حسین کعبی: وقتی فیگو را در جام جهانی زدم....
حمیدرضا صدر، طراح و کارشناس برنامه «آن سوی نیمکت» است که از شبکه ورزش پخش میشود
حاشیههایجذابفوتبال در«آن سوی نیمکت»
فوتبال همیشه جذاب و پرحاشیه بوده و هست. اتفاقاتی که درون مستطیل سبز میافتد، افشای قرارداد بازیکنان و مربیان تیمهای مختلف، حذف شدنها، پیروزیها، تساویها، اردوهای تیمهای موفق باشگاهی اروپا، طعنهزدنهای مربیان و بازیکنان به هم و هزاران مورد دیگر است که این ورزش را به یکی از جذابترین ورزش تیمی دنیا تبدیل کرده است.
رشد فوتبال طی سالهای گذشته و بویژه در لیگهای اروپایی ازجمله لیگ برتر انگلیس، لوشامپیونه فرانسه و لالیگای اسپانیا این ورزش و تحولات آن را در صدر خبرهای دنیا قرار داده است. فوتبال ارائه شده در این لیگها دارای چنان کیفیت و جذابیتهای بصری و حرفهای است که هر بینندهای را مجذوب میکند. استادیومهای زیبا و پر از تماشاگر، کارگردانی تلویزیونی چشمنواز، نظمیکه پیش از شروع بازی تا پایان آن ادامه دارد و اوج آن را میتوان در برگزاری مراسم معرفی و خداحافظی بازیکنان و البته قهرمانیهای مختلف به چشم دید و صدها عامل دیگر که بر محبوبیت جهانی این رشته میافزاید.
فوتبال، ورزشی است که از نخستین روزهای حیاتش با جار و جنجال و کشمکش همراه بوده است. شاید یکی از رموز موفقیت این ورزش جذابیتی است که مسائل حاشیهای آن برای فوتبالدوستان دارد. رسانههای گوناگون نیز با دریافت این موضوع گاه با دامن زدن به حواشی تیمها و ارائه اخبار و مطالب پیرامون بازیها به این موضوع دامن میزنند. از این که فلان بازیکن به چه غذایی علاقه دارد تا این که فلان فوتبالیست چه کرده است، تیتر خبرهای حاشیهای را تشکیل میدهد.
شبکه ورزش در برنامهای تحت عنوان «آن سوی نیکمت» به همین مسائل حاشیهای میپردازد و آنها را تحلیل میکند تا در کنارش اخلاقمداری در فوتبال را ترویج کند. این برنامه پنجشنبهها ساعت 11 شب از شبکه ورزش پخش میشود. اجرای این برنامه را حمیدرضا علیپور به عهده دارد و حمیدرضا صدر هم کارشناس برنامه است.
این برنامه که ماموریتش پوشش اتفاقات هفتگی لیگهای اروپایی است، دو سالی است که هر هفته از شبکه ورزش پخش میشود و توانسته جای خود را در دل هواداران این ورزش باز کند. حالتهای خاص حمیدرضا صدر و اجراهای وی از یکسو و از سوی دیگر حرفهای ناگفته زیادی که در این برنامه میزند، باعث شده که مخاطبان فوتبال دوست با اشتیاق هر هفته پنجشنبه منتظر پخش این برنامه باشند.
تهیه یکبرنامهبراساسکلیپهاوموسیقیخاص
علی پورکیانی، تهیهکننده برنامه آن سوی نیمکت درباره طرح اولیه این برنامه به جامجم میگوید: حمیدرضا صدر، طراح اولیه این برنامه است. ما در این برنامه رویکرد تحلیلی جامعهشناسانه، فرهنگی، تاریخی و حتی اقتصادی و آماری به فوتبال اروپا داریم.
وی ادامه میدهد: آنسوی نیمکت دو ویژگی دارد؛ ویژگی اول آن حمیدرضا صدر است که به نوعی مدیریت برنامه را به عهده دارد و دیگر مشخصه این برنامه قسمتها و میانبرنامههای آن و ساختار متفاوت آنهاست.
