از کادوهای اختیاری تا هدیه‌های اجباری

البته نمی‌توان جمع بست و گفت که هدیه روز معلم در همه مدرسه‌ها اجباری شده است، اما امروزه در بسیاری از مدارس کشور شاهد هستیم که هدیه روز معلم، به یک رسم اجباری تبدیل شده است.

نکته دیگر داستان هدیه روز معلم این است که در واقع، این والدین دانش‌آموزان هستند که به معلم‌ها هدیه می‌دهند و در نتیجه، فشار مالی هدیه‌های نفیس و اجباری بر دوش بزرگ‌ترهای خانواده می‌افتد.

هدیه روز معلم در روستاها

اگر در مدارس روستا درس خوانده باشید یا به مدرسه‌های روستا سری بزنید، متوجه می‌شوید که اغلب هدیه‌های روز معلم در روستاها، اختیاری است و کمتر مدرسه روستایی پیدا می‌شود که در آن دانش‌آموزان مجبور به خرید هدیه روز معلم باشند.

دلیلش هم این است که معمولا معلم‌های روستا انتظار هدیه‌های آنچنانی از سوی دانش‌آموزان را ندارند.

مراسم روز معلم در مدارس روستایی به هدیه‌های کوچک، شعرخوانی و گاهی تزئین کلاس‌ها خلاصه می‌شود و اصولا معلمی که تدریس در مدارس ساده روستایی را پذیرفته، بنابراین از قبل هم پذیرفته است که در مدارس روستایی از جشن‌های مفصل روز معلم در شهرها خبری نیست.

اما در سال‌های اخیر و با توجه به گسترش فرهنگ شهرنشینی، برخی روستاها هم تحت تاثیر از جشن‌های روز معلم در شهرهای بزرگ قرار گرفته‌اند و به همین دلیل است که نمی‌خواهیم با قاطعیت بگوییم هدیه‌های روز معلم در همه روستاهای کشور، هدیه‌هایی کوچک و اختیاری است.

شهر بزرگ‌تر، هدیه بزرگ‌تر

شاید خیلی بیراه نباشد اگر بگویم بزرگی شهرها با بزرگی هدیه‌های روز معلم ارتباط دارد.

مثلا هدیه‌ای که یک معلم در شهر کوچکی می‌گیرد، معمولا متفاوت با هدیه‌ای است که یک معلم در یک کلانشهر دریافت می‌کند.

این هدیه‌ها با توجه به تمکن مالی والدین دانش‌آموز و سطح مالی سایر دانش‌آموزان کلاس متغیر است و به همین دلیل ممکن است در برخی مدارس کوچک هم هدیه‌هایی به معلمان داده شود که حتی نظیر آنها در شهرهای بزرگ نیز داده نشود.

هدیه‌های بالاتر، مدارس بالاشهر

یکی دیگر از انواع تقسیم‌بندی‌های هدیه روز معلم، نوع محل و منطقه‌ای است که مدرسه در آنجا قرار دارد.

خوش خیالی است اگر گمان کنیم که معلمان مدارس مناطق شمالی شهری مثل تهران، مشابه همان هدیه‌هایی را می‌گیرند که دانش‌آموزان مناطق جنوبی شهر به معلمان هدیه می‌دهند.

حتی در برخی مدارس منطقه مرفه‌نشین، چشم و همچشمی در میان والدین دانش‌آموزان نیز وجود دارد و گاهی هدیه روز معلم، تبدیل به میدانی برای نمایش توان مالی می‌شود و هر کدام از والدین تلاش می‌کنند با هدیه‌ای مرغوب‌تر، محبت معلم را به سمت فرزندشان جذب کند. مثلا گاه شنیده می‌شود حتی هدیه‌هایی از قبیل قطعه طلا، سکه طلا و هدیه‌های گرانقیمت این چنینی به معلمان اهدا می‌شود.

اما در اغلب مدارس مناطق جنوبی شهر، خبری از این حرف‌ها نیست و هدیه‌های روز معلم در این مناطق، مشابه همان هدیه‌هایی است که معلمان در شهرهای کوچک دریافت می‌کنند.

جدای از محل قرار گرفتن مدرسه، دولتی یا غیرانتفاعی بودن مدرسه هم در هدیه روز معلم بی‌تاثیر نیست و در این سال‌ها قاعده مرسوم به این شکل درآمده است که معمولا هدیه‌های روز معلم در مدارس غیرانتفاعی، گران‌تر از هدیه‌های مدارس دولتی است.

همچنین در مدارس غیرانتفاعی هم از والدین انتظار می‌رود با توجه به این که معمولا شرایط مالی بهتری دارند، در روز معلم هم سنگ تمام بگذارند.

روز معلم از نگاه دانش‌آموزان

راحله کیانی، دانش‌آموز کلاس پنجم است و در مدرسه‌ای واقع در شهرک ولیعصر شهرستان کرج درس می‌خواند.

این مدرسه در منطقه‌ای متوسط در مهرشهر کرج قرار دارد که دانش‌آموزان این مدرسه نیز اغلب از خانواده‌هایی هستند که اوضاع مالی معمولی دارند.

وقتی از راحله می‌پرسم امسال می‌خواهد چه هدیه‌ای برای معلمش بخرد، می‌گوید: امسال قرار است بچه‌ها هر کدام 5000 تومان پول روی هم بگذارند و مادر یکی از همکلاسی‌هایمان هم مثل سال‌های قبل، یک وسیله خانه برای معلممان بخرد.

راحله می‌گوید هر سال یکی از والدین بچه‌ها پیشقدم می‌شود و با پول دانش‌آموزان کلاس، هدیه روز معلم می‌خرد.

به گفته راحله، همکلاسی‌هایش سال گذشته در روز معلم یک سرویس ناهارخوری به قیمت 80 هزار تومان برای معلم خریده بودند.

بهاره هم دانش‌آموز همین مدرسه است و در کلاس سوم درس می‌خواند. او هم مثل راحله، هر سال پول هدیه‌اش را به دست یکی از والدین دانش‌آموزان می‌دهد تا سهمی در خرید هدیه روز معلم داشته باشد.

مهسا سلیمانی، معلم این مدرسه نیز درباره اختیاری یا اجباری بودن هدیه‌های روز معلم تاکید می‌کند: من شنیده‌ام و گاهی می‌بینیم در بعضی مدرسه‌ها، معلم با هر زبانی که شده، دانش‌آموزان را وادار به خریدن هدیه روز معلم می‌کند، اما واقعا در این مدرسه از این نوع کارها انجام نمی‌شود.

او معتقد است: به نظرم بیشتر از آن که به محل مدرسه یا شرایط مالی دانش‌آموزان ربط داشته باشد، نوع هدیه روز معلم به انصاف و اخلاق معلم ارتباط دارد. معلم هم یک انسان است و همان طور که در هر حرفه‌ای خوب و بد وجود دارد، در حرفه معلمی هم اگر یک معلم به اجبار از دانش‌آموزان هدیه روز معلم می‌گیرد، نباید به پای همه معلم‌ها نوشته شود.