نانو فناوری تهدید‌ها و فرصت​ها

بسیاری از محققان، قرن بیست و یکم را عصر شکوفایی فناوری نانو نامیده‌اند. نانوفناوری در این سال‌ها مسیرهای جدیدی را پیش روی محققان قرار داده و پنجره‌های جدیدی را روی زندگی بهتر گشوده است. بنابراین نقش مهم نانوفناوری در بهبود وضع زندگی بشر در زمینه‌های مختلف انکارناپذیر است.

اما در این حوزه نیز مانند دیگر حوزه‌های علم و فناوری بایدها و نبایدهایی وجود دارد. گاهی بی‌توجهی به نبایدها به مسیری منتهی می‌شود که فرصت‌های ایجاد شده در حوزه نانوفناوری را به تهدید تبدیل می‌کند. گروهی از محققان بر این باورند نانوفناوری تا قبل از بررسی جنبه‌های منفی و تضمین ایمنی آن نباید جدی گرفته شود. البته تا این اندازه سختگیری هم چندان مورد قبول جامعه علمی نیست.

گروهی دیگر بر این باورند باید با از میان برداشتن محدودیت‌ها، امکان استفاده از محصولات مبتنی بر فناوری نانو فراهم شود که این نظریه نیز بر اساس توجه به منافع شخصی شرکت‌های تولیدی مطرح شده است. اما بر اساس نظریه سوم صنعت نانو باید با توجه به آزمایش‌های ایمنی انجام شده به منظور بررسی ایمنی محصولات به حرکت خود ادامه دهد.

باید توجه داشت نانوفناوری از نظر سلامت و زیست​محیطی با تهدید‌های جدی همراه است که یکی از این تهدیدها پیامدهای زیست محیطی است.

بنابراین توسعه فناوری نانو باید تا جایی پیش رود که این فرصت به تهدید محیط زیست و سلامت انسان‌ها تبدیل نشود. باید همزمان با رشد صنعت نانوفناوری و تولید محصولات مختلف از سموم و کود تا دارو و مواد آرایشی و بهداشتی جنبه‌های ایمنی هم مورد توجه قرار گیرد.

در این صورت می‌توان پیش‌بینی کرد نانوفناوری به تحول بزرگی در حوزه کشاورزی تبدیل شود. حتی اگر تهدیدها متوجه جمعیت کوچکی از جامعه باشد باز هم یک تهدید بزرگ به شمار می‌آید و در این صورت فرصت‌ها به تهدیدها ترجیح داده نمی‌شود.

بنابراین می‌توان گفت اگرچه امروز نقش نانوفناوری در همه ابعاد روشن است اما خطرات احتمالی مرتبط با استفاده از محصولات مبتنی بر فناوری نانو را نباید نادیده گرفت. از این‌رو باید برای تضمین ایمنی و سلامت محصولات نانو، آیین‌نامه‌هایی تدوین شود تا بتوان از این فرصت‌ها بخوبی استفاده کرد.

ایلیا امیری / جام​جم