وی با بیان این که کلیپهایی را که در برنامه آن سوی نیمکت به نمایش در میآید کمتر کسی دیده است، درباره تهیه این کلیپها توضیح میدهد: ما در زمان پخش یک مسابقه فوتبال یا حتی بخشهایی از آن از گزارشگر استفاده نمیکنیم بلکه روی تصاویر، موسیقی پخش میکنیم. موسیقیهایی جذاب که در فوتبال کمتر از آنها استفاده میشود. موسیقی کلاسیک، موسیقی فیلم وسریال و... که حمیدرضا صدر برای پخش روی این تصاویر انتخاب میکند.
تهیهکننده برنامه آن سوی نیمکت ادامه میدهد: بخش اصلی تهیه کلیپهای برنامه هم به عهده صدر است و او آنها را از آرشیو شخصیاش برای برنامه میآورد.
انتخاب مجری یکی از بحثهای مهم برنامههای فوتبالی مانند آن سوی نیکمت است. تاکنون دو بار مجری برنامه آن سوی نیمکت تغییر کرده و اکنون به حمیدرضا علیپور سپرده شده است. پورکیانی درباره تغییر مجریهای این برنامه میگوید: قرار بود مجری اصلی علیرضا جاودانی باشد. جاودانی نیز به این برنامه علاقه زیادی داشت ولی بعد از یک دوره اجرای برنامه به دلیل مشکلات شخصی از این برنامه رفت. یک دورهای نیز محمدرضا احمدی مجری برنامه بود که او نیز به دلیل برخی مسائل درون شبکهای از برنامه آن سوی نیمکت جدا شد و حمیدرضا علیپور اجرای برنامه را به عهده گرفت. او جوان است، اما به کارش مسلط است و میتواند جوانان را جذب کند.
وی میافزاید: بعد از رفتن احمدی ما باید از بین مجریان شبکه ورزش یکی را انتخاب میکردیم که با ساختار برنامه ما هماهنگ باشد و بتواند از پس اجرای آن سوی نیمکت برآید. در حقیقت ما به کسی احتیاج داشتیم که در گفتوگو با صدر بتواند اجرای مناسبی را ارائه دهد. چند اجرا از علیپور دیدم و به این نتیحه رسیدم که وی برای این برنامه از همه مناسبتر است پس او را برای اجرای این برنامه دعوت کردم.
پورکیانی خاطرنشان میکند: تمام سعی ما در برنامه آنسوی نیمکت این است که ساختار کلیپهایمان خاص باشد و حتی خلاصه فوتبالهایی که پخش میکنیم، متناسب با فضای برنامه باشد. ما حتی از صدای گزارشگر اصلی کشوری که فوتبالش مورد بحث است، استفاده میکنیم تا حس گزارشگر اصلی را به بیننده منتقل کنیم. در مواردی برنامه را طوری تنظیم میکنیم که صدای ورزشگاه و تشویقهای کسانی که در وزرشگاه هستند نیز به گوش برسد تا بیننده آن سوی نیمکت حس کند درون ورزشگاه نشسته است.
صدر، همهکاره آن سوی نیمکت
فینال جام باشگاههای اروپا بین دو تیم سویا از اسپانیا و بنفیکای پرتغال در شهر تورین ایتالیا برگزار شد که حمیدرضا صدر برای تهیه گزارش از این بازی به ایتالیا رفت و گزارشی از وضع این بازی و نیز شهر تورین ایتالیا که زادگاه دو تیم باشگاهی معروف از فوتبال ایتالیا یعنی یوونتوس و تورینو است تهیه کرد.
وی در گزارش خود که از برنامه آن سوی نیمکت پخش شد سراغ مردم این شهر رفت و با آنها درباره فوتبال صحبت کرد و جالب این که به گفته صدر بیشتر از 60 درصد مردم این شهر طرفدار تیم تورینو بودند نه یوونتوس. صدر اعلام میکند که هرچند یوونتوس چند دهه است در تورین پیشتازی میکند، ولی مردم فوتبال تورینو را پاکتر میدانند.
صدر که به گفته تهیهکننده برنامه، معمار اصلی آن است درباره انتخاب نام این برنامه توضیح میدهد: ما به مسائلی ورای فوتبال میپردازیم که در شکل یک ورزش مهم جلوه کرده نه مسائل صرفا فوتبالی، به همین دلیل نام آن سوی نیمکت را برای آن انتخاب کردیم.
