در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
یارانه هایی فقط برای آلودگی بیشتر هوا!
یکی از مهمترین عوامل رشد مصرف بنزین در کشور و به تبع آن افزایش واردات بنزین به مقدار حدود 30 میلیون لیتر در هر روز را نه تنها در پرداخت یارانه سوخت باید دید، بلکه رشد تولید و مونتاژ انواع خودروهای جهان
جالب توجه است که بدانیم سیاست افزایش تولید خودرو به دلیل انحصاری بودن بازار فروش و وجود سود کلان در این بازار انحصاری کماکان ادامه داشته و قرار است تا 10سال آینده سالانه 15میلیون خودرو تولید شود.
از عواقب چنین شرایطی ، آلودگی محیط زیست ، ایجاد ترافیک و اتلاف وقت شهروندان و مصرف بالای بنزین است. ضمن این که ناکارآمدی وسایط نقلیه عمومی از قبیل اتوبوس ، مترو، تاکسی و راه آهن حومه شهری هم یکی از دلایل رویکرد افراد به استفاده از وسایط نقلیه شخصی است.
امروزه به دلیل ثروتمند شدن اقشار خاصی از جامعه و کم اهمیت بودن هزینه پرداخت بنزین برای چنین افرادی، خودروهای تک سرنشین در شهرهای بزرگ پرتردد شده اند.
برای درک این مطلب بد نیست بدانید در سال 1380تولید انواع خودرو در کشور حدود 3000دستگاه بوده و سال 1383این رقم به حدود یک میلیون دستگاه افزایش یافته ؛ یعنی روزانه تعداد 2500دستگاه خودرو وارد بازار شده است.
اثرات نامطلوب مصرف زیاد بنزین در کشور باعث شده است ایران در خاورمیانه مقام اول را در مصرف سوختهای فسیلی کسب کند.
با وجود ذخایر نفتی بسیار غنی در کشور، مسوولان مجبورند هر ساله مقدار زیادی بنزین وارد کنند، به طوری که سال 83روزانه دولت حدود 160هزار بشکه بنزین وارد کرده است و سال 84با افزایش تعداد خودروها و فرسودگی و کهنگی ناوگان و رانندگی نکردن علمی، مقدار واردات بنزین تا 180هزار بشکه افزایش یافته است.
برای تحلیل مصرف بنزین گفتنی است که در مرداد سال 84در مجموع 2میلیارد و 170میلیون لیتر بنزین در کشور مصرف شده است که مصرف روزانه بنزین در مرداد، حدود 4/70میلیون بوده است.
با توجه به پرداخت یارانه سنگین برای مصرف بنزین ، مصرف کنندگان که عمدتا ثروتمندان و دهکهای بالای درآمدی هستند، تمایلی به صرفه جویی مصرف بنزین ندارند؛ بنابراین دولت مجبور است روزانه حدود 30میلیون لیتر بنزین وارد کند و آن را به قیمت لیتری 80تومان به اقشار مرفه بپردازد.
به دلیل افزایش مصرف بنزین، فقط در 4ماهه اول امسال مبلغ 5/1 میلیارد دلار بنزین وارد کشور شده، در حالی که سال 83 کل قیمت بنزین وارداتی مبلغ 3میلیارد دلار بوده است.
آمار و ارقام نمایانگر این واقعیت هستند که مصرف سوختهای فسیلی و دیگر انرژی در کشور ایران رقم بالایی است ، به طوری که می توان مصرف سرانه انرژی در سال 83را برابر 2322کیلوگرم نفت عنوان کرد. این رقم 3برابر مصرف سرانه انرژی در کشور مصر و 2برابر مصرف سرانه انرژی در کشور ترکیه است.
پیامدهای پرداخت یارانه
اقتصادی : مشکل رو به رشد مصرف روزانه بنزین در کشور همچنان ادامه دارد و سیاست پرداخت یارانه به مصرف بنزین از گذشته تا به حال ادامه دارد، به طوری که می توان گفت یکی از معضلات اقتصاد کشور در گروی پرداخت یارانه غیر هدفمند قرار گرفته است.
