نیازآذربایجان شرقی به توسعه صنایع تبدیلی

به گفته کارشناسان جهاد کشاورزی، رشد روزافزون جمعیت و نیاز آنها به مصرف محصولات کشاورزی در تمام طول سال از یک‌سو و تولید فراوان و همزمان این محصولات و کوتاه بودن عمر بیشتر آنها در شرایط نگهداری عادی، ضرورت ایجاد صنایع تبدیلی و تکمیلی را دوچندان کرده، به‌ طوری که توسعه هرچه بیشتر این صنایع در استان آذربایجان شرقی که به‌عنوان یکی از قطب‌های مهم کشاورزی کشور مطرح است، بسیار مهم و حیاتی است، چراکه در صورت توسعه نیافتن این صنایع، حدود یک‌سوم محصولات تولیدی فاسد شده و از گردونه مصرف خارج می‌شود.

رئیس سازمان جهاد کشاورزی آذربایجان شرقی بسته‌بندی و فرآوری محصولات کشاورزی بویژه میوه و سبزی را یکی از دغدغه‌های مهم این بخش می‌داند و می‌گوید: هرچند در سال‌های اخیر توجه ویژه‌ای به فرآوری محصولات کشاورزی در استان شده است، با این حال به دلایل مختلف، این تولیدات از زمان برداشت تا عرضه، ضایعات زیادی به همراه دارد که این امر موجب افزایش قیمت تمام شده محصول می‌شود.

محمدیان به نقش صنایع تبدیلی در کاهش ضایعات اشاره می‌کند و می‌افزاید: محصولات کشاورزی در کمترین زمان ممکن در معرض فساد قرار می‌گیرد، به همین دلیل حتی اگر بهترین و باکیفیت‌ترین محصولات تولید شود، بیشتر از چند روز نمی‌توان آنها را نگهداری کرد. بنابراین به منظور کاهش ضایعات محصولات تولیدی در چند سال اخیر توجه خاصی به صنایع تبدیلی و تکمیلی و نیز بسته‌بندی در استان شده است، به ‌طوری‌ که اکنون در سایه فعالیت حدود 375 واحد فرآوری، بیش از دو میلیون و 850 هزار تن انواع محصولات باغی و زراعی فرآوری می‌شود.

توسعه صنایع تبدیلی، افزایش درآمد کشاورزان

مدیر صنایع جهاد کشاورزی آذربایجان شرقی نقش صنایع تبدیلی و تکمیلی را در کاهش ضایعات، حیاتی می‌داند و می‌گوید: توسعه صنایع تبدیلی، تکمیلی و فرآوری از عوامل اصلی افزایش درآمد کشاورزان است،‌ زیرا توسعه این صنعت شرایطی را فراهم می‌کند که در زمان افزایش تولید و کاهش تقاضا از ضایع شدن محصول تولید شده و نوسانات قیمت جلوگیری شود.

ایاز برنو با اشاره به ضرورت توسعه صنایع تبدیلی در استان می‌افزاید: آذربایجان شرقی به دلیل پیشینه تاریخی خود دارای ظرفیتی معادل چند برابر وضع موجود است، اما حمایت‌ها و تسهیلات مالی دولت و بانک‌ها در این زمینه بسیار محدود است، به‌طوری‌که فقط عده معدودی از متقاضیان و سرمایه‌گذاران موفق به دریافت تسهیلات از بانک‌ها می‌شوند.

وی تصریح می‌کند: این استان در سال‌های اخیر و برای توسعه کارخانجات فرآوری و صنایع تبدیلی، گام‌های بزرگی برداشته و در فرآوری برخی محصولات که حتی بومی خود استان نیست مانند کارخانه قند مایع خرمای کشور، حرف اول را در کشور می‌زند، با این حال به دلیل ظرفیت بالایی که در کشاورزی دارد نیازمند توسعه کارخانجات مختلف فرآوری و صنایع تبدیلی بیشتر و مدرن‌تر است.

