سردشدن تدریجی هواهشداری برای شروع فصل سرما و شیوع برخی از بیماری ها از جمله سرماخوردگی و آنفلوآنزاست که همه ساله عده زیادی را حداقل برای چند روز خانه نشین و بسیاری را نیز راهی بیمارستان ها می کند.
کد خبر: ۵۲۱۸۱
امریکایی ها به طور متوسط در سال یک میلیارد سرماخوردگی را تجربه می کنند؛ به طور متوسط هر سال بین 10 تا 20 درصد از کانادایی ها به نوعی با آنفلوآنزا درگیر می شوند.
دهها هزار نفر راهی بیمارستان ها شده و بین 500 تا 1500 نفر در اثر این بیماری جان خود را از دست می دهند و در این میان افرادی که دچار مشکلات قلبی و ریوی هستند، بیشتر در معرض خطر قرار دارند.
اگرچه سرماخوردگی و آنفلوآنزا در مقایسه با بسیاری از بیماری های حاد و صعب العلاج بی اهمیت به نظر می رسند، اما بیمارهایی بسیار مسری هستند که علاوه بر مشکلات ناشی از خود بیماری می توانند پیش زمینه ای برای بسیاری از بیماری های دیگر نیز باشند.
در برخی موارد سرماخوردگی راه را برا ی عفونت ها و بیماری های واگیری مانند عفونت های سینوسی ، گوش و برونشیت ها هموار می سازد. با وجود اشتراکات فراوان ، تصورات نادرست زیادی درباره آنفلوآنزا و سرماخوردگی وجود دارد.
تفاوت های آنفلوآنزا و سرماخوردگی
آنفلوآنزا یک بیماری ویروسی است که با علایمی نظیر تب ، سرفه و درد عضلات همراه است و معمولا بین سه تا هفت روز به طول می انجامد و گاهی تا چند روز پس از رفع علایم ، بیمار احساس ضعف و کوفتگی می کند. شروع ابتلا به سرماخوردگی و آنفلوآنزا با یکدیگر تفاوت دارد.
سرماخوردگی معمولا با عفونت لوله های فوقانی تنفسی همراه است و علایم آن عبارتند از: گلودرد، سنگینی سر، درد در ناحیه سینوس ها و تب خفیف.
در صورتی که آنفلوانزا با تب شدید، گلودرد، سرفه و درد عضلانی همراه است.
سرماخوردگی معمولا بین دو تا سه روز به طول می انجامد در حالی که آنفلوآنزا ممکن است تا یک هفته شما را درگیر سازد. آنفلوآنزا می تواند مشکلات جدی تری را برای سلامت بویژه در میان سالخوردگان و مبتلایان به آسم در پی داشته باشد.
بنابراین چنانچه کودک شما با علایمی همچون گلودرد، سرفه و تب شدید به خانه فرستاده شد، قبل از هر گونه کمک به کودک باید بدانید آیا او مبتلا به آنفلوآنزا ست و یا تنها یک سرماخوردگی ساده است؛
به طور معمول آنفلوآنزا علایم شدیدتری نسبت به یک سرماخوردگی حاد در بیمار ایجاد می کند. اما گاهی اوقات تمایز بین این دو بیماری به این سادگی نیست. برای تشخیص این که کودک سرماخورده و یا آنفلوآنزا دارد، می توانید از نشانه های زیر کمک بگیرید:
-آیا کودک شما به یکباره و ناگهانی بیمار شده است و یا به طور تدریجی؛
- تب کودک شدید است یا خفیف؛
- بشدت احساس خستگی می کند یا فقط کمی خسته است؛
-سرفه های خشک می کند و یا سرفه های او شدید و تک تک است؛
-گلوی او دردناک است یا این که مشکلی ندارد؛
- دچار سردرد است یا خیر؛
- اشتهای او کاهش یافته یا تغییری نکرده است؛
- عضلات او دردناک است یا خیر؛
اگر بیشتر پاسخهای شما گروه نخست را شامل می شود، احتمالا کودک شما به آنفلوآنزا مبتلا شده ؛ در صورتی که پاسخ شما به دسته دوم مربوط می شود، به احتمال زیاد کودک سرماخورده است.
اما در تشخیص بیماری کودک خود عجله نکنید. نکته مهم این است که به خاطر داشته باشید نشانه های آنفلوآنزا در بین کودکان متفاوت است و ممکن است با پیشرفت بیماری تغییر یابد.
روش های پیشگیری
به دلیل شیوع این بیماری ها، بویژه با آغاز فصل سرما، متخصصان توصیه هایی را برای پیشگیری تکرار می کنند. بهترین راه پیشگیری از سرماخوردگی شستشوی مرتب دستها و دوری از افراد مبتلا به بیماری است.
عطسه و سرفه فرد بیمار مهمترین راه انتشار ویروس است.اقامت طولانی در بیرون از منزل و در هوای سرد تاثیری در ابتلا به سرماخوردگی ندارد. بلکه شما در صورتی به این بیماری مبتلا خواهید شد که به وسایلی که یک فرد بیمار لمس کرده است دست بزنید، و یا در هوایی که بیمار در آن عطسه و یا سرفه کرده است تنفس کنید.
