نسل گوسفندان بومی درخطر انقراض

این در حالی است که ذخایر ژنتیکی دام از جمله نژادهای گوسفندان بومی از با ارزش‌ترین سرمایه‌های ملی کشور است که جلوگیری از نابودی این ذخایر نیازمند حفظ و حراست، توسعه پرورش و اصلاح‌نژاد و مهم‌تر از همه اقتصادی شدن پرورش آنها و ایجاد انگیزه در پرورش‌دهندگان است.

ذخایر ژنتیک، گوسفندان زل و دالاق از ذخایر ژنتیکی بومی کشور و استان گلستان به شمار می‌رود که به گفته کارشناسان استان ، برای جلوگیری از نابودی این ذخایر، توسعه مراکز و ایستگاه‌های تحقیقاتی ضروری است.

علی ستاریان رئیس دانشگاه گنبدکاووس در حاشیه برگزاری همایش ملی ژنتیکی گوسفند به مهر گفت: ایران یکی از مناطق اصلی اهلی شدن انواع دام‌ها در جهان است و از این رو به‌عنوان سرزمینی با ذخایر ژنتیکی بسیار ارزشمند شناخته شده است.

وی گفت: حفاظت از این ذخایر ژنتیکی با ارزش ملی، به اقدامات اصولی برای شناسایی و ارائه راهکارهای علمی و عملی برای اصلاح نژاد، توسعه پرورش و اقتصادی شدن پرورش آنها نیاز دارد.

به گفته ستاریان، استان گلستان به علت داشتن شرایط جغرافیایی و اقلیمی متنوع، بسیار مناسب برای هر نوع فعالیت در زمینه‌های کشاورزی از جمله دامپروری است.

وی عنوان کرد: در این استان گونه‌ها و نژادهای مختلفی از دام پرورش داده شده و این دام‌ها خصوصیات ژنتیکی و تولیدی مطلوب زیادی دارند که از جمله آنها نژادهای گوسفند دالاق و گوسفند زل است، این دام‌ها طی سالیان متمادی در این منطقه پرورش داده شده‌اند و با شرایط اکولوژیکی محیط سازگاری پیدا کرده‌اند وعلاوه بر داشتن تولیدات متنوع و با ارزش اقتصادی، زمینه‌های اشتغالزایی بسیار زیادی دارند.

وی یادآورشد: در استان گلستان این گوسفندان که به عنوان یک بانک ژنی با ارزش برای کشور محسوب می‌گردند، در اثر تلاقی با سایر نژادهای گوسفند بومی ایران مانند نژاد افشاری، مغانی، لری، بختیاری و برخی نژادهای خارجی درمعرض انقراض نسل قرار گرفته است.

ستاریان تاکید کرد: برای حفظ و احیای این ذخایر ژنتیکی، شناسایی خصوصیات این منابع، اصلاح نژاد و پرورش علمی آنها، بدیهی است که نیاز به همفکری، هماهنگی و همکاری متولیان مختلف مانند ارگان‌های آموزشی، پژوهشی، اجرایی و تولیدکنندگان است.

یک استاد دانشگاه گنبدکاووس نیز گفت: برای اقتصادی شدن و استمرار پرورش نژادهای بومی، باید حمایت‌های بیشتر علمی، فنی و خدماتی در تشکیل و توسعه مراکز صنعتی پرورش گوسفند به عمل آید.آشور محمدقره‌باش افزود: باید برای توسعه کاربرد روش‌ها و تکنولوژی‌های نوین بخصوص در مدیریت تولید مثل و اصلاح‌نژاد گوسفندان تشکیل انجمن‌های نژادی گوسفندان بومی کشور، ایجاد تشکل‌های علمی و فنی مانند شرکت‌های دانش بنیان توسط کارشناسان علوم دامی مورد حمایت قرار گیرد.

