«فیبا» با تغییر تقویم و فرمت مسابقات جهانی و قارهای، به دنبال افزایش جذابیت و توسعه بسکتبال است. جام جهانی از سال 2018 یک سال عقب میافتد و به جای 24 تیم با 32 تیم برگزار میشود با مرحله مقدماتی کاملاً دگرگونشده. لیگهای اروپا و آمریکا از حالا مخالفتشان را اعلام کردهاند.
کد خبر: ۵۳۴۵۶۰
امیر علیزاده
سه هفته پیش فدراسیون جهانی بسکتبال «فیبا» پس از نشست شورای مرکزی خود در کوالالامپور اعلام کرد که پس از جام جهانی 2014 اسپانیا، دوره بعدی آن یک سال به عقب خواهد افتاد و در سال 2019 برگزار خواهد شد. از آن پس جام جهانی مجدداً هر چهار سال یک بار خواهد بود. علت اتخاذ این تصمیم از سوی فیبا این بود که رویداد ممتازش از زیر سایه جام جهانی فوتبال بیرون بیاید و همزمان با آن و همچنین همزمان با بازیهای زمستانی المپیک برگزار نشود، تا از حقوق انحصاری جذابتری برخوردار باشد و یک سال پس از جام جهانی فوتبال، زمانی که رویدادهای ورزشی بزرگی در کار نیست، راحتتر بتواند حقوق تجاری خود را بازاریابی و توجه دوستداران بسکتبال را جلب کند.
اما این تنها تغییر در جام جهانی بسکتبال نبود. از سال 2019 مانند جام جهانی فوتبال، به جای 24 تیم 32 تیم در این تورنمنت شرکت خواهند کرد. این اقدام نیز در راستای درآمدزایی بیشتر صورت گرفته و با هدف گسترش بازارهای بسکتبال انجام شده است. با افزایش تعداد تیمهای جام جهانی، شانس تیمهای کوچکتر برای راهیابی به بزرگترین رویداد بسکتبال افزایش مییابد.
اما این تنها تغییرات مصوب در نشست کوالالامپور نبود. مسابقات قهرمانی قارهای از جمله مسابقات قهرمانی آسیا نیز از جام جهانی 2019 به بعد به جای هر دو سال یک بار، مانند فوتبال هر چهار سال یک بار برگزار خواهند شد. ضمن آن که به عنوان مقدماتی المپیک 2020 نیز عمل خواهند کرد. در کنار چهار تورنمنت مقدماتی المپیک در چهار منطقه.
مقدماتیهای بحثبرانگیز
بحثبرانگیزترین تغییرات فیبا، نه به خود جام جهانی بلکه به رقابتهای مقدماتی آن در قارهها مربوط میشود. بعد از جام جهانی 2014، مرحله مقدماتی دیگر نه به صورت یک تورنمنت قارهای در یک زمان مشخص، بلکه مثل مقدماتی جام جهانی فوتبال به صورت دورهای در شش پنجره زمانی در طول دو سال برگزار خواهد شد. مسابقات مقدماتی در هر قاره در نوامبر 2017، فوریه، ژوئن، سپتامبر و نوامبر 2018 و همین طور در فوریه 2019 برگزار خواهند شد.
مقدماتی جام جهانی برای آسیا یک تغییر دیگر نیز دربردارد و آن ادغام با اقیانوسیه است. به معنای دیگر در حالیکه سه نماینده آسیایی جام جهانی 2014 در تورنمنت لبنان در ژوییه 2013 مشخص میشوند، برای جام جهانی 2019 تیمها باید در طول دو سال با یکدیگر و با نمایندگان اقیانوسیه رقابت کنند.
فیبا که دو سال است دارد روی این تغییرات کار میکند و اصلاح تقویم مسابقات خود را در اولویت قرار داده بود، تاکید کرد که این رفرم برای رشد بیشتر بسکتبال و دیده شدن بیشتر این ورزش در سراسر جهان و توسعه فدراسیونهای ملی «ضروری» بوده است.
