شهر همچنان در سایه آسمانخراش‌ها

بیش از دو دهه است که فروش تراکم به مشکل اصلی مدیریت کلانشهرها تبدیل شده، اما واقعیت اینجاست که تراکم‌فروشی یعنی فروش حقوق شهروندان و شهر، این در حالی است که بودجه سالانه شهری مانند تهران که برابر با 16 میلیارد و 400 میلیون تومان است، به منابع پایدار مدیریت جامع نیاز دارد، اما در نبود چنین فاکتورهایی مسئولان شهر ناچار می‌شوند که بخش زیادی از بودجه خود را از طریق منابع ناپایدار یا همان تراکم‌فروشی تامین کنند که زمینه را برای بروز مشکلات شهرنشینی بیش از پیش فراهم می‌کند. برای بررسی این چالش و ارائه راه‌حل‌های موجود برنامه روز گذشته مناظره با این موضوع روی آنتن رفت.

«به نظر شما شهرداری‌ها هزینه اداره شهرها را بیشتر از کدام راه تامین کنند؟» پرسش نظرسنجی برنامه مناظره بود و شرکت‌کنندگان باید به یکی از دو گزینه «تراکم‌فروشی» و«دریافت شارژ از شهروندان» رای می‌دادند. در پایان برنامه حدود 52 درصد به گزینه تراکم‌فروشی رای دادند.

رضا تقی‌پور، سخنگوی شورای اسلامی شهر تهران؛ علیرضا جاوید، مشاور شهردار تهران در امور شهرسازی و طرح تفصیلی؛ پیروز حناچی، معاون معماری و شهرسازی وزیر راه و شهرسازی و دبیر شورای عالی شهرسازی؛ امیر خجسته، نماینده همدان و رئیس کمیسیون شوراها و امور داخلی مجلس شورای اسلامی و محمود کاشانی، حقوقدان و استاد دانشگاه شهید بهشتی مهمانان برنامه روز گذشته مناظره را تشکیل دادند.

رضا تقی‌پور، سخنگوی شورای اسلامی شهر تهران در این برنامه گفت: اداره شهر و ارائه خدماتی مانند حمل و نقل و خدمات شهری هزینه دارد، متاسفانه شهرداری‌های کلانشهرها و شهرهای کوچک درآمدهای پایداری برای اداره شهر ندارند. اما در بسیاری از کشورها شهرداری‌های شهرها، مانند مالیات سالانه، درآمد مشخصی در نظر می‌گیرند. وی یادآور شد: باید نقش درآمدهای ناپایدار از منابع حذف شود و برای رسیدن به این هدف به برنامه بلندمدت نیاز است؛ برای نمونه می‌توان مالیات‌های محلی تعریف کرد.

تقی‌پور اظهار کرد: شورای تهران بر ساخت و سازها نظارت می‌کند تا براساس طرح جامع و تفصیلی باشد. نکته اینجاست که اگر پروانه ساخت داده نشود، هزینه مسکن بالا می‌رود. علیرضا جاوید، مشاور شهردار تهران در امور شهرسازی و طرح تفصیلی نیز در برنامه مناظره یادآور شد: نماد آبادانی کشورها آبادانی شهرهاست و این حاصل نخواهد شد مگر این‌که برنامه جامعی باشد.

وی با بیان این‌که در سه سال اخیر تراکم‌فروشی در تهران به حداقل رسیده، بیان کرد: سهم درآمدهای ناپایدار در سال 84 به میزان 90 درصد بود، اما امروز 63 درصد هزینه‌ها از منابع پایدار تامین می‌شود. نباید فراموش کرد که ساخت و ساز اصولی ضرورت رونق شهرهاست.

تراکم‌فروشی سبب اتلاف منابع

پیروز حناچی، معاون معماری و شهرسازی وزیر راه و شهرسازی و دبیر شورای عالی شهرسازی نیز در برنامه مناظره درباره عوارض تراکم‌فروشی خاطرنشان کرد: تراکم‌فروشی مانعی در برابر کسب و کارهای جدید است و سبب اتلاف منابع نیز می‌شود.

به گفته وی سلب آسایش، تحمیل هزینه‌ها در میان‌مدت و آشفتگی نما و سیمای شهری از تبعات دیگر فروش تراکم است. وی تاکید کرد: برای بهبود شرایط باید از افراد باتجربه استفاده کرد و نباید طرح‌ها را افرادی که صلاحیت ندارند، اجرا کنند. امیر خجسته، نماینده همدان و رئیس کمیسیون شوراها و امور داخلی مجلس شورای اسلامی نیز در برنامه تلویزیونی مناظره ابراز کرد: اکنون1213 شهرداری در کشور وجود دارد و 71 درصد جمعیت ایران در شهرها سکونت دارند.

وی بیان کرد: بنابراین شهرها باید انسان‌مدار توسعه پیدا کند، اما تراکم‌فروشی سبب شده نور آفتاب برای مردم به حداقل رسیده و معابر نیز جوابگوی تردد آنها نباشد، به این شکل آسایش مردم را سلب کرده و مردم از زندگی خود لذت نمی‌برند، باید بیان کرد که آنها به این دلیل مشکلات روحی و روانی پیدا کرده‌اند.

خجسته تاکید کرد: نمایندگان مجلس از دولت قبل و دولت کنونی خواستند که لایحه درآمد پایدار را ارائه کنند، اما تاکنون این اتفاق نیفتاده است.

این در حالی است که می‌توان درآمد پایدار شهرداری‌ها را از عوارض نوسازی، درآمد حاصل از حمل و نقل عمومی، یارانه بلیت حمل و نقل ریلی و تخلفات راهنمایی و رانندگی و عوارض تامین کرد.

محمود کاشانی، حقوقدان و استاد دانشگاه شهید بهشتی نیز در این برنامه اظهار کرد: از سال 1369 پدیده شوم تراکم‌فروشی در تهران آغاز شد، این در حالی است که براساس قانون تراکم‌فروشی تخلف بوده و جرم محسوب می‌شود، درآمد حاصل از آن نیز نامشروع است.

وی با بیان این‌که اکنون جمعیت واقعی شهر تهران مشخص نیست، عنوان کرد: این در حالی است که جمعیت شهری مانند پاریس که براساس قانون اداره می‌شود بین 1907 تا 2008 کاهش پیدا کرده است.

به گفته وی، کار به جایی رسیده که 80 درصد درآمد شهرداری تهران از فروش تراکم است.

کاشانی یادآور شد: قبلا مردم قوانین شهرسازی را رعایت می‌‌کردند. باید گفت بی‌فرهنگی از شهرداران شروع شد و رئیس‌جمهور که از شهردار تراکم‌فروش حمایت کرد به این ماجرا دامن زد.وی ادامه داد: به دلیل تراکم‌فروشی و افزایش جمعیت در تهران، اکنون روزانه بیشتر از 700 پرونده بزه به ثبت می‌رسد و نیروی انتظامی، مخابرات، آب و فاضلاب نمی‌توانند به وظیفه خود عمل کنند.