وی در پاسخ به این پرسش که آیا این برنامه نمونه خارجی هم دارد یا طرح آن کاملا به شما تعلق دارد، میگوید: من برنامهای که به این شکل و به صورت هفتگی از شبکههای خارجی پخش شود ، ندیدهام.
صدر که دانشآموخته کارشناسی ارشد شهرسازی از دانشگاه تهران و دکترای اقتصاد از دانشگاه لیدز انگلیس است، به حرکات دست هنگام حرف زدن مشهور است و البته به اطلاعات ناب و دست اولی که دارد. وی به احساس نیاز و اشتیاقی که مردم برای دانستن پشتپرده فوتبال دارند، اشاره میکند و میگوید: به نظرم مردم نیاز و اشتیاق دارند که در مورد فوتبال بیشتر بدانند و این دانستههای آنها محدود به اتفاقات مستطیل سبز نباشد. به نظرم سوای گل زدن، شوت زدن و گل خوردن میتوان از آمار و ارقام نیز استفاده کرد که مردم دوست دارند آنها را بدانند. برای مردم ما همیشه لایههای دیگر فوتبال جالب است. به عنوان مثال همین که برزیل میزبان جام جهانی امسال است ولی مردمش برای بیان یکسری اعتراضات اجتماعی از فوتبال استفاده میکنند، جالب است. اکنون فوتبال برای دوسوم مردم برزیل دریچهای شده برای بیان اعتراضات خود در مسائل مهم کشورشان. مردم ما دوست دارند مقولههایی را که به فوتبال بُعد و عمق میبخشد و در این برنامه مطرح میشود، بدانند.
وی بازی معروف ایران و استرالیا (مقدماتی جامجهانی 98 فرانسه) را نمونهای از یک فوتبال که پیامدهای اجتماعی زیادی داشت، ذکر میکند و میگوید: همه ما بازی ایران و استرالیا را به خاطر داریم. در آن روز ما فوتبال خوبی ارائه ندادیم ولی طی یکسری رویدادهای خاص و شرایطی ویژه یک تساوی به دست آوردیم و به جام جهانی رفتیم. اهمیت آن بازی بیشتر به خاطر نوع شادی است که مردم بعد از صعود به نمایش گذاشتند نه از آن نتیجهای که در بازی به دست آوردیم. ما آن بازی را بهسبب واکنش مردمی در سراسر ایران باید مورد بحث قرار دهیم که ناگهان همه مردم خواهر و برادر شدند و همه فقط به شادی فکر میکردند.
|
مردم نیاز و اشتیاق دارند که در مورد فوتبال بیشتر بدانند و این دانستههای آنها محدود به اتفاقات مستطیل سبز نباشد. به نظرم سوای گل زدن شوت زدن و گلخوردن میتوان از آمار و ارقام نیز استفاده کرد |
صدر میگوید: به این موضوع اشاره کردم تا نمونهای از مواردی که ما در برنامه آن سوی نیمکت به آنها توجه میکنیم، اشاره کنم. ما در این برنامه توجه زیادی به مسائل تکنیکی داخل زمین نمیکنیم بلکه حواشی اطراف آن برایمان اهمیت دارد. برای ما در آن سوی نیمکت صرفا یک مستطیل سبز و 22 بازیکن مهم نیست.
در بین برنامههای فوتبالی که در شبکههای مختلف پخش میشود فقط این برنامه است که هر هفته پخش میشود و برخلاف دیگر برنامهها که تعطیلات میان فصلی لیگهای فوتبال آنها را به تعطیلی میکشاند در تمام طول سال پخش میشود. صدر درباره این ویژگی توضیح میدهد: برنامه ما به آنچه در میدان فوتبال میگذرد متکی نیست که ما را به فوتبالهای یک فصل وابسته کند. بحثهایی که برای ما اهمیت دارد همیشگی است، ما درباره نقل و انتقال بازیکنان، خداحافظی برخی بازیکنانی که چهرههای شناختهتری دارند یا مسائلی از این قبیل صحبت میکنیم. برنامه ما بسیار فرهنگی است. به عنوان نمونه ما بخشی را به وفاداری بازیکنان به پیراهنهای باشگاههای خود در اروپا اختصاص دادهایم مانند تعصب زانتی به اینترمیلان، توتی به رم یا رایان گیگز و پل اسکولز به منچستریونایتد و بسیاری دیگر از بازیکنان که متاسفانه در فوتبال ما این تعصب کمتر دیده میشود و هدفمان از طرح این مساله این است که تعصب به پیراهن یک باشگاه را تمجید کنیم تا بازیکنان ما که شاید مخاطب برنامه ما باشند آن را ببینند و درس بگیرند که این بحثها مربوط به یک مقطع خاص نیست.