برنو با بیان این‌که افزایش صادرات نیز در گرو توسعه و گسترش صنایع تبدیلی و تکمیلی است، خاطرنشان می‌کند: در صورت نبود صنایع تبدیلی، امکان بسته‌بندی مناسب و متناسب با سلیقه بازار وجود ندارد، بنابراین صدور تولیدات به‌صورت فله‌ای و خام، ارزش افزوده محصول را بشدت کاهش داده و امکان حمل و نقل را با مشکل مواجه می‌کند.

برنو به اهمیت صنایع تبدیلی و تکمیلی در تامین سلامت و امنیت غذایی جامعه اشاره می‌کند و می‌افزاید: در صنایع تبدیلی با به‌کارگیری بهترین و مدرن‌ترین فناوری‌های روز دنیا محصول کیفیت اصلی خود را حفظ می‌کند تا مصرف‌کننده با طیب خاطر محصولات مورد نیاز خود را خریداری و مصرف کند.

وی، همچنین توسعه صنایع تبدیلی را زمینه‌ساز اشتغال و جذب نیروی بیکار و فعال جامعه می‌داند و تاکید می‌کند: ایجاد صنایع تبدیلی رابطه هدفمندی بین بخش صنعت و کشاورزی دارد و می‌تواند علاوه بر کاهش بیکاری، زمینه مناسبی برای توسعه بخش کشاورزی و دیگر بخش‌های صنعتی را فراهم کند.

مشکلات سرمایه‌گذاران

در همین حال مدیرعامل یکی از شرکت‌های فرآوری عسل آذربایجان شرقی درباره مشکلات شغل خود می‌گوید: یکی از مشکلات کاری ما طولانی بودن بوروکراسی اداری و پراکنده بودن نهادهای مرتبط با مواد غذایی است که انجام کارهای اداری را طولانی‌تر می‌کند.

تورج جودی با بیان این‌که کاغذبازی‌های اداری در خیلی از مواقع باعث از دست رفتن زمان سرمایه‌گذاری و کاهش انگیزه سرمایه‌گذاران برای ایجاد صنایع تبدیلی و فرآوری می‌شود، می‌گوید: منابع مالی و دریافت تسهیلات یکی دیگر از نیازهای اولیه ماست که در سال‌های گذشته از این بابت مشکل چندانی نداشتیم، اما امسال اولا از این تسهیلات خبری نیست و ثانیا در صورت ارائه، نرخ سود آنها به حدی بالاست که هیچ سرمایه‌گذاری قادر به فعالیت تولیدی با این نرخ سود نیست.

طالبی یکی دیگر از فعالان عرصه فرآوری در استان نیز دراین‌باره می‌گوید: باتوجه به سرمایه‌بر بودن این شغل، اکنون با مشکل نقدینگی مواجه هستیم و باوجود درخواست افزایش وام و وعده رسیدگی مسئولان، هنوز گره‌ای از این مشکل باز نشده است.وی که در زمینه فرآوری خوراک دام و طیور فعالیت می‌کند، از کاهش یا افزایش ناگهانی قیمت‌ها به‌عنوان یکی دیگر از مشکلات صنعت تبدیلی یاد می‌کند و می‌افزاید: این نوسان قیمت‌ها تاثیر زیادی در فروش و بویژه صادرات تولیدات دارد، به‌طوری‌که افزایش قیمت‌ها موجب کاهش صادرات می‌شود.

طالبی با اشاره به این‌که فرآوری محصولات کشاورزی نقش زیادی در افزایش تقاضا و صدور آنها با قیمت و کیفیت بالاتر دارد، تصریح می‌کند: باوجود تلاش‌های چند سال اخیر مسئولان در رابطه با فرآوری محصولات کشاورزی هنوز هم در صدور محصولات به‌صورت فرآوری شده با مشکل مواجه هستیم و بیشتر محصولات ما به ‌صورت خام صادر می‌شود، در صورتی‌که اگر بتوانیم تولیدات خود را به‌صورت فرآوری شده صادر کنیم، ارزش افزوده محصول بالا رفته و با قیمت بیشتری آنها را به فروش می‌رسانیم.

سعیده دلال علیپور/ جام‌جم تبریز