پشتوانه​های والیبال در راهند

ملی‌پوشان والیبال از دو سال پیش در لیگ جهانی دوباره این ورزش را به مردم معرفی کردند، اما این بار پر صلابت‌تر و با اقتدار بیشتر. با وجود این والیبال ورزشی نیست که تازه معرفی شده باشد؛ چرا که نسل‌های پیشین از دهه‌های 30 و 40 پایه‌های این ورزش را در ایران بنا کردند. با عبور نسل‌ها ملی‌پوشان کنونی والیبال در واقع وامدار تلاش‌های پیشینیان هستند که برای احیا و ثبات این ورزش در ایران سال‌ها زحمت کشیدند.

والیبال به شکل امروزی که هم در رقابت‌های جهانی جا داشته باشد و هم با وجود گستردگی و اقبال مردمی بر قله آسیا تکیه بزند از حدود ده سال پیش آغاز شد. پس از موفقیت‌های تیم‌های پایه در آغاز دهه 90 میلادی، تابستان 86 آغاز داستان والیبال امروزی در تاریخ ورزش‌های تیمی ایران بود. تیم والیبال جوانان ایران شانزدهم تیر 86 مسابقه‌های قهرمانی جوانان جهان را در مراکش با مربیگری مصطفی کارخانه آغاز کرد و برای نخستین‌بار در عرصه جوانان جهان از بازیکنانی رونمایی شد که قرار بود سال‌های بعد به ستاره‌های والیبال ایران تبدیل شوند.

در آن مسابقه‌ها تیم ایران در مرحله گروهی به عنوان تیم نخست خود را به مرحله دوم رساند، اما در نیمه نهایی مغلوب روسیه شد. ایران در مسابقه رده‌بندی با شکست دادن ایتالیا به مدال برنز جهان در رده سنی جوانان رسید؛ مدالی که تا آن زمان در تاریخچه والیبال، تک‌نشان والیبال ایران در رده سنی جوانان است.

بازیکنان آن روزها در تیم مصطفی کارخانه بعد از عبور از رده سنی نوجوانان به جوانان رسیده بودند که آوردن نام این بازیکنان برای شما یادآور خاطرات درخشش در لیگ جهانی، مسابقه‌های جهانی و قهرمانی والیبال در بازی‌های آسیایی است. سیدمحمد موسوی، شهرام محمودی، عبدالرضا علیزاده و رحمان داوودی در تیم جوانان وقت حضور داشتند؛ بازیکنانی که اکنون در تیم ملی ایران حاضر هستند و حاصل سرمایه‌گذاری درست و مدیریت منطقی در والیبال ایران است.

در همان تابستان و در حالی که جامعه والیبال و ورزش ایران از تصاحب عنوان سومی جوانان جهان خوشحال بود، نوجوانان والیبال ایران، بیست‌وچهارم مرداد 86 کار خود را در رقابت‌های نوجوانان جهان آغاز کردند.

در آن سال تیم ملی نوجوانان ایران با هدایت یوتسا سوتکوویچ راهی این مسابقه‌ها در مکزیک شد و با کنار زدن تمام مدعیان، موفق شد تیم والیبال نوجوانان چین را در فینال شکست دهد و برای اولین بار در تاریخچه ورزش والیبال در رده نوجوانان، مدال طلا را از آن خود کند. از آن تیم نیز اکنون فرهاد قائمی، فرهاد صالح افزون و علیرضا جدیدی در تیم ملی حضور دارند.

این دو عنوان مهم جهانی در حالی برای ورزش والیبال رقم خورد که فقط یک سال از حضور محمدرضا داورزنی به‌عنوان رئیس در راس این فدراسیون گذشته بود.

با وجود این، آن پایان کار والیبال در رقابت‌های جهانی نبود. در شرایطی که دو سال از قهرمانی نوجوانان ایران در مکزیک گذشته بود بار دیگر یوتسا سوتکوویچ تیمی را برای حضور در مسابقه‌های قهرمانی نوجوانان جهان آماده کرد. او و تیم ایران بازی‌ها را تا مرحله پایانی پیش بردند، اما در این مرحله مقابل صربستان آماده و البته الکساندر آتناسوویچ که آن روزها در تیم نوجوانان صربستان خوش می‌درخشید، نتیجه را واگذار کرد تا مدال نقره نوجوانان جهان نصیب تیم ایران شود.

امروز از آن تیم در تیم ملی والیبال امیر غفور، مجتبی میرزاجانپور، پوریا فیاضی و حامد تاروردی حضور دارند. این افتخارات و تداوم آن باعث شد امروز والیبال ایران در رده‌بندی فدراسیون جهانی در بخش جوانان در جایگاه سوم دنیا قرار بگیرد.

بعد از این قهرمانی‌ها بود که نسل جدیدی از بازیکنان اثرگذار در والیبال ایران در کنار یکدیگر معرفی شدند و از کنار هم چیدن آنها رابطه معناداری در درک متقابل کارهای گروهی به وجود آمد؛ نسلی که ساختار نو والیبال ایران را در تیم ملی بنا کرد و آماده بلندپروازی و جاه‌طلبی بود.

با این حال، هنوز باور بلندپروازی در همه ارکان والیبال ایران دیده نمی‌شد. آن روزها والیبال ایران به استفاده از صغر سن متهم بود و بین والیبالی‌ها و البته دوستداران ورزش صحبت‌هایی مطرح می‌شد که جوانان در رده بزرگسالان توانایی لازم را برای رسیدن به سکوهای جهانی ندارند. با وجود این، والیبال ایران ارکان متعدد را با مدیریت مناسب پیوسته کرد و ضمن ایستادگی و پایداری، راه درخشش در عرصه‌های جهانی را پیدا کرد.

در فاصله سال‌های 2007 تا 2010 زوران گاییچ و مرحوم حسین معدنی هدایت تیم ملی بزرگسالان را برعهده داشتند و تیم ملی موفقیت‌هایی را هم به دست آورد، اما فعالیت‌ها بیشتر جنبه سعی و خطا داشت.

گاییچ با خط زدن نام‌های بزرگ آن زمان والیبال ایران از ترکیب تیم ملی درهای اردو را برای حضور جوان‌ترها باز گذاشت تا به این ترتیب جوانان برای حضور قدرتمندانه در عرصه جهانی آماده شوند.

سال 2008، مرحوم حسین معدنی والیبال ایران را با نسل تازه خود قهرمان رقابت‌های AVC کاپ کرد تا روزهای خوب والیبال بزرگسالان از راه برسد.

سال 2011 ولاسکو از راه رسید، رفته‌رفته آنچه در سال 2007 و پیشتر در والیبال کاشته شد آماده برداشت بود. حضور بازیکنان جوان و در عین حال پرانگیزه در کنار یک مربی خوب دیگر بهانه‌ای برای تبدیل نشدن والیبال به یکی از قدرت‌های جهان باقی نگذاشت.

والیبال ایران در فاصله زمانی هفت سال پشتوانه‌سازی بسیار خوب و البته منطقی در این رشته انجام داد که می‌تواند برای هر رشته تیمی دیگر به یک الگو تبدیل شود.

امروز در تیم ملی والیبال، امیر غفور با 23 سال، میلاد عبادی‌پور با 22 سال، پوریا فیاضی با 22 سال، مجتبی میرزاجانپور با 23 سال، فرهاد قائمی با 25 سال شهرام محمودی با 26 سال سن حضور دارند که می‌توانند سال‌ها برای والیبال ایران به میدان بروند. هر چند با رشد فزاینده والیبال و ایجاد پشتوانه‌های مطمئن باید توجه داشت جایگاه بزرگان والیبال از سوی جوانان تهدید می‌شود.

درست است در گذشته والیبال ایران با هر دفعه نتیجه‌گیری در سنین پایه به داشتن بازیکنان صغر سن متهم می‌شد، اما این روزها شکل اتهام‌ها به این ورزش تغییر کرده به طوری که می‌گویند کسی یا کسانی جایگزین نسل کنونی والیبال نیستند.

این صحبت‌ها در شرایطی شنیده می‌شود که همزمان با تیم ملی بزرگسالان، تیم نوجوانان ایران بدون ست باخته در والیبال قهرمانی نوجوانان آسیا قهرمان شد. تیم 23 ساله‌های ایران در بازی‌های کاپ آسیا اگر چه روی سکو نرفت و در جایگاه چهارم ایستاد، اما به گفته برخی کارشناسان، بازیکنان با آتیه‌ای در تیم «ب» حضور دارند که در آینده توانایی رقابت با بازیکنان حال حاضر والیبال را در تیم ملی بزرگسال دارند. علاوه بر این تیم‌ها، تیم والیبال جوانان ایران نیز خود را برای مسابقه‌های قهرمانی آسیا آماده می‌کند تا در چند روز آینده رهسپار این بازی‌ها در بحرین شود.

وقتی بازیکنان نسل نو والیبال ایران از همین تیم‌ها به قله افتخار در لیگ جهانی رسیده‌اند پس بازیکنان و استعدادهای دیگری در تیم‌های کنونی والیبال رده‌های پایه در راهند. با این تفاوت که ملی‌پوشان آینده با بهره‌گیری از درس‌های بزرگان خود در بازی‌های جهانی، زمان کمتری صرف مراحل آزمون و خطا می‌کنند. آنها بااعتماد به نفس بیشتر به توپ ضربه می‌زنند و انگیزه زیاد آنها برای جایگزین شدن با نفرات کنونی بر میزان تلاش‌هایشان اضافه می‌کند.

بازی‌های جوانان در والیبال آسیا

هفدهمین دوره مسابقه‌های والیبال قهرمانی جوانان زیر 20 سال آسیا از بیست‌وپنجم مهر با حضور 20 تیم در بحرین آغاز می‌شود.

20 تیم در دور مقدماتی قهرمانی جوانان آسیا در چهار گروه پنج تیمی به مصاف یکدیگر می‌روند که گروه‌بندی آن به این ترتیب است:

گروه اول: بحرین، استرالیا، تایلند، مالدیو، عربستان سعودی

گروه دوم: ژاپن، چین تایپه، قزاقستان، ازبکستان و کویت

گروه سوم: چین، کره جنوبی، سریلانکا، پاکستان و نیوزیلند

گروه چهارم: ایران، هند، ترکمنستان، هنگ‌کنگ و قطر

دور مقدماتی از جمعه بیست‌وپنجم مهر آغاز می‌شود و سه‌شنبه بیست‌ونهم مهر به پایان می‌رسد.

روز چهارشنبه سی‌ام مهر تیم‌های شرکت‌کننده در این رقابت‌ها استراحت دارند و مرحله دوم این رقابت‌ها از پنجشنبه یکم آبان آغاز می‌شود.

در این مراحل تیم‌های اول و دوم گروه‌های دور مقدماتی برای عنوان‌های اول تا هشتم، تیم‌های سوم و چهارم دور مقدماتی برای رتبه‌های نهم تا شانزدهم و تیم‌های پنجم دور مقدماتی برای چهار جایگاه هفدهم تا بیستم به مصاف یکدیگر می‌روند.

روز شنبه سوم آبان، هفدهمین دوره والیبال قهرمانی جوانان آسیا به پایان می‌رسد تا 20 تیم شرکت‌کننده در این رقابت‌ها جایگاه خود را مشخص کنند.

تیم والیبال جوانان ایران با هدایت فرهاد نفرزاده در این رقابت‌ها شرکت می‌کند و در حال حاضر این تیم در دوازدهمین اردوی آمادگی به سر می‌برد.

حمید حمودی، محمد دلیری، سیدهادی نیازی، محمدجواد معنوی‌نژاد، سلیم چپرلی، محمدرضا عوض‌پور، مهرداد شیبانی، سهند الله‌وردیان، رحمان تقی‌زاده، اکبر ولایی، جواد کریمی، رسول آقچلی و امیرحسین اسفندیار بازیکنان دعوت شده به اردوی قبل از بازی‌های منامه هستند.

آخرین مرحله اردوی آمادگی تیم جوانان شش روزه است و بازیکنان در اوج آمادگی راهی مسابقه‌ها می‌شوند.

فرهاد نفرزاده به عنوان سرمربی، مسعود آرمات و عباسعلی میرحسینی (مربیان)، میرابوالفضل معصوم‌زاده (ماساژور)، امین شاکری (آنالیزور)، طاهر گرافر (مربی بدنساز)، دکتر نوروزی (پزشک) و امید هاشمی به عنوان سرپرست، ملی‌پوشان را در این مسابقه‌ها همراهی می‌کنند.

برنامه جوانان ایران در دور مقدماتی:

جمعه 25 مهر: ایران ـ هنگ کنگ

شنبه 26 مهر: ایران ـ قطر

یکشنبه 27 مهر: استراحت ایران

دوشنبه 28 مهر: ایران ـ ترکمنستان

سه شنبه 29 مهر: ایران ـ هند

محمد رضاپور / گروه ورزش