وی عنوان کرد: باید به منظور افزایش سطح آگاهی‌های علمی و فنی پرورش دهندگان گوسفند تلاش و برنامه‌ریزی‌های بیشتری به عمل آورد، راهکارهای قانونی و تشویقی مناسب به منظور استفاده از متخصصان در این حرفه، توسط متولیان در نظر گرفته شود. وی یادآورشد، توسط دست‌اندرکاران زمینه‌های جلب مشارکت سرمایه‌گذاران بخصوص در توسعه صنایع وابسته و ایجاد بازار مطمئن تولیدات دامی در منطقه فراهم می‌شود.

به اعتقاد برخی کارشناسان امور دام ، متولیان امر باید با اصلاح قوانین موجود راه را برای تاسیس و توسعه واحدهای نیمه صنعتی پرورش گوسفند که لازمه تغییر و تحول روش سنتی پرورش گوسفند به سیستم صنعتی است، فراهم کنند.

به تاکید این عده تامین تسهیلات مورد نیاز و اعتبارات لازم برای احداث سیلوی علوفه، توسعه کشت نباتات علوفه‌ای، مدیریت علمی دام و مرتع، اصلاح مراتع، اجرای برنامه‌های مدیریت تولیدمثل و اصلاح نژاد گوسفندان ضروری است.

رئیس سازمان جهاد کشاورزی گلستان نیز در این باره گفت: ما برآنیم تا تولید علوفه و دام خود را در خانوارهای روستایی افزایش دهیم که این امر در توسعه نژادهای بومی دام تاثیرگذار است.

سیدنصیر سیدمحمدی افزود: تولید علوفه سه برابری نسبت به گذشته نشان می‌دهد که تا حدی زیادی در این زمینه موفق بوده‌ایم. امیدواریم با جمع‌آوری دام‌های کوچک و ایجاد تشکل‌های راس دام در دام سبک و ده تا پانزده راسی دام سنگین بتوانیم از مراتع به نحو بهتری استفاده کنیم.

مستندات تاریخی نشان می‌دهد گوسفند و بز از دیرباز همراه انسان بوده و مطالعات کارشناسی نیز نشان می‌دهد که مهد پرورش گوسفند و بز در منطقه خاورمیانه حد فاصل ایران و عراق است.رئیس موسسه تحقیقات علوم دامی کشور در این باره گفت: توسعه پایدار گوسفند و بز یکی از مسائل اساسی کشور ماست که باید توجه ویژه‌ای به آن شود.

هرمز منصوری افزود: ایرانیان سابقه تجارت خوبی در پرورش گوسفند و بز داشته‌اند و در سال‌های قبل 72 درصد مردم ساکن روستاها بودند، ولی اکنون طبق آمار 72 درصد مردم شهرنشین شده‌اند. وی با اشاره به این‌که این تغییر و تحول در ساختار اجتماعی نیز تغییر ایجاد کرده است، گفت: امروز آمار سن چوپان‌های ما از 50 سال به بالاست که این امر زنگ خطری برای جوانان عشایری است که این کار را از دست ندهند.

دبیر همایش ملی پرورش ژنتیکی گوسفند نیز گفت: پرورش دام برای تامین نیازهای غذایی جامعه بشری بویژه نیازهای پروتئینی و ویتامینی بسیار حائز اهمیت است.

فرید مسلمی‌پور افزود: در بین دام‌ها، پرورش گوسفند به لحاظ دوره پرورش کوتاه، تنوع ژنتیکی زیاد و بازارپسندی مناسب گوشت آن متمایز است. ایران یکی از کشورهایی است که تنوع زیادی از نژادهای گوسفند را دارا است که هر یک از این نژادها برای مناطق مختلف آب و هوایی ایران است. متاسفانه با این تنوع ژنتیکی بالا در گوسفند ایران شاهد ورود نژادهای گوسفند خارجی و تلاقی آنها با گوسفند بومی هستیم که اگر این روند ادامه یابد، شاهد انقراض این نژادهای با ارزش خواهیم بود.