علیپور، مجری سوم برنامه
اجرای این برنامه ویژگیهای خاص خود را میطلبد و مجری باید در مقابل کسی که سرشار از اطلاعات است و تمام زیر و روی فوتبال را میداند، بنشیند و صحبت کند. مجری برنامه آن سوی نیمکت حمیدرضا علیپور است که بعد از رضا جاودانی و محمدرضا احمدی به این برنامه رسیده است. وی درباره ویژگی اجرای این برنامه میگوید: نکته مهم اجرای این برنامه در کنار کسی مانند صدر نشستن است. مجری در این برنامه نمیتواند دیالوگهای طولانی با کارشناس برقرار کند بلکه باید طوری برنامهریزی کند که حمیدرضا صدر بیشتر صحبت کند.
وی میافزاید: برنامه ما نگرشی خاص به فوتبال جهان دارد و پورکیانی، تهیهکننده آن هم همیشه اصرار دارد من بگویم این برنامه یک برنامه تاریخی، تحلیلی و اجتماعی است. برنامه ما چالشی نیست و من به عنوان مجری برنامه نمیتوانم با حمیدرضا صدر با اطلاعات کاملی که دارد، وارد چالش شوم. صدر صاحب و شناسنامه برنامه آن سوی نیمکت است.
علیپور ادامه میدهد: آنچنان که از نام برنامه برمیآید ما به اتفاقاتی که خارج از مستطیل سبز میافتد، توجه میکنیم. حاشیههایی که خیلی وقتها زیباست و برخی اوقات هم نازیبا. ما چند هفته روی تماشاچیهای اروپایی کار کرده و آشوبهایی را که آنها به وجود میآورند، بررسی کردیم. اوباشهایی که طرفدار چلسی، لیورپول یا گالاتاسرای هستند و کارهای عجیب و غریب میکنند که شایسته ورزش نیست. از سوی دیگر به اتفاقات زیبای دنیای فوتبال نیز توجه میکنیم مانند آنچه در جریان خداحافظی زانتی از اینترمیلان رخ داد.
این مجری تلویزیون درباره اهداف برنامه آن سوی نیمکت توضیح میدهد: یکی از بزرگترین اهداف ما در این برنامه این است که درباره ورزش و فوتبال فرهنگسازی کنیم. در این برنامه پرسشهایی مانند این را مطرح میکنیم که چرا تماشاچیهای یک بازی فوتبال دعوا میکنند؟ چرا فلان بازیکن تیمش را ترک کرد و به تیمش تعصب ندارد؟ البته به این موضوع هم توجه میکنیم که فلان بازیکن تا آخر در تیم خود ماند. اینها مسائلی است که درباره آن بحث میشود که برای مردم نیز بسیار جذاب است. علیپور ادامه میدهد: ناگفته نماند آنسوی نیمکت، رخدادهای فوتبال جهان را با نگرشی عمدتا تاریخی و فرهنگی بررسی میکند. در این برنامه از کلیپهای متنوع که بعضی از آنها نیز به تاریخ مسابقات فوتبال در جهان میپردازد، استفاده میشود. نوع استفاده از موسیقی و تصاویر، در ولهها و کلیپهای این برنامه قابل توجه است. برای پی بردن به منشا برخی مشکلات امروز فوتبال نمیتوانیم گذشته را نادیده بگیریم چرا که گذشته، امروز ما را ساخته همانطور که امروز، فردای ما را میسازد، به همین دلیل ما در بسیاری موارد نگاهی تاریخی به وقایع فوتبالی داریم.
مجید احمدی/ گروه رادیو و تلویزیون
گفت و گو
