مُهری دیگر بر ‌اصالت ‌صنایع‌دستی ایران

آثار ارسالی از سوی ایران برای داوری 316 اثر بود که از این میان 147 اثر توانست نشان مرغوبیت و برتری صنایع‌دستی را ازآن خود کند.

پایه‌گذاری ارائه چنین نشانی به حدود 12 سال پیش ـ یعنی به سال 2000 میلادی ـ برمی‌گردد که به‌طور مشترک توسط یونسکو و انجمن توسعه و ترویج صنایع‌دستی ‌آ‌سه‌آن‌ پایه‌گذاری شد و به‌ دنبال موفقیت‌های کسب شده، این طرح در سراسر دنیا گسترش یافت. نشان مهر اصالت با هدف حمایت از صنایع‌دستی و اشتغالزایی بیشتر از سال 2001 به صورت آزمایشی در منطقه جنوب شرقی آسیا اجرا شد و پس از آن در سال 2004 در آسیای مرکزی و جنوبی ادامه یافت و در سال 2006 با گسترش آن به آسیای شرقی و جزایر کارائیب به مهم‌ترین پروژه یونسکو در حوزه صنایع‌دستی تبدیل شد. سال 2007 بود که ایران هم اجازه ورود به این برنامه بین‌المللی را کسب کرد و توانست ‌همراه دیگر کشورهای منطقه آسیای مرکزی از جمله افغانستان، قزاقستان، قرقیزستان، تاجیکستان، ترکمنستان و ازبکستان در این برنامه شرکت کند.

این نشان در صورت احراز شرایطی چون اصالت، حفظ هویت ملی، ابداع و نوآوری، رعایت جنبه‌های کاربردی، مسائل زیست‌محیطی و قوانین کار و دارا بودن بازار مناسب به منظور تداوم تولید و در نهایت ارتقای کیفیت اعطا می‌شود.

در سال 2007 ایران موفق به دریافت شش نشان برتری و مرغوبیت (Seal of excellence) شد و در سال 2008 نیز 45 نشان برای صنایع‌دستی ایران به ثبت رسید.

در سال 2010 نیز به‌دلیل حجم بالای متقاضیان و تعدد آثار شرکت‌کننده، داوران بین‌المللی به ریاست جونکو تانیگوچی مجدد در ایران حضور یافتند و در این دوره نیز صنعتگران و هنرمندان ایرانی توانستند 65 اثر را به تائید داوران یونسکو برسانند. در سه دوره گذشته، ایران موفق به دریافت 116‌نشان مرغوبیت و برتری صنایع‌دستی شده که به تائید سازمان یونسکو در سطح منطقه حائز رتبه نخست است.

در مراسم داوری نشان بین‌المللی ‌2012 از 316 اثر ارائه شده صنایع‌دستی از سوی استان‌های کشور 147 اثر موفق به دریافت مهر اصالت شدند که در مجموع طی چهار دوره داوری طی سال‌های 2007، 2008، 2010 و 2012 حدود 263 اثر صنایع‌دستی کشورمان موفق به دریافت مهر اصالت شده است.

ویدا توحدی، مدیرکل دفتر توسعه و ترویج معاونت صنایع‌دستی کشور درباره برگزاری این دوره از داوری‌ها به «جام‌جم» گفت: برگزاری این دوره از داوری‌ها به دلیل کمبود بودجه یونسکو ابتدا با چالش مواجه شد و در شرف تعطیلی بود، ولی با درایت و ابتکار سازمان میراث فرهنگی ایران مجدد شاهد برپایی این برنامه بودیم.

به گفته او، این برنامه دوسالانه برگزار می‌شود و در دو دوره گذشته کشور ایران و شهر اصفهان، میزبان داوران بین‌المللی یونسکو به منظور داوری آثار منتخب کشور ایران بوده است.

به گفته محمدحسین فراهانی، مدیرکل میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری استان تهران در چهارمین دوره از داوری‌های بین‌المللی مرغوبیت صنایع‌دستی پنج اثر صنایع‌دستی استان تهران مهر اصالت یونسکو دریافت کرد که در مجموع چهار دوره داوری‌های بین‌المللی یونسکو استان تهران حدود ده مهر اصالت گرفته است.

چفت ‌ اثر هوشنگ مشهدی در رشته قفل‌سازی سنتی، فرش نمدی (تلفیق گلیم و نمد) اثر شاهرخ پوری، پرندگان سرامیکی اثر مهدی حیدری، انگشتر قلمزنی اثر جمشید ساعی در رشته قلمزنی و کیف پول چرمی اثر نیلوفر جوان در رشته سراجی سنتی، نشان بین‌المللی یونسکو را به خود اختصاص داده‌اند.