علت این که سرماخوردگی در زمستان بیشتر است ، اقامت طولانی تر افراد در فضاهای بسته و تماس بیشتر با بیماران است.در صورت ابتلا به بیماری از رفتن به مدرسه و محل کار خودداری کنید.
در غیر این صورت سایر دوستان و همکاران خود را نیز در معرض ابتلا به بیماری قرار خواهید داد. بنابر این در خانه بمانید و استراحت کنید.آنتی بیوتیک ها نمی توانند سرماخوردگی ها و آنفلوآنزاهایی را که منشا ویروسی دارند درمان کنند.
بهترین راه برای پیشگیری و مقابله با آنفلوآنزا استفاده از واکسن است. اما واکسنی برای سرماخوردگی وجود ندارد.واکسن های آنفلوآنزا شما را دچار بیماری نخواهند کرد؛ بلکه تنها در موارد نادر ممکن است باعث بروز علایم خفیفی شبیه علایم آنفلوآنزا شوند.
این توصیه ها اگرچه به نظر تکراری می آیند، اما بهترین روش برای پیشگیری از ابتلا به انواع سرماخوردگی ، آنفلوآنزا و سایر بیماری های عفونی هستند. استفاده از واکسن ، قبل از شروع فصل آنفلوآنزا، این شانس را به بدن می دهد که علیه ویروس ایمن شده یا از آلودگی به آن جلوگیری کند.
اگرچه واکسیناسیون قبل از شروع فصل سرما ایده آل است ، ولی استفاده از آن در طول فصل سرما نیز می تواند مفید باشد.
درمان
در 48 ساعت اول بروز علایم آنفلوآنزا، کودک شما ممکن است به آنتی ویروس ها پاسخ دهد که در این صورت دوره بیماری به یک یا دو روز کاهش خواهد یافت.
در این زمان کودک به مایعات فراوان و استراحت نیاز خواهد داشت. ولی اگر پزشک بیماری کودک شما را آنفلوآنزا تشخیص نداده است از او سوال کنید که آیا می توانید او را علیه این بیماری واکسینه نمائید؛
واکسن آنفلوآنزا
در سال 1940 ارتش ایالات متحده که از شیوع مرگبار آنفلوآنزا در میان سربازان خود نگران بود، تیمی را مامور تحقیق و کنترل این بیماری و سایر بیماری های شایع کرد.
سرپرستی این تیم را دکتر توماس فرانسیس به عهده داشت ؛ که از سال 1935 در حال انجام تحقیقاتی در مورد امکان انجام واکسیناسیون علیه آنفلوآنزا بود.
در نتیجه تحقیقات او، دانشمندان تقریبا می دانستند که واکسن تهیه شده از ویروسهای زنده تضعیف شده نه تنها در پیشگیری از بیماری موثر نیستند، بلکه باعث بیماری داوطلبانی شده است که در تحقیق شرکت کرده و قرار بود از بیماری آنها پیشگیری شود.
بنابراین در دهه 1940این تیم فعالیت خود را بر ساخت واکسن از ویروس های مرده متمرکز کرد. آزمایش هانتایج مثبتی را در پی داشتند.در ماههای اکتبر و نوامبر 1945برنامه واکسیناسیون در مقیاس وسیعی در ارتش انجام شد و سپس این واکسن به طور گسترده در اختیار شهروندان عادی قرار گرفت.
پرورش ویروس آنفلوآنزا در تخم مرغ
واکسن آنفلوآنزا با تزریق ویروس آنفلوآنزا به تخم مرغ ساخته می شود. ویروس در داخل تخم مرغ تکثیر می یابد.سپس می توان آن را تصفیه کرده و با مواد شیمیایی نظیر فرمالدئید کشت.
از آن جهت که واکسن از ویروس مرده ساخته می شود، نمی تواند باعث ابتلا به بیماری شود و چون سیستم ایمنی بدن نمی تواند بین ویروس مرده و زنده تمایزی قایل شود، برای مقابله با ویروس اقدام به تولید آنتی بادی می کند. (آنتی بادی ها به ویروس نزدیک شده و به گلبول های سفید پیغام می دهند که آنها را مورد حمله قرار دهند.) با حضور آنتی بادی ها بدن آمادگی بهتری برای مقابله با سرایت احتمالی بیماری توسط ویروس آنفلوآنزا در آینده خواهد داشت.
بزرگترین چالشی که تولیدکنندگان واکسن آنفلوآنزا با آن مواجهند، تغییرات دایمی شکل و خصوصیات ویروس است. ویروس آنفلوآنزا به سه نوع A ،B و Cتقسیم می شود.
نوع A و B باعث شیوع بیماری می شوند؛ اما نوع C تنها علایم خفیفی از بیماری سرماخوردگی ایجاد می کند یا در بعضی موارد به طور کلی علامتی ایجاد نمی کند.
