سایه کتابسازی بر سر نمایشگاه دائم کتاب

با احیای طرح خرید تازه‌های نشر که بیش از دو سال بود متوقف شده بود، از این پس 50 نسخه از هر کتاب بلافاصله پس از انتشار، در سبد خرید وزارت ارشاد قرار می‌گیرد. سیدعباس صالحی معاون امور فرهنگی این وزارتخانه در نشست تخصصی با مدیران کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان‌ها از تصویب آیین‌نامه جدید برای خرید تازه‌های نشر از ناشران کل کشور خبر داد.پس از انتشار این خبر همایون امیرزاده مشاور معاونت امور فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی تعداد نسخه‌هایی را که قرار است از هر ناشر خریداری شود 50 نسخه از کتاب‌های چاپ اول عنوان کرد.

قرار است براساس این طرح، تعداد کتاب‌های خریداری شده از سوی وزارت ارشاد از سوی ادارات کل ارشاد استان‌ها در قالب نمایشگاه‌های دائم کتاب که به نوعی ویترین تازه‌های نشر هستند، به مخاطبان کتاب در سراسر کشور عرضه شود.

همایون امیرزاده درباره این طرح به جام‌جم گفت: اعتبار برای خرید 50 نسخه از کتاب‌های چاپ اول تامین شده، اما هنوز آیین‌نامه آن کامل نشده است.

هنوز رقم قطعی این طرح اعلام نشده، اما آن طور که خبرگزاری مهر محاسبه کرده است، بر اساس آمار خانه کتاب سالانه بیش از 60 هزار عنوان کتاب در کشور منتشر می‌شود که نیمی از این تعداد یعنی بیش از 30 هزار عنوان، کتاب‌های چاپ اول هستند. اگر همین تعداد را در 13 هزار و 200 تومان (میانگین قیمت کتاب در ایران بر اساس آمار همین موسسه) ضرب و عدد به دست آمده را هم در 50 (تعداد نسخ مصوب برای خرید) ضرب کنیم، به عدد تقریبی 20 میلیارد تومان می‌رسیم.

با این حال امیرزاده به خبرنگار ما گفت: قرار نیست در این طرح همه کتاب‌های چاپ اول خریداری شود. ما کتاب‌های آموزشی و کتب با شمارگان 50 یا صد نسخه را نمی‌خریم. قرار نیست در این طرح زمینه کتابسازی ایجاد شود. وگرنه خیلی‌ها می‌آیند کتاب در شمارگان 50 یا صد نسخه منتشر می‌کنند و خیالشان راحت است که همه نسخه‌ها را ارشاد می‌خرد. هدف ما از این طرح حمایت از ناشران فعال کشور است.

او درباره چگونگی نمایش و عرضه کتاب‌های خریداری شده از ناشران گفت: این کتاب‌ها در قالب نمایشگاه‌های دائم کتاب در سراسر کشور به نمایش درمی آید تا مخاطبان در استان‌های مختلف در جریان تازه‌های نشر قرار بگیرند.

با این حال امیرزاده درباره چگونگی تامین بودجه این طرح بیان کرد: ما منابعی داریم که می‌توانیم آنها را جهت‌دهی کنیم و در واقع می‌توانیم با صرفه‌جویی در برخی منابع بودجه این طرح را تامین کنیم.

مشاور صالحی خاطرنشان کرد: این طرح سه جنبه دارد؛ یک بخش، تصویب و ابلاغ آن به ادارات ارشاد اسلامی استان‌ها در نشست تبریز بود. به ادارات استانی تاکید شده بهترین مکان‌ها را در شهرشان برای در نظر گرفتن نمایشگاه‌های دائم انتخاب کنند. بخش دوم پیدا کردن مجری پروژه است که ترجیحا به دنبال مجری از بخش خصوصی هستیم. بخش سوم هم تصویب جزئیات آیین‌نامه است. این سه جنبه هم‌اکنون به طور همزمان در حال پیگیری است.

در همین حال روز گذشته برخی به انتقاد از این طرح پرداختند. مدیرعامل موسسه خانه کتاب طرح جدید معاونت فرهنگی وزارت ارشاد را برای خرید 50 نسخه از هر کتاب چاپ اول، در تضاد با سیاست‌های کیفی‌سازی کتاب در کشور ارزیابی کرد.

نجفعلی میرزایی به مهر گفت: تا جایی که من می‌دانم سیاست‌های حمایتی دولت تا الان کمکی به توسعه کمی و کیفی کتاب در کشور نکرده است یعنی اگر نگوییم این سیاست‌ها به برخی از پدیده‌های منفی صنعت نشر دامن زده، دست کم کمکی به رفع آنها نکرده است. در هر حال من امیدوارم این طرح یا طرح‌هایی که معاونت فرهنگی برای آینده دارد، به رفع معضلات کیفی کتاب منجر شود و صرفا نگاهی ناشرسالارانه و کمی به این مشکلات نداشته باشند.

وی افزود: اگر این خبر صحت داشته باشد که معاونت فرهنگی وزارت ارشاد یا دولت می‌خواهد از تمامی کتاب‌ها به تعداد 50 نسخه خریداری کند، این کاملا در تضاد با طرح‌های کیفیتی است که درپی ارتقای کیفی وضع کتاب هستند. به این دلیل روشن که کتاب امروز با معضل کتابسازی، تولید کتاب‌های زرد، عامه‌پسند و کم‌کیفیت رو به روست.