مصونیت جهانی ،تهدید داخلی سازمان تجارت جهانی

سازمانی است که از سال 1995 جایگزین گات شده و در واقع موافقت نامه ای است در بازرگانی بین المللی که به عنوان قانون تجارت و بازرگانی بین المللی مبنای همکاری کشورهای عضو قرار دارد

کد خبر: ۶۲۳۳

نکته ای که باید به آن توجه کرد، این است که هر چند پیوندهایی میان گات و تجارت جهانی وجود دارد، ولی نمی توان از تجارت جهانی به عنوان گات سابق یاد کرد؛ چون تفاوت های حقوقی سیاسی و اقتصادی زیادی میان این دو وجود دارد که لازم است مورد توجه قرار گیرد.در طول دوران حیات این سازمان ، مذاکرات ادواری مختلفی صورت گرفته است ، هشتمین دور، معروف به دور اروگوئه از سال 1986 شروع شد و پس از بحثهای طولانی و فشرده در15 آوریل 1994 در مراکش امضا شد، در این دور بود که سازمان تجارت جهانی شکل گرفت و به عنوان یک سازمان جهانی ، عهده دار تجارت بین المللی شد. در این دور از مذاکرات ، علاوه بر تشکیل سازمان تجارت جهانی 4 تصمیم دیگر نیز مورد موافقت اعضا قرار گرفت:الف - بررسی چگونگی الحاق کشورها به سازمان تجارت جهانی ب- تشکیل کمیته ای برای تهیه برنامه کار سازمانج - تشکیل کمیته محیط زیست و تجارتد - کمیته ای برای بررسی مشکلات مربوط به عملکرد بودجه سازمانحال برای آشنایی بیشتر با ساختارتجارت جهانی ، مناسب است که محورهای عمده مباحث مربوط به دور اروگوئه را که در واقع منجر به تشکیل تجارت جهانی شد، در نظر بگیریم . مذاکرات دور اروگوئه ابتدا به طور عمده حول محورهای زیر قرار داشت:- تعرفه ها- موانع غیرتعرفه ای بر سر راه گسترش تجارت جهانی - محصولاتی که دارای منشا طبیعی هستند و در نهایت ثروتهای ملی محسوب می شوند - محصولات گرمسیری - منسوجات و پوشاک - محصولات کشاورزی - مقررات معروف به ضد دامپینگ )بازار شکنی(- شروط فرار مربوط به مواردی که کشورها پیروی از مقررات سازمان را عملا مخالف منافع ملی و قوانین خود بیابند - حمایت از حقوق مالکیت معنوی - سرمایه گذاری های مرتبط با تجارت - حل و فصل منازعات تجاری بین المللی - تجارت خدمات - تجدیدنظر در برخی از اصول و مقررات گات - ارزیابی عملکرد سیستم گات - یارانه که سازمان همیشه آنها را به عنوان یک نوع حمایت غیرمعقول از تولیدات داخلی در برابر سیر آزاد مبادلات بین المللی تلقی می کرد و به هر صورت برقراری یارانه های نقدی را بر کمکهای غیرنقدی به ویژه به صادرکنندگان که آن را نوع معقولانه ای از بازار شکنی تلقی می کرد، ترجیح می داده است.در مورد یارانه باید توجه داشته باشیم که این موضوع از زمان تاسیس گات تاکنون تحولات مختلفی را پشت سر گذاشته است در ابتدا براساس موافقت نامه گات ، اعضا موظف بودند قبل از برقراری یارانه ، دیگر اعضا را در جریان اعمال سیاست مربوط قرار دهند.در آغاز هیچ تصمیمی برای حذف یارانه وجود نداشت دولتها می توانستند یارانه را به منظور تشویق صادرات و یا تشویق تولیدات داخلی به کار گیرند، اما این برخورد با سیاست یارانه در سال 1995 مورد تجدیدنظر قرار گرفت ، در این سال 3 تبصره به ماده 16 اضافه شد در شرایطی که اعمال یارانه اجتناب ناپذیر باشد، بنا بر توصیه سازمان پرداخت یارانه نباید به افزایش غیرعادلانه سهم کشور در تجارت جهانی کالای مورد نظر منجر شود.