اقسام A و B دارای زیرمجموعه هایی هستند که با ویژگی های خاص دو آنتی ژن که از پوشش چربی ویروس ترشح می شوند و Hemagglutinin)H) و Neuraminidas) N) نام دارند ، شناسایی می شوند. ( آنتی ژن ها پروتئین هایی هستند که باعث ایجاد واکنش ایمنی در بدن می شوند.)
ویروس هایی که بیماری ایجاد می کنند، ممکن است ترکیبی از سه نوع آنتی ژن H و دو نوع آنتی ژن N داشته باشند. این گونه ها توسط منطقه جغرافیایی که برای اولین بار در آنجا دیده شده اند شناسایی می شوند.
آنفلوآنزای نوع A و B ممکن است به دو صورت دستخوش تغییرات آنتی ژنی شوند:
تکامل تدریجی و جهشهای ناگهانی.
تکامل تدریجی باعث ایجاد تغییرات جزیی در آنتی ژن های H و N می شود؛ در نتیجه کافی است بدن تغییرات جزیی در آنتی بادی های ضد آنفلوآنزا ایجاد کند تا بتواند با آنها بجنگد.
گاهی اوقات ویروس های آنفلوآنزای نوع A دستخوش جهش آنتی ژنی می شوند؛ که یک تغییر سریع و ناگهانی در آنتی ژن هاست. این حالت باعث سردرگمی سیستم ایمنی بدن می شود.
در نتیجه زمان بیشتری برای تولید آنتی بادی مناسب لازم است و این زمان به ویروس ها وقت بیشتری برای تکثیر می دهد و در نتیجه بیماری حادتر می شود.به نظر می رسد جهش های آنتی ژنی باعث فراگیری و شیوع آنفلوآنزا می شوند.
این که چطور این مساله اتفاق می افتد، مشخص نیست. اما یک تئوری مهم در این زمینه این است که انواع آنفلوآنزای حیوانی و انسانی با یکدیگر ترکیب شده و نوع جدیدی از بیماری را به وجود می آورند.
به همین دلیل است که شیوع آنفلوآنزا در حیواناتی مانند گاو، خوک و مرغ که به نظر می رسد توانایی انتقال به انسان را داشته باشد، نگرانی های زیادی را ایجاد کرده است. واکسن آنفلوآنزا به طور معمول شامل آنتی ژنهایی از دو نوع ویروس A و یک نوع ویروس B است:
به دلیل تمایل ویروس ها برای جهش حتی در بهترین شرایط واکسیناسیون تنها تا 75 درصد موفقیت آمیز خواهد بود.به این صورت که یا به طور کلی از بیماری پیشگیری خواهد نمود یا از شدت عوارض آن خواهد کاست.
اولویت ها برای واکسیناسیون آنفلوآنزا
اگرچه به طور کلی استفاده از واکسن برای پیشگیری از آنفلوآنزا برای همه مفید است ، ولی گروهی از افراد برای واکسیناسیون در اولویت قرار دارند.
به طور کلی انجام واکسیناسیون برای گروههای زیر اهمیت بیشتری دارد:
-کودکان 6 -23ماهه - سالخوردگان بالای 65سال - زنانی که احتمال دارد در فصل سرما باردار شوند - هر کس که با نوزادان زیر 6 ماه سر و کار دارد - پرستاران ، بویژه پرستاران بخش های مراقبت های ویژه و پرستاران خانگی - هر بزرگسال یا کودکی که مبتلا به بیماری های مزمنی مانند آسم است - پرسنل مراکز بهداشتی و درمانی که با بیماران تماس مستقیم دارند - کودکان بین 6 ماه تا جوانان 18 سال که تحت درمان طولانی مدت با آسپرین قرار دارند.
این افراد که شانس بیشتری برای ابتلا به آنفلوآنزا دارند، بهتر است قبل از شروع فصل سرما با مشورت پزشک خود از واکسن آنفلوآنزا استفاده کنند.
برای کودکان زیر 9سال که برای اولین بار از واکسن استفاده می کنند این واکسن در دو نوبت به فاصله یک ماه تزریق می شود و ممکن است یک یا دو هفته طول بکشد تا واکسن موثر واقع شود.
بنابراین بهتر است در صورت توصیه پزشک هرچه زودتر برای تزریق واکسن اقدام کنید.واکسن آنفلوانزا با نسخه پزشک از داروخانه ها قابل خریداری است و در مراکز درمانگاهی ما توزیع نمی شود.عوارض جانبی به استثنای مواردی که آلرژی شدید نسبت به تخم مرغ وجود دارد، به دلیل پرورش ویروس درون تخم مرغ ، واکسن آنفلوآنزا بسیار مطمئن و بی ضرر است و تنها گاهی ، در کمتر از یک سوم افراد واکسینه شده ، ممکن است باعث قرمزی و ایجاد حساسیت در محل تزریق و گاها تب خفیف و درد عضلانی شود؛ که با توجه به عوارض و ناراحتی های شدید ناشی از ابتلا به این بیماری ، بی اهمیت است.