اما همه ذینفعان از این تغییرات، بخصوص تغییر شکل مقدماتی جام جهانی استقبال نمیکنند. با تغییر مرحله مقدماتی تعداد بازیهای ملی به مراتب بیشتر از قبل میشود. پاتریک بائومن، دبیر کل سوییسی فیبا در این رابطه میگوید: «تیمهای ملی در هر کشور لوکوموتیوهای بسکتبال هستند. ما باید از نقش آنها حمایت کنیم و گسترشاش بدهیم.» فدراسیونهای ملی بسکتبال، مانند همتایانشان در فوتبال، از طریق میزبانی نیمی از بازیهای رفت و برگشت مفدماتی، فرصت خوبی برای درآمدزایی و توسعه بسکتبال در کشورهای خود نصیبشان خواهد شد.
مخالفت انبیای و یورولیگ
اما لیگها از این تصمیم متضرر میشوند. برزگترین لیگهای باشگاهی بسکتبال در جهان، یعنی لیگ بسکتبال امریکای شمالی، انبیای و «یورو لیگ»، لیگ بسکتبال اروپا، تغییرات مرحله مقدماتی جام جهانی را به دلیل همزمان شدن برخی از دورههای آن با مسابقات باشگاهی «غیرقابل قبول» خواندهاند. مسئولین این ارگانها معتقدند که تعطیل کردن این لیگهای حرفهای برای چهار بار در سال ناممکن است و آن را «دخالت آشکار» در رقابتهایشان خواندهاند. بخصوص در نوامبر و فوریه که اوج برگزاری مسابقات این لیگهاست.
ژوردی برتومو، رییس یورو لیگ به مجله «امویپی» گفت: «ما نمیتوانیم بخشی از پروژهای باشیم که بهترین بازیکنان در زمین نباشند. فیبا دستکم از یک سال و نیم پیش نظر ما را در این رابطه میدانسته. ما گفتوگوهای زیادی داشتیم. روشن است که اگر آنها میخواهند همان سیستم فوتبال را به اجرا بگذارند، باید در همان موقعیت باشند، که میدانیم این طور نیست. اصلاٌ این طور نیست! بنابراین ما نمیتوانیم از روی دست آنها کپی کنیم. هرگز جواب نخواهد داد.»
به اعتقاد کارشناسان، تیمهای ملیای که بازیکنان کلیدیشان در انبیای یا یورولیگ بازی میکنند، نخواهند توانست آنها را در مسابقات مقدماتی جام جهانی به کار بگیرند و این کیفیت مسابقات ملی را از آنچه حالا هست هم پایینتر میبرد. به عنوان نمونه تیم ملی فرانسه بدون تونی پارکر فوقستارهاش در تیم سن انتونیو اسپرز، یا تیم ملی روسیه بدون آندره کریلنکو از باشگاه مینسوتا تایمبرولفز و یا تیم ملی آلمان بدون فوقستارهاش درک نویتسکی از دالاس ماوریکس، آن کیفیت و سطح همیشگی خود را نخواهند داشت و عملاً بدون بازیکنان شاغل خود در انبیای و یورو لیگ، باید با تیمهای «ب» در مسابقات مقدماتی جام جهانی شرکت کنند.
به همین خاطر سران لیگهای اروپایی در نشستی در بارسلونا درباره چگونگی برخورد با این تصمیم فیبا هماندیشی کردند. آنها فعلاً تصمیم گرفتند که نارضایتی خود را در نامهای به ایوان ماینینی و پاتریک بائومن، رییس و دبیر کل فیبا ابراز دارند. در قدم بعدی نمایندگان یورولیگ تهدید خواهند کرد که مبالغ مربوط به لایسنسینگ که در حال حاضر باید به فیبا پرداخت کنند را دیگر نخواهند داد. مسئولین باشگاهها معتقدند که این آنها هستند که حقوق بازیکنان را پرداخت میکنند اما منافع آنها در این اصلاحات در نظر گرفته نشده است. انبیای هم از همین حالا اعلام کرده که بازیکناناش را در آن بازههای زمانی برای بازیهای ملی آزاد نخواهد کرد. باشگاههای اروپایی هم میتوانند همین راه را بروند، و این قطعاً به ضرر اهداف فیبا برای ارتقای برند «بسکتبال» تمام خواهد شد.