرطان، بهبود شیوه زندگی با ورزش، تغذیه کم کالری و سالم، ترک سیگار و الکل است.

دکتر علی قنبری مطلق

مدیر برنامه ملی کنترل سرطان وزارت بهداشت