تمرین در غرب، نتیجه‌گیری در جام ملت‌ها

در این رقابت‌ها که در تهران برگزار شد، ایران اول شد، اما به دلیل قهرمانی در کاپ آسیا، جواز صعود را از پیش گرفته بود تا دغدغه‌ای از این بابت نداشته باشد. لبنان و اردن به همراه ایران از غرب آسیا در جام ملت‌های آسیا در مانیل فیلیپین به میدان می‌روند.

بسکتبال در غرب آسیا به نسبت مناطق دیگر جایگاه ویژه‌ای دارد. رقابت‌های مناطق پنجگانه آسیا از 15 سال قبل آغاز شده است و به موجب آن تیم‌های برتر روانه بازی‌های جام ملت‌های آسیا می‌شوند که هر دو سال یک بار با حضور 16 تیم برگزار می‌شود.

بسکتبال غرب آسیا در رقابت‌های ملی و باشگاهی همواره در طول این سال‌ها، جایگاه خاصی داشته هرچند در دوره‌های اخیر قطار بازی‌ها با توقف‌های گاه و بی‌گاه خود، نگرانی‌هایی را برای آینده بسکتبال منطقه ایجاد کرده است. در آغاز بسکتبال غرب آسیا، لبنان پدیده شد. در اواخر دهه 90 میلادی، بازیکنان لبنانی‌الاصل از سایر نقاط دنیا از جمله آمریکا تیم ملی بسکتبال لبنان را پایه‌گذاری کردند. این اتفاق موفقیت‌هایی را نه‌تنها در سطح ملی بلکه در سطح باشگاهی نیز برای آنها رقم زد، به طوری که بسکتبال لبنان سه بار افتخار حضور در بازی‌های جهانی را با به دست آوردن سهمیه در رقابت‌های جام ملت‌های آسیا پیدا کرد و در باشگاه‌های آسیا نیز چهار بار قهرمان شد. با کنار رفتن این بازیکنان در دوره‌های اخیر، تب لیگ لبنان به نسبت گذشته فروکش کرد، اما آنها با تابعیت دادن به بازیکنان خارجی سعی در حفظ موقعیت خود در بسکتبال آسیا دارند. در دوره قبلی جام ملت‌ها، آنها هاسکین را با ملیت آمریکایی به تابعیت لبنان درآوردند و در بازی‌های تهران نیز یک آمریکایی تازه‌وارد جایگزین او شد تا پروسه تغییر بازیکنان با تغییر ملیت آنان در تیم ملی لبنان ادامه داشته باشد. فادی الخطیب، آخرین بازمانده از نسل طلایی بسکتبال لبنان است که قصد دارد در بازی‌های جهانی 2014 اسپانیا شرکت کند. برای لبنان بازی‌های جهانی همیشه در راس برنامه‌ها قرار داشته و سه بار حضور پی‌درپی در این بازی‌ها گواه این مدعاست.

اردن؛ مدعی در عرصه ملی

بسکتبال اردن در غرب آسیا نزدیک به لبنانی‌هاست، اما دامنه ثبات لبنان را ندارد. اردن چند سالی می‌شود که با بحران نداشتن فدراسیون دست و پنجه نرم می‌کند و از آنجا که لیگ خوبی ندارد، بازیکنان اردنی سر از لیگ‌های دیگر از جمله چین درمی‌آورند. اردنی‌ها در جام ملت‌های آسیا دوره پیش به فینال رفتند و با نایب قهرمانی در آسیا در بازی‌های انتخابی مجدد المپیک شرکت کردند، اما جواز المپیک را به دست نیاوردند.

بازی در رقابت‌های جهانی برای اولین بار در مسابقه‌های ترکیه در کارنامه بسکتبال اردن است. اردن از بازیکنان دورگه و بازیکنانی با ملیت‌های دیگر استفاده می‌کند. در زمینه مربیگری، بسکتبال این کشور پیشرفت نکرده است. در زمینه استخدام مربیان خارجی آنها رکورددار هستند و مربیان زیادی را در این سال‌ها تغییر داده‌اند. تب بالدوین، مربی آمریکایی اردن در سال 2011 بهترین عنوان را با نایب قهرمانی در آسیا نصیب بسکتبال اردن کرد. اردن در بازی‌های تهران تعدادی از برترین‌های خود را در اختیار نداشت. این تیم مانند لبنان به منظور صعود از غرب آسیا وارد بازی‌ها شد و می‌دانست با پشت سر گذاشتن عراق روانه جام ملت‌ها خواهد شد.

بسکتبال در غرب تهدید می‌شود

بحران‌های داخلی در عراق مانع از معرفی تیم‌های خوب عراقی در بازی‌های غرب آسیاست. پایگاه بسکتبال عراق در سال‌های جنگ و ناامنی‌های داخلی در منطقه‌ای کردنشین به نام دهوک در شمال عراق است. دهوک در باشگاه‌های آسیا شناخته شده است و حتی بازیکنان آمریکایی نیز استخدام می‌کند. در بسکتبال غرب آسیا به میزبانی ایران ترکیب تیم ملی عراق جوان شده بود، با این حال بسکتبال این کشور همچنان حرفی برای گفتن ندارد.