پرداخت یارانه بنزین در کشور از یک طرف و ارزان بودن آن باعث شده است که مصرف کنندگان تمایلی به صرفه جویی و کاهش مصرف بنزین نداشته باشند.
به دلیل پایین بودن قیمت بنزین در کشور و گران بودن آن در کشورهای مجاور، این میل در بسیاری از افراد سودجو پیدا می شود که بنزین ارزان کشور را برای فروش به کشورهای همسایه به قیمت گران قاچاق کنند.
پیامدهای زیست محیطی
اثرات آلودگی هوا: بر اثر افراط در مصرف بنزین و افزایش رو به رشد مصرف تحقیقات به عمل آمده نشان می دهد حدود 71درصد از آلودگی هوای تهران و شهرهای بزرگ ناشی از احتراق ناقص خودروهای بنزین و گازوئیلی است ، به طوری که می توان گفت سهم خودروهای سواری در انتشار گاز سمی منواکسیدکربن در هوای تهران 12/47 درصد است و سهم وسایط نقلیه باری سبک ، موتورسیکلت ها، تاکسی ها، اتوبوس ها و مینی بوس ها به این ترتیب است:
خودروهای سواری 12/47 درصد، وسایط نقلیه باری سبک 28/25 درصد، موتورسیکلت ها 20درصد، تاکسی ها 2/6درصد، اتوبوس ها 75/0 و مینی بوس ها 32 درصد.
با توجه به آلودگی شدید هوای تهران می توان باور کرد که بیشتر جمعیت تهران و شهرهای بزرگ کشور در معرض خطر آلودگی هوا قرار دارند.
یکی از علتهای اصلی این خطرات را در افزایش بی رویه خودرو در تهران باید جستجو کرد. ارقام نشان می دهند حدود نیمی از خودروهای کشور در تهران و شهرهای مجاور آن رفت و آمد کرده و روزانه حدود 5000تن گازهای آلاینده را وارد هوای تهران می کنند.
از نتایج بد اقتصادی این آلودگی خسارت سالانه مبلغی برابر 14هزار میلیارد و 420میلیون ریال بر اقتصاد ملی است. این رقم حدود 6/1 درصد تولید ناخالص ملی است.
تهدید سلامت شهروندان
از هر یکهزار تهرانی 46نفر در معرض خطر مرگ ناشی از ذرات معلق و 28نفر در معرض مرگ ناشی از انتشار ذرات دی اکسیدگوگرد قرار دارند.
ارزیابی اقتصادی خسارات وارد بر سلامت حاصل از آلودگی هوای تهران نشان داده است با افزایش آلاینده هایی که از خروجی اگزوز خودروها در سطح شهر تهران منتشر می شود میزان مرگ ومیر روزانه در شهر نیز افزایش می یابد.
به طوری که به ازای هر یکهزار شهروند 28نفر در تهران و در شهرهای بزرگ به دلیل افزایش هر واحد آلاینده های سوختی در معرض خطر مرگ قرار می گیرند.
تحقیقات نشان داده اند هرگاه آلودگی هوا در شهرها به اوج برسند، افرادی که با شکایت از بیماری تنگی نفس یا با نشانه حساسیت به پزشک مراجعه می کنند افزایش می یابد.
وجود آلاینده ها در هوا موجب تحریک سیستم عصبی و بروز واکنش های ناگهانی نظیر پرخاشگری و عصبانیت زودهنگام در افراد می شود. بر این اساس شهروندان شهرهای بزرگ که آلودگی هوا در آنها بیشتر است در معرض واکنش های عصبی و رفتارهای هیجانی هستند.
دلایل افزایش مصرف بنزین
- پرداخت سالانه یارانه برای مصرف بنزین در حدود تقریبی 300میلیارد تومان یکی از مهمترین عوامل موثر در مصرف بی رویه بنزین در کشور محسوب می شود.
این سیاست باعث شده است دولت هر ساله با کمبود بنزین در کشور مواجه شود. برای جبران کاهش بنزین تولید داخلی.
هر ساله در طول سالهای برنامه سوم توسعه به ترتیب 843/2، 803/3، 515/5و 297/8 میلیارد بشکه بنزین وارد کشور شده است ، یعنی در هر سال حدود 5/1برابر در واردات بنزین نیز رشد داشته ایم.
