تابستان امسال، آخرین مهلت احیای دریاچه ارومیه

حسن عباس‌نژاد، مدیرکل محیط‌زیست آذربایجان غربی با اشاره به سرعت رو به رشد خشک شدن دریاچه ارومیه می‌گوید: اگر اقدامات لازم برای احیای دریاچه تا تابستان امسال انجام نشود، متاسفانه جنوب دریاچه را نیز از دست خواهیم داد و امیدها برای احیا کمرنگ‌تر خواهد شد. این در حالی است که انتقال آب به جزایر و تالاب‌های حاشیه دریاچه ارومیه برای حفظ ذخایر ژنتیکی و حیات وحش موجود در جزایر نیز ضروری است.

حسن عباس‌نژاد با بیان این‌که برنامه‌ریزی برای احیای تالاب‌های حاشیه دریاچه ارومیه طی یک دوره سه ساله، با اعتبار 140 میلیارد ریال انجام شده است، می‌افزاید: همچنین 200 کیلومتر لایروبی انهار سنتی انجام و 300 میلیارد ریال برای استقرار سیستم‌های تصمیم‌یاب در حوضه آبریز دریاچه ارومیه تخصیص یافته است.

وی با ابراز نگرانی از وضع دریاچه ارومیه تصریح می‌کند: با توجه به مشکلات پیش رو، هر روز از میزان آب دریاچه کم می‌شود، به طوری که اکنون 2.3 میلیارد مترمکعب آب در دریاچه ارومیه باقی مانده و سهم 7 درصدی را به خود اختصاص داده است و این به این معناست که 93 درصد از آب این سرمایه ملی، خشک شده و میزان شوری آب نیز به 400 گرم در هر لیتر ـ تقریبا دو برابر میزان استاندارد آن و حالت فوق اشباع ـ رسیده و این نشانگر روند سریع خشک شدن دریاچه ارومیه و افزایش میزان غلظت نمک در آب است.

طرح‌های نجات دریاچه ارومیه در راه است

نگرانی این مسئول و دیگر کارشناسان درباره پیامدهای غیرقابل جبران تاخیر در اجرای برنامه‌های احیاگرانه دریاچه ارومیه در حالی مطرح می‌شود که دبیر کارگروه نجات دریاچه ارومیه با اعلام آماده شدن بسته پیشنهادی احیای دریاچه ارومیه تا کمتر از دو ماه دیگر، سعی کرده به این نگرانی‌ها خاتمه دهد.

عیسی کلانتری با بیان این‌که این بسته، نیمه خرداد تحویل هیات دولت می‌شود، می‌گوید: طرح‌های مختلفی برای نجات دریاچه ارومیه مطرح است که از 19 راهکار قبلی ارائه شده، برخی راهکارهای غیرعلمی حذف و چند راهکار دیگر که علمی است، جایگزین آنها شده و پیش‌بینی می‌شود بسته نهایی نجات دریاچه ارومیه، نیمه خرداد تحویل دولت شود.

پیش از این برخی کارشناسان خارجی با حضور در ارومیه، انتقال حوضه به حوضه آب برای دریاچه ارومیه را طرحی منسوخ شده در دنیا اعلام کرده و خواستار مشورت بیشتر ایران با کارشناسان خارجی شدند.

کلانتری در این‌باره نیز یادآور شد: منظور کارشناسان خارجی بیشتر مربوط به انتقال آب از دریاچه خزر بود، بنابراین انتقال آب از حوضه‌های ارس زاب همچنان سر جای خود است و در حقیقت آنها جایگزین حقابه‌هایی می‌شود که برای آب شرب مصرفی شهرها برداشته شده است.

وی بازده فعلی مصرف آب در حوضه دریاچه ارومیه را زیر 35 درصد اعلام و تصریح کرد: این میزان باید به بیش از 60 درصد برسد که اگر این میزان بازده تحقق یابد، حدود دو میلیارد مترمکعب آب اضافی خواهیم داشت که مستقیم و غیرمستقیم به دریاچه می‌رود؛ در کنار این، با اجرای دیگر طرح‌ها بویژه انتقال حوضه به حوضه خواهیم توانست در 12 سال آینده، آن را صرفا به شرایط 12 سال قبل بازگردانیم.

وی در عین حال یادآور می‌شود: دریاچه ارومیه در صورت احیا دیگر به مساحت 5200 کیلومتر مربعی خود باز نخواهد گشت، زیرا جنوب دریاچه اکنون پر شده و آب ریخته شده به آن، بسرعت تبخیر می‌شود. همچنین زرینه‌رود و سیمینه‌رود در جنوب دریاچه ارومیه، 1500 تا 1600 کیلومترمربع از این دریاچه را تحت پوشش دارند، اما شیب در این نقطه صفر است و حتی در برخی نقاط داخلی بخش جنوبی، ارتفاع دریاچه به دلیل انباشت نمک، بیشتر از بیرون است و چون آب و خاک این بخش شیرین‌تر است، در نتیجه به حیات وحش تبدیل خواهد شد.

به گفته وی، با اجرای طرح‌های مذکور، به نظر می‌رسد این دریاچه در افق 1404 نجات یابد، اما مساحت آن کمتر خواهد بود و پیش‌بینی می‌شود 3600 کیلومتر مربع آن احیا و بقیه به حیات وحش تبدیل شود.