گرچه تبصره های یارانه به کلیه اقلام تجاری مربوط می شود، اما اختلاف نظرها به طور عمده در زمینه کشاورزی است . یکی از عواملی که به اختلاف در اعمال یارانه کشاورزی دامن می زند، شرط سهم عادلانه است . تجربه نشان داده که معیار عملی که بتوان براساس آن شرط سهم عادلانه بازار را تعیین کرد، وجود ندارد.موافقت بر تشکیل تجارت جهانی در واقع پذیرفتن تغییر از یک سیستم چندجانبه ادغام شده به یک سیستم کلی و یکپارچه است . درواقع نتایج تلاشهای زیاد در مورد آزادسازی تجارت 50 سال پس از ایجاد بانک جهانی و صندوق بین المللی پول به منصه ظهور رسیده و تجارت بین الملل به خاطر تشکیل سازمان تجارت جهانی ، جایگاه مناسب خود را یافته است.مذاکرات دور اروگوئه به تصویب 28 موافقت نامه منجر شد که این 28 موافقت نامه نیز به نوبه خود20 ارگان به وجود آورد که متولی امور اداری مربوطه باشد. تمام این ارگان ها زیر نظر سازمان تجارت جهانی کار می کنند و درواقع روابط تجاری 145 کشور را زیر نظر دارند. از جمله ارگان هایی که زیر نظر سازمان تجارت جهانی فعالیت دارند، عبارتند از: کنفرانس وزرا: این کنفرانس هر دو سال یک بار تشکیل جلسه می دهد و ضمن تعیین سیاست کلی سازمان تجارت جهانی ، تصمیمات لازم را در مورد مسائل مربوط به موافقت نامه های تجاری چند جانبه اتخاذ می کند. آخرین اجلاس وزرا در آبان ماه سال جاری )نوامبر2001 ( در دوحه قطر برگزار شد. شورای عمومی : شورای عمومی یا ارگان دایمی تعیین کننده نمایندگی دولتها معمولا براساس سیاست های قبلی گات تصمیم گیری می کند؛ اما در صورتی که توافق حاصل نشود، تصمیم براساس رای اکثریت خواهد بود ) مبنی بر اصل یک دولت یک رای(- ارگان حل اختلاف : ارگان حل اختلاف ، یکی از بزرگترین دستاوردهای دور اروگوئه است . سازمان تجارت جهانی ، مکانیسم کاملی برای این منظور فراهم کرده و گروههای متخصصی را برای این منظور به کار گرفته است تا ضمن مطالعه گزارشهای مختلف کار، مطابقت فعالیت ها با تصمیمات اتخاذ شده را انجام دهند.گات نتوانست به عنوان یک سازمان جهانی ظاهر شود، در نتیجه کشورهای در حال توسعه گات را به عنوان سازمانی می شناختند که به وسیله کشورهای ثروتمند به وجود آمده و بالطبع فوایدش نیز نصیب آنها می شود البته این طرز تفکر در مورد گات تا ابتدای سال 1980 ادامه داشت و از آن به بعد گات با اتخاذ سیاست های جدید توانست کشورهای جهان سوم را نیز به سوی خود جلب کند و در این مدت بسیاری از کشورهای جهان سوم عملا در سیستم تجارت بین الملل وارد شدند و زمینه برای تشکیل تجارت جهانی فراهم شد. هم اکنون حدود100 کشور در حال توسعه در تجارت جهانی عضویت دارند سازمان تجارت جهانی 3 هدف عمده ارتقای سطح زندگی ، تامین اشتغال کامل در کشورهای عضو و همچنین توسعه تولید و تجارت و بهره وری بهینه از منابع جهانی را دنبال می کند. دستیابی به توسعه پایدار با توجه به بهره برداری از منابع جهانی ، حفظ محیط زیست به طوری که با سطوح مختلف توسعه اقتصادی سازگاری داشته باشد و افزایش سهم کشورهای در حال توسعه و کمتر توسعه یافته از رشد تجارت بین المللی ، از اهداف عمده سازمان تجارت جهانی به شمار می رود. از جمله وظایف سازمان تجارت جهانی ، می توان به مدیریت و تسهیل عملیات اجرایی و توسعه اهداف موافقت نامه سازمان تجارت جهانی و تهیه چارچوب لازم برای اجرای مدیریت موافقتنامه های تجاری چند جانبه اشاره کرد.