- افزایش بی رویه تولید خودرو و صادر نکردن آن به بازارهای جهانی یکی دیگر از عوامل موثر در مصرف بنزین محسوب می شود.
- تردد بی ضابطه موتورسیکلت های پرمصرف و فرسوده و غیراستاندارد
- وفور خودروهای فرسوده و کهنه در سطح کشور و غیراستاندارد بودن آنها با معیارهای جهانی
- نبود ناوگان حمل ونقل عمومی مناسب از قبیل ، اتوبوس ، راه آهن درون شهری و حومه شهری و راه آهن برون شهری
- نداشتن معاینه فنی در تمامی خودروهای سنگین و سبک
- کنترل نکردن تردد خودروهای دولتی و استفاده شخصی از وسایط نقلیه دولتی
راهکارهای کاهش مصرف
- قطع یارانه پرداخت بنزین و منطقی کردن قیمت بنزین تا حد قیمت تمام شده
- ارائه قیمت بنزین دولتی به شهروندان تا حد معینی در ماه و دریافت مالیات بر مصرف بنزین به طور تصاعدی تا سطح سودآوری و در نظر گرفتن سهمیه معینی برای تاکسی ها و آژانس ها و سرویس های مدارس و ادارات
- جلوگیری از تردد خودروهای تک سرنشین
- گازسوز کردن خودروها و افزایش کارایی آنها جهت تمایل خریداران خودرو به خرید وسایط نقلیه گازسوز
- ایجاد رقابت های بین المللی بین تولیدات داخلی و خارجی و ایجاد تسهیلات برای وارد کردن خودروهای خارجی به کشور با استانداردهای مصرف بهینه انرژی
- گسترش سطح خدمات مترو در تمامی نقاط شهرهای بزرگ و توجه به توسعه طرحهای ملی گسترش شبکه سراسری راه آهن
- گسترش خطوط اتوبوس رانی و ایجاد ناوگان گازسوز و راحت برای عموم و توجه نکردن به سودآوری اتوبوس رانی و پرداخت یارانه خرید بلیت و تبلیغ ارزشهای اجتماعی و اقتصادی آن به لحاظ علمی برای شهروندان
- توجه و گسترش هر چه بیشتر جذب سرمایه های بخش خصوصی در تولید بنزین و ایجاد پالایشگاه و جایگاه های عرضه بنزین یا کیفیت های متفاوت و قیمت های رقابتی مانند بیشتر نقاط جهان
- از میان بردن و کاهش انحصارات دولتی در بخش نفت و تولید خودرو و سمت دادن تولید، توزیع و فروش فرآورده ها به طرف بخش خصوصی ازجمله راهکارهای مناسب برای کاهش مصرف انرژی در کشور هستند.
اولویت دادن به چنین سیاستی تنها راه رسیدن به اهداف توسعه پایدار محسوب می شود.
...و برای پایان
با توجه به مطالب ارائه شده ، به این نکته باید توجه کرد که با روند کنونی مصرف و رشد بیش از 10درصدی سالانه آن و اختصاص یارانه های کلان دولتی برای جلوگیری از افزایش قیمت بنزین دولت و دستگاه های وابسته به آن مثل سازمان حفاظت از محیط زیست، شرکت نفت ، وزارت بازرگانی ، دارایی ، بهداشت و درمان و غیره چاره ای جز قبول واقعیت ندارند و این واقعیت یعنی ریختن پول کشور برای مصرف بنزین در خودروهای فرسوده و غیراستاندارد و در نهایت ورود دود و آلاینده های ناشی از آن در هوا و آلوده کردن محیط زیست و مبتلا کردن شهروندان به انواع حساسیت ها و ایجاد خطر برای سلامت آنهاست.
سیاستگذاری علمی و عادلانه و استراتژیک و توجه به منافع ملی و عمومی تنها راه چاره در مصرف بنزین پیشنهاد می شود.
کاظم فروزنده 
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
گزارش «جامجم» درباره دستاوردهای زبان فارسی در گفتوگو با برخی از چهرههای ادب معاصر
فارسی، زبان گفتوگوی جهان
معاون وزیر بهداشت:
