سیاست غلط آمریکا در سوریه و عراق

اوباما پس از جلسه اخیر ناتو در ولز عنوان کرد: «ما مصمم به یافتن شرکای موثری برای مقابله با داعش هستیم». اما یافتن چنین شرکایی در عراق و سوریه با چالش‌های فراوان قومی و فرقه‌ای موجود در آنها، بر پیچیدگی تصمیمات آمریکا افزوده است.

مهم‌تر از همه اما تردیدهایی است که در مورد توانایی دولت جدید در متقاعد کردن جمعیت شش میلیونی سنی‌هایی که حامی داعش در استان‌های سنی‌نشین تحت سلطه این گروه هستند، وجود دارد. در واقع، جدا از برخی اقلیت‌های شیعه، ایزدی، ترکمان، کرد و مسیحی، بقیه سنی‌های این مناطق بیشتر به داعش متمایل هستند تا نیروهای دولت عراق. البته خشونت‌هایی که از طرف‌های مختلف درگیر در کشاکش یورش داعش، در حال وقوع است بر شدت تردیدهای مذکور افزوده است.

در نتیجه، با وجود این فضای خشونت‌آمیز در عراق، سیاست آمریکا در خصوص حمایت از دولت عراق برای دادن امتیازات بیشتر به سنی‌ها به منظور دست کشیدن از پشتیبانی‌شان از داعش، با شکست مواجه خواهد شد. این درحالی است که آمریکا در سال​های 2006 و 2007 توانسته بود قبایل سنی را در مقابله با القاعده، با خود همراه کند. اما داعش نسبت به القاعده بسیار قوی‌تر و سازمان یافته‌تر است و نیز نسبت به برخی سنی‌ها با هوشیاری و احتیاط بیشتری مواجه می‌شود. چنان‌که، در موصل حدود 300 نفر، شامل ژنرال‌های سنی بازنشسته را به گروگان گرفته است یا در استان دیرالزور سوریه، قبیله‌ای به نام الشیتات را که بنای مخالفت با داعش داشت توسط 700 نفر از اعضای قبیله، بسرعت شکست داده و اعدام کرده است.

شکست داعش در عراق به‌دلیل همبستگی گروه‌های سنی، بسیار مشکل خواهد بود. با وجود این، به دلیل این‌که اعراب سنی فقط 20 درصد جمعیت 33 میلیونی عراق را شامل می‌شوند، محدودیت‌های داعش نیز بسیار زیاد خواهد بود. اما، در سوریه، اوضاع برعکس است؛ به این معنی که اعراب سنی 60 درصد جمعیت سوریه را تشکیل می‌دهند و به طور طبیعی، داعش طرفداران بیشتری در سوریه نسبت به عراق دارد. بنابر این با سرعت و شدت بیشتری در سوریه پیشرفت کرده است و بخشی از خاک سوریه را در اختیار دارد و بر هر دو طرف‌ درگیر در سوریه، بویژه جبهه النصره و گروه‌های وابسته به القاعده از طرفی و نیروهای ارتش دولت سوریه از طرف دیگر، قدرت خود را دیکته کرده است و هم‌اکنون در 50 کیلومتری شهر حلب بزرگ‌ترین شهر سوریه پیش از آغاز جنگ قرار دارد.

اکنون آمریکا و متحدانش در مخمصه بزرگی که خود سهم بزرگی در به‌وجود آوردنش داشته‌اند، گرفتار شده‌اند. از سال 2011 سیاست واشنگتن با همراهی انگلستان، سرنگونی بشار اسد بوده است و بر اساس همین سیاست، اقداماتی که از سوی آمریکا و متحدان منطقه‌ای سنی‌اش، عربستان، قطر، کویت و ترکیه، انجام گرفت در عمل باعث کمک به داعش و قدرت گرفتن این گروه در میان مخالفان دولت اسد شد.

با وجود این، اوباما هم اکنون نمی‌تواند با یک چرخش در سیاست خود، متحد اسد شود. بنابر این اگر بخواهد به آن دسته از نیروهایی که همزمان مخالف اسد و داعش هستند کمک کند، نیروهای «میانه‌رو» مسلح و قدرتمندی که هر دو این نقش‌ها را بازی کنند وجود ندارد و فقط نیروهای مخالف قدرتمندی چون جبهه النصره، احرار الشام و جبهه اسلامی توانایی مقابله با داعش را دارند. اما خود این گروه‌ها نیز در خشونت‌های فرقه‌ای دست کمی از داعش ندارند. با توجه به این اوضاع، آمریکا به تشکیل گروه مخالف تحت کنترل خود اقدام کرد. ارتش آزاد سوریه (FSA) در پایتخت‌های غربی شکل گرفت و به گفته ژنرال عبدالله البشیر، رهبر نظامی FSA، سازمان سیا هدایت این گروه را بر عهده دارد و با وجود این‌که حمله‌های هوایی آمریکا و سلاح‌های گسیل شده به سوریه به نام حمایت از FSA صورت می‌گیرد اما بنابر گزارش‌هایی، برخی از این سلاح‌ها در دستان داعش قرار گرفته‌ است.

مختصر این‌که، اوباما دریافته است سیاست‌های عملی وی در سوریه و عراق که از طریق شرکای منطقه‌ای دنبال می‌شود سراسر اشتباه بوده، زیرا اهداف واقعی این شرکا بعضا بسیار متفاوت از رویکرد وی بوده است.

ایندیپندنت / مترجم: امین پاکزاد