«جرم مشهود» از منظر قانون

ضابطان در این مواقع باید اقداماتی انجام بدهند تا دلایل جرم از بین نرود و آثار و شواهد جرم را صورتجلسه کنند و اجازه ندهند این آثار محو شود. همچنین اگر متهمی در صحنه است باید او را دستگیر، سریع از او بازجویی و ظرف 24 ساعت موضوع را به دادستان اعلام کنند. ضابطان دادگستری هم از دادستان شروع می‌شود و در رده‌های بعد بازپرس و دادیار و در رده‌های پایین‌تر هم ماموران انتظامی و نیروهای بسیج قرار دارند. البته ضابط اصلی قوه قضاییه، دادستان است که به دیگر ضابطان تفویض اختیار می‌کند و آنها اختیار تعقیب مرتکبان جرایم مشهود را بدون نیاز به حکم دادستان دارند. همچنین مطابق بند 3 ماده 21 قانون آیین دادرسی کیفری تشخیص وقوع جرم مشهود به ظن و حدس پلیس بستگی دارد. البته در این بین از نظر قانونی محدودیت‌هایی نیز وجود دارد. به‌عنوان مثال اگر فردی در خیابان مرتکب یک جرم مشهود شده باشد ماموران حق تعقیب و دستگیری او را دارند، مگر این‌که به خانه خود یا دیگری وارد شود. در چنین شرایطی ماموران می‌توانند مانع خروج متهم شوند، مراتب را به دادستان اعلام کنند و اگر دادستان صلاح دانست با تشریفات شرعی و قانونی این کار را انجام دهند. البته در بند4 این ماده قانونی اشاره شده است در صورتی‌که صاحبخانه پس از وقوع جرم ورود ماموران را به خانه خود تقاضا کند، در این مورد نیازی به حکم دادستانی نیست.

عمده‌ترین جرایم مشهود فعلی جامعه ما انواع سرقت‌های خیابانی، نزاع‌ها و عربده‌کشی‌هاست که گاهی ممکن است براثر مستی باشد، اما فراگیرترین جرم مشهود سرقت‌ها و کیف‌قاپی‌هاست.

قاسم پویان / وکیل دادگستری