ناامنی و بی‌ثباتی در کشورهای منطقه، بسکتبال غرب آسیا را به طور جدی تهدید می‌کند. یکی از کشورهایی که در بحران‌های داخلی گرفتار است، سوریه است. سوری‌ها از تیم‌های خوب بسکتبال در منطقه بودند. از بازی‌های ملی گرفته تا باشگاهی اما در دوره‌های اخیر نامی از این کشور برده نمی‌شود.

سوریه در عرصه ملی در غرب آسیا مدعی تمام‌عیار بود و بازی‌های خوب این تیم در برخی ادوار جام ملت‌ها در خاطر علاقه‌مندان بسکتبال است. بازیکنی به نام میشل مدنلی با توانایی‌های منحصر به فرد در سوریه تاثیرگذاری زیادی در بسکتبال داشت، بر این اساس با توجه به مشکلات داخلی سوریه بود که فدراسیون بسکتبال غرب آسیا به تیم‌های باشگاهی تابعه در منطقه اجازه داد که از او استفاده کنند، بدون آن‌که مدنلی در سهمیه بازیکنان آسیایی قرار بگیرد. بحران‌های منطقه در گرفتن میزبانی توسط این کشورها نیز مشکلات تازه‌ای را به وجود آورده است. لبنان که میزبان جام ملت‌ها بود، به دلیل ضعف در برگزاری بازی‌های باشگاه‌های آسیا، میزبانی جام ملت‌ها را از دست داد.

آنها با گذشت چهار ماه از بسکتبال باشگاه‌های آسیا هنوز فینال این بازی‌ها را که نیمه‌کاره مانده بود، برگزار نکردند. تصمیم توقف بازی‌های باشگاه‌های آسیا که در بیروت برگزار می‌شد، به علت انفجار بمب در پایتخت لبنان و درگیری احزاب در روزهای برگزاری بازی‌ها گرفته شد. هنوز برگزاری فینال بازی‌های باشگاه‌های آسیا بین مهرام و الریاضی لبنان در ابهام است.

استقبال نکردن بازیکنان خوب ملی از غرب آسیا نیز دلیل دیگری بر پایین بودن سطح این رقابت‌ها و بیانگر این است که غرب آسیا از دوران خوب گذشته فاصله گرفته است. اگر بسکتبال در غرب برخلاف استانداردهای رایج از ریل خارج شود، تیم‌های منطقه لطمه می‌خورند.

ایران؛ فراتر از همه

بسکتبال ایران کماکان قطب اصلی بسکتبال غرب آسیا به شمار می‌رود و با توجه به پشتوانه‌هایی که دارد، به نظر نمی‌رسد رقبای منطقه تا مدت‌ها بتوانند به گرد بسکتبال ایران برسند. قهرمانی در بسکتبال غرب آسیا برای پنجمین بار برای ایران اتفاق افتاد.

این قهرمانی در اوضاع تیم‌های غرب آسیا نباید بیش از اندازه برای بسکتبال ایران بزرگ جلوه داده شود، چون قهرمان دو دوره جام ملت‌ها از این پس بیشتر به جایگاه جهانی باید بیندیشد. روزی که بسکتبال ایران حضور در المپیک 2012 لندن را با غفلت در جام ملت‌ها از دست داد، همه از نداشتن مدیریت در بازی ایران حسرت خوردند، اما برای تکرار نشدن آن ناکامی تلخ باید بازی تیم ملی را در عرصه‌های سخت بین‌المللی مدیریت کرد.

مهمت بچیروویچ، سرمربی اسلوونیایی تیم ملی بسکتبال که فدراسیون از کار او تا به اینجا راضی است، وظیفه هماهنگ‌سازی نیروهای مستعد و توانمند بسکتبال ایران را دارد؛ کاری که ماتیچ در دوره قبلی از عهده انجام آن برنیامد و بسکتبال ایران تاوان سنگینی داد. در بسکتبال غرب آسیا تیم ملی بدون حامد حدادی و ارسلان کاظمی درواقع برای نتیجه‌گیری نهایی در ماه‌های آینده تمرین کرد. این تیم با سایر نفرات اصلی به میدان رفت. این رقابت‌ها دستاورد خاصی برای بسکتبال ایران نداشت، اما فرصتی بود تا بازیکنان تیم ملی بعد از 12 سال در بازی‌هایی که میزبانش بودند، به میدان بروند. تیم ملی بار دیگر نشان داد بازیکنان همتراز و ذخیره‌های مطمئنی دارد. به‌رغم این‌که بچیروویچ از برخی بازیکنان آماده لیگ برتر دعوت نکرد، اما همین تعداد بازیکن شاخص و آماده نیز بر داشتن پشتوانه‌های مطمئن در بسکتبال صحه می‌گذارد.

محمد رضاپور / گروه ورزش