راهکارهای فضا برای چالش‌های آینده ایران

هر چند پهنه فضا نخست جولانگاه قدرت‌نمایی ابرقدرت‌ها شد، اما با دریافتن ظرفیت‌های فضا دید انسان به فضا تغییر کرد و مهندسان گام‌های بسیار بلندی در راه تسخیر فضا برای بهبود زندگی ساکنان این کره خاکی برداشتند. کشور ما نیز که با تلاش‌ بسیار، خود را به قافله فضایی‌ها رسانده، اکنون با سرعت بالای حرکت خود در این مسیر، بسیاری را شگفت‌زده کرده است. با وجود این هنوز لازم است در مورد نگرش خود به فضا بیشتر بیندیشیم و پس از تفکر در تجربه‌های گذشته با باریک بینی به این پرسش پاسخ دهیم که می‌خواهیم با چه نیتی وارد فضا شویم؟

دستیابی به فضا مسیری گرانقیمت و طولانی است که نباید آن را تنها از منظر کسب فناوری نگریست. زیرا توسعه فناوری‌های فضایی می‌تواند تمام زوایای زندگی مردم را  دگرگون کند. علاوه بر این توسعه فضایی باید در جهت حل چالش‌های کشور سمت‌وسو گیرد تا بتواند در آینده به بهبود کیفیت زندگی ایرانیان منجر شود. در غیر این صورت تنها به یک بخش تجملی و پرهزینه تبدیل خواهد شد که بود و نبودش تاثیر چندانی بر زندگی مردم نخواهد گذاشت. چنان که با وجود پیشرفت‌های بسیار کشور در عرصه فضا هنوز فناوری‌های فضایی جایگاه واقعی خود را در زندگی روزمره مردم پیدا نکرده‌اند. از طرفی فناوری‌ها و خدمات فضایی در جهان به سرعت در حال رشد هستند و کشور ما نیز خواه ناخواه به این فناوری‌ها نیاز بیشتری پیدا خواهد کرد. به این ترتیب اگر توسعه فضایی کشور در مسیری صحیح هدایت نشود، در آینده با وجود صرف منابع بسیار، باز هم مصرف‌کننده و وابسته به خدمات فضایی دیگران خواهیم بود، اما برداشتن گام‌های هوشمندانه در راه رسیدن به دانش و فناوری سودمند فضایی، ابزارهای قدرتمندی را در مواجهه با چالش‌های آینده در اختیار کشور قرار می‌دهد که در آینده علاوه بر کمک به توسعه دیگر بخش‌ها بویژه توسعه اقتصادی، اقتدار ملی و بین‌المللی را برای ایران به ارمغان خواهد آورد. آشنایی با ویژگی‌های فضا می‌تواند ظرفیت‌های این پهنه را برای بهبود زندگی مردم و حل چالش‌های پیش روی کشور، آشکارتر کند.

فضا پهنه‌ای مشترک میان کشورهاست که جغرافیای سیاسی آن را محدود نمی‌کند. این پهنه که در ادبیات نظامی از آن به عنوان مرتفع‌ترین یا دست بالاترین منطقه یاد می‌شود، از اهمیتی استراتژیک برخوردار است. فضا می‌تواند امکان مشاهده زمین را بادیدی باز و نگاهی جامع فراهم کند. علاوه بر این دسترسی نامحدودی که از فضا به کل جغرافیای کره زمین وجود دارد این امکان را ایجاد می‌کند که در هر زمانی، اطلاعات هر مکان مورد نیاز کاربران برای گستره وسیعی از کاربردها در اختیار آنها قرار گیرد. همچنین فضا از حوادث و رخدادهای سطح زمین کمترین تاثیر را می‌پذیرد، به گونه‌ای که سامانه‌های فضایی با وجود از بین رفتن زیرساخت‌های زمینی صدمه نخواهند دید و به خدمات‌رسانی ادامه خواهند داد.

محمدامین آهنگری / جام‌جم