در مراسم داوری نشان بین‌المللی مرغوبیت صنایع‌دستی ‌ 2012 در مجموع 85 اثر صنایع‌دستی از سوی کشورهای منطقه آسیای میانه (ازبکستان، تاجیکستان، ترکمنستان، قرقیزستان و قزاقستان) ارسال شده بود که در این میان کشور قزاقستان با 36 اثر بیشترین و کشور ترکمنستان با پنج اثر کمترین تعداد آثار را ارسال کردند.

میانگین آثار پذیرفته شده از سوی این کشورها به‌طور متوسط هشت اثر بود که بیشترین اثر پذیرفته شده متعلق به قرقیزستان با 20 اثر و کمترین اثر پذیرفته شده متعلق به ترکمنستان با یک اثر بود.

کشور قزاقستان اگرچه ‌میان این کشورها بیشترین آثار پذیرفته شده را داشته‌است، اما آثار رد شده این کشور نیز به 26 اثر می‌رسد که باز هم بیشترین اثر رد شده را به خود اختصاص می‌دهد و کمترین اثر رد شده نیز متعلق به کشور‌های ازبکستان و ترکمنستان هرکدام با چهار اثر است.

همچنین از سوی استان‌های کشورمان 316 اثر صنایع‌دستی در مراسم داوری مهر یونسکو حضور داشت که در این میان، استان‌های ایلام، خراسان جنوبی، قم و کهگیلویه و بویراحمد هیچ اثری برای شرکت در مراسم ارسال نکردند و تنها 27 استان حضور داشتند.

در میان استان‌های کشور، اصفهان با 69 اثر، مازندران 22 اثر، کرمان 20 اثر، فارس و گلستان هرکدام 19 اثر، خراسان رضوی 17 اثر، تهران و همدان هر‌کدام 15 اثر، کرمانشاه 14 اثر، سیستان و بلوچستان 11اثر، چهارمحال و بختیاری، کردستان و گیلان هرکدام ده اثر، قزوین و استان مرکزی هرکدام 9 اثر، آذربایجان‌شرقی هشت اثر، لرستان هفت‌اثر، خراسان شمالی و یزد هرکدام پنج اثر، سمنان چهار اثر، البرز، بوشهر، خوزستان و هرمزگان هرکدام‌ سه‌ اثر و آذربایجان غربی، اردبیل و زنجان هرکدام دو اثر برای این مراسم ارائه دادند.‌ میانگین آثار ارسالی به مراسم از سوی استان‌های کشور به‌طور متوسط 12 اثر بود که استان اصفهان با 69 اثر بیشترین و استان‌های آذربایجان غربی، اردبیل و زنجان هرکدام با دو اثر کمترین تعداد آثار را ارسال کرده بودند.

میانگین آثار پذیرفته شده از سوی داوران نیز به‌طور متوسط پنج اثر بود که بیشترین اثر پذیرفته شده متعلق به استان اصفهان با 48 اثر و کمترین اثر پذیرفته شده متعلق به استان‌های آذربایجان غربی، البرز، چهارمحال و بختیاری، خوزستان، زنجان و سمنان هرکدام با یک اثر است؛ البته هیچ‌کدام از آثار استان‌های اردبیل و بوشهر پذیرفته نشد.

میانگین آثار رد شده نیز در این مراسم به‌طور متوسط شش اثر بود که بیشترین آثار رد شده متعلق به استان اصفهان با 21 اثر و کمترین اثر رد شده متعلق به استان‌های آذربایجان غربی، زنجان و هرمزگان هر کدام با یک اثر بوده است.‌ نتایج این دوره از داوری‌ها نشان می‌دهد در مجموع 147 اثر از آثار ارسالی استان‌ها پذیرفته و 169 اثر از آثار ارسالی استان‌ها رد شد.

بدون شک افزایش شمار آثار داوری‌ شده در مقایسه با دوره‌های قبلی و روند رو به رشد آثار تائید شده ایران نشان از توانمندی بالای کشورمان در بخش صنایع‌دستی دارد و حضور پررنگ‌تر هنرمندان در هر دوره این مراسم حاکی از آن است که اقدامات ترویجی و آموزشی نتایج مثبتی در پی داشته و هنرمندان صنایع‌دستی بیشتر از گذشته به دریافت این نشان اهمیت می‌دهند، چراکه دریافت این نشان به‌نوعی به حفظ مالکیت معنوی آثار و بازاریابی بهتر کمک می‌کند، اما از طرف دیگر به گفته فعالان صنایع‌دستی اگرچه دریافت این نشان بسیار مهم است، اما اگر برای تقویت تولید و صادرات اقدام جدی صورت نگیرد، دریافت این نشان‌ها مزیتی به دنبال نخواهد داشت. آنها بر این باورند که رشد تولید و صادرات صنایع‌دستی نیازمند عزمی جدی از سوی همه مسئولان است تا با راهکارهای مناسب، هزینه تولید را کاهش و قیمت آن را در بازارهای جهانی رقابتی کنند و در کنار آن با بازارسازی مناسب ،درآمد این بخش را افزایش دهند.