فراهم کردن امکانات گردهمایی اعضا برای مذاکره و مشورت در زمینه روابط چند جانبه تجاری و اجرا و تدوین مقررات مربوط به روشهای حل اختلاف بین اعضا از دیگر وظایف سازمان تجارت جهانی به شمار می رود سازمان تجارت جهانی موظف است نظام بررسی و تجدید نظر در سیاست های تجاری را برقرار کند و با سازمانها و تشکیلات اقتصادی بین المللی همچون صندوق بین المللی پول و بانک جهانی ، همکاری داشته باشد اصل عدم تبعیض و تعمیم بلاشرط اصل دول کامله الوداد به این معنی که هر کشور در صورت اعطای امتیاز به کشور دیگر، آن امتیاز را بدون استثناء برای دیگر اعضای سازمان نیز قایل شود.استفاده از محدودیت های مقداری در تجارت از قبیل سهمیه بندی و صدور پروانه واردات ممنوع بوده ، حمایت از صنایع داخلی فقط از طریق تعرفه های گمرکی امکانپذیر است. کاهش و تثبیت تعرفه های گمرکی و رفع سایر موانع تجاری به بعضی از فرآورده های کشورهای در حال توسعه ، به منظور ساده سازی رقابت محصولات این کشورها با محصولات تولیدی کشورهای صنعتی. هرگونه عملی از کشورهای عضو که جنبه بازارشکنی داشته باشد، ممنوع است. وضع هرگونه مالیات به کالاهای وارداتی بیشتر از میزان مالیات بر کالاهای ساخت داخل توسط کشورهای عضو، ممنوع است. اعطای هرگونه کمک بلاعوض و تخفیف مالیاتی به منظور تشویق صدور کالا، غیرقانونی است.در این سازمان ، هر کشور عضو یک حق رای دارد و تصمیم گیری با اکثریت آرا صورت می گیرد. در مورد تصمیم هایی که باعث تغییر مفادتجارت جهانی یا اعطای معافیت از مقررات شود، کسب سه چهارم آراء الزامی است همچنین تغییر و یا اصلاح اصل دول کامله الوداد و موافقت نامه کالایی ، خدمات و مالکیت معنوی فقط به اتفاق آراء امکانپذیر است بجز تغییرات مقررات تجارت بین الملل و جداول امتیازات مربوط به کالا که نیاز به کسب رضایت عمومی دارد مابقی تصمیمات با کسب دو سوم آراء تصویب می شوند.کشوری که خواهان عضویت در این سازمان است ، ابتدا باید تقاضای عضویت خود را از طریق دبیر کل سازمان به اطلاع سایر اعضا برساند پس از طرح تقاضای این کشور در جلسه شورا، یک گروه کاری متشکل از عضو داوطلب برای رسیدگی به تقاضای عضویت تشکیل می شود و کشور متقاضی ، گزارشی از سیاستهای تجاری خود تهیه و به این گروه ارائه می کند.همزمان با این اقدامات ، مذاکرات تعرفه ای دوجانبه با اعضای گات طبق امتیازات درخواستی اعضا و پیشنهاد کشور متقاضی صورت می گیرد و نتایج آن توسط دبیرخانه سازمان به صورت جدول تهیه می شود مرحله آخر رای گیری در جلسه شوراست و عضویت کشور متقاضی منوط به کسب دو سوم آراء است یک ماه پس از تصویب پروتکل توسط پارلمان کشور متقاضی ، عضویت به مرحله اجرا درمی آید.