تردید جدی ایران در ادامه خط لوله صلح

به گزارش خبرنگار ما، پاکستان در طول یک دهه گذشته تاکنون مذاکرات متعددی برای خرید گاز با مسئولان مختلف وزارت نفت ایران انجام داد و در نهایت خرداد 1388 اولین قرارداد گازی با ایران به منظور واردات روزانه 21.5 میلیون مترمکعب گاز طبیعی در تهران امضا شد که به خط لوله صلح معروف است. این خط لوله قرار است گازایران را به پاکستان منتقل کند. این خط لوله ابتدا سه جانبه و میان ایران، هند و پاکستان بود که هند پس از زمان کشی عملا از این طرح کنار کشید و ایران و پاکستان قرارداد دوجانبه‌ای به این منظور امضا کردند.

با این وجود اسلام‌آباد تاکنون تلاش کرده به بهانه‌های مختلف از جمله فشارهای آمریکا، بالا بودن قیمت گاز یا کمبود بودجه از تکمیل این خط لوله سرباز زند و بیشترین بهره‌برداری را از شرایط تحریم ایران داشته باشد. یکی از این بهانه‌ها کمبود منابع مالی بود که طرف پاکستانی موفق شد در بهمن سال گذشته دستور موافق رئیس‌جمهور وقت رابه منظور تامین وام 250 تا 500 میلیون دلاری برای ادامه این خط لوله صادرات گاز در خاک خود بگیرد و با این اقدام بود که اسفند سال گذشته عملیات اجرایی ساخت خط لوله مشترک گاز ایران ـ پاکستان با حضور روسای وقت دو کشور در نقطه مرزی آغاز شد.

با این حال مقامات اسلام‌آباد باز هم به پیمان‌شکنی ادامه دادند و حتی در مواردی خواهان پرداخت همه هزینه‌های ساخت این طرح از سوی ایران شدند.در همین حال با روی کار آمدن دولت یازدهم ورق برگشت و بیژن زنگنه وزیر نفت در اظهاراتی که از تغییر قابل توجه در سیاست ایران در این طرح خبر می‌داد، اعلام کرد که امیدی به قرارداد گاز پاکستان ندارد و اجرای خط لوله صلح بدون حضور کشورهایی همچون چین و هند قابل توجیه نیست. این اظهارات طرف پاکستانی را به تکاپو انداخت، اما اعلام مواضع جدید تهران با قاطعیت ادامه یافت.

سرانجام وزیر نفت دولت یازدهم با گذشت نزدیک به یکسال از آخرین توافق گازی دولت دهم، دستور دولت قبل مبنی برپرداخت 250 تا 500 میلیون دلار وام به پاکستان برای تکمیل این طرح را ملغی اعلام و تاکید کرد ایران با توجه به شرایط تحریم نمی‌تواند برای لوله گاز پاکستان پول خرج کند.

در همین حال، تهران اعلام کرد برنامه‌ای در زمینه فروش گاز ازطریق شرکت‌های اروپایی ثالث به پاکستان مد نظر دارد و در نهایت بحث دریافت جریمه گازی در مجامع بین‌المللی روی میز است. اینها مسائلی بود که دیروز معاون وزیر نفت به طور مفصل درباره آن سخن گفت و تردید جدی تهران درباره ادامه و پیشبرد این طرح با وضع فعلی را به طرف پاکستانی اعلام کرد. این درحالی است که از سفر شهید خاقان عباسی، وزیر نفت و منابع طبیعی پاکستان به تهران و مذاکره درباره خط لوله صلح فقط حدود 10روز می‌گذرد.

وزارت نفت: پول برای پاکستان نداریم

علی ماجدی، معاون وزیر نفت در امور بین‌الملل و بازرگانی با بیان این‌که ایران تاکنون برای ساخت این خط لوله حدود دو میلیارد دلار سرمایه‌گذاری کرده است و برای تکمیل آن باید حدود یک میلیارد دلار دیگر نیز سرمایه‌گذاری کند، در جمع خبرنگاران گفت: اگر از همین امروز پیمانکار ساخت خط لوله صادرات گاز در خاک این کشور مشخص و ساخت آن آغاز شود 4 سال طول خواهد کشید تا این خط تکمیل شود. این درحالی است که طبق قرارداد باید در یکم دسامبر 2014 خط لوله صادرات گاز ایران به پاکستان تکمیل شود.وی با تاکید بر این‌که ایران برای ساخت خط لوله صادراتی در خاک پاکستان به این کشور نمی‌تواند کمک مالی کند، تصریح کرد: با توجه به تحریم‌ها نمی‌توانیم بودجه خط لوله کشور دیگری را تامین کنیم.

به گفته این مقام مسئول یکی دیگر از گزینه‌ها برای تسریع در روند ساخت این خط لوله این بود که ایران گاز خود را به یک شرکت ثالث خارجی بفروشد تا از این طریق دریافت حق ایران از فروش گاز تضمین شود.مدیر امور بین‌الملل وزارت نفت با اعلام این‌که ساخت خط لوله صادرات گاز در خاک پاکستان بر عهده این کشور است، اظهار کرد: آنچه که از سوی پاکستانی‌ها در مورد تاخیر در ساخت این خط لوله مطرح می‌شود موضوع تحریم‌های ایران است که این فقط یک بهانه ه‌بشمار می‌رود .

پای طرف اروپایی باز می‌شود

معاون وزیر نفت در امور بین‌الملل و بازرگانی از امکان مشارکت شرکت‌های اروپایی ثالث برای تکمیل بخش پاکستانی خط لوله ‌ای.پی و خرید گاز از ایران و تحویل آن به پاکستان خبر داد.

ماجدی با اشاره به این‌که وزیر نفت ایران، برای تکمیل و سرعت بخشیدن به اجرای این طرح در خاک پاکستان، به اسلام‌آباد پیشنهاد داد از شرکت‌های ثالث کمک بگیرند، افزود: وزیر نفت در حاشیه سفر اخیر خود به وین برای شرکت در نشست اوپک، با مدیران شرکت‌های نفتی اروپایی دیدار و گفت‌وگو داشت که بعضی از این شرکت‌ها برای مشارکت در طرح خط لوله‌ای، اظهار علاقه‌مندی کردند.وی ادامه داد: امکان دارد که این شرکت‌ها به عنوان واسطه (شخص ثالث) خرید گاز را بر عهده گیرند سپس به پاکستانی‌ها بفروشند.ماجدی تصریح کرد: وزیر نفت پاکستان نیز از این پیشنهاد استقبال کرد و از دو کشور افرادی مشخص شدند تا طرف پاکستانی بتواند به ساخت خط لوله در خاک این کشور سرعت بخشد و به تعهدهای خود عمل کند.

پرداخت خسارت

از سوی دیگر، ماجدی با بیان این که تا مهلت اجرای این قرارداد (دسامبر ٢٠١٤) حدود یک سال بیشتر نمانده است و بر اساس قرارداد دو طرف در صورت تاخیر باید خسارت بپردازند، گفت: در این قرارداد برای دو طرف در صورت عمل نکردن به تعهدات، جریمه‌هایی در نظر گرفته شده است و بند Take or Pay (خسارت در صورت عدم برداشت گاز یا پرداخت هزینه) در این قرارداد وجود دارد که می‌توان بر مبنای آن عمل کرد. وی با اشاره به مطالب مطرح شده از سوی پاکستانی‌ها درباره محدودیت‌ها بر سر راه ساخت این خط لوله افزود: مسائلی که درباره تاثیر تحریم‌ها بر اجرای این خط لوله مطرح می‌شود، مورد پذیرش ایران نیست، زیرا ساخت خط لوله در پاکستان از تعهدهای این کشور به شمار می‌آید و آنها با توجه به شرایط موجود قرارداد را امضا کرده‌اند، بنابراین ما تاکید داریم اسلام‌آباد به تعهدهای خود عمل کند.معاون وزیر نفت در امور بین‌الملل و بازرگانی درباره اظهار نظر اخیر پاکستانی‌ها در خصوص تغییر مهلت قرارداد انتقال گاز ایران به پاکستان، خاطرنشان کرد: قرارداد بر اساس شرایط پیشین به قوت خود باقی است و از آنجا که این قرارداد دارای زمان است، ایران در صورت عمل نکردن طرف مقابل به تعهدات خود، حق درخواست جریمه را دارد.ماجدی تصریح کرد: هنوز برای قضاوت درباره این که پاکستان نمی‌تواند خط لوله ‌ای.پی را با موفقیت تکمیل کند، زود است.

سیاست متفاوت هندی‌ها

ماجدی درباره حضور هند در خط لوله صلح گفت: ساخت خط لوله صلح برای انتقال گاز ایران به پاکستان و هند از مدت‌ها پیش مطرح بوده است، اما تاکنون هندی‌ها ادامه حضور در این خط لوله را نه نفی و نه پیگیری کرده‌اند.

این مقام ایرانی اظهار کرد: هندی‌ها در طول این مدت که با ما گفت‌وگوهایی داشته‌اند و علاوه بر مطرح کردن درخواست خود برای دریافت گاز از طریق یک خط لوله مستقیم زیردریایی، موضوع حضور در خط لوله صلح را نفی نکرده‌اند، اما در عین حال برای مشارکت در این طرح نیز پا پیش نگذاشته‌اند.

تنوع در صادرات گاز

ماجدی درباره صادرات گاز ایران به اروپا نیز گفت: اروپا به دنبال متنوع‌سازی منابع انرژی است، زیرا هم اکنون بخش عمده‌ای از گاز مورد نیاز خود را از روسیه وارد می‌کند، از این رو طبیعی به نظر می‌رسد که اروپایی‌ها برای تامین امنیت انرژی خود خواهان دریافت گاز از ایران باشند.

وی افزود: چنانچه شرایط بین‌المللی فراهم باشد، از امکان صدور گاز به قاره سبز نیز استفاده می‌کنیم.