آداب ویژه عید قربان در ترکمن صحرا

به گزارش فارس، حدود دو هفته مانده به عید قربان، بازارهای استان گلستان بخصوص شهرهای ترکمن‎نشین از جنب و جوش خاصی برخوردار شده و پررونق می‎شود. به پاس این عید مذهبی، ترکمن‎ها از پیر و جوان و دختر و پسر بخصوص کوچک‎ترها سعی می‎کنند در حد توان و وسع خانواده، لباس‎های نو تهیه و سفره‎های خود را برای پذیرایی از مهمانان رنگین‎تر کنند.

دامداران منطقه نیز که از ماه‎ها پیش گوسفندان خود را برای این روزها پروار کرده‎اند، احشام خود را به بازار فروش دام شهرهای ترکمن‎نشین روانه می‎کنند.

علاوه بر خرید گوسفند قربانی، شیرینی، تنقلات و لباس نو که کم و بیش بین تمام مسلمانان مرسوم است، ترکمن‎ها آداب و رسوم ویژه‎ای نیز دارند.

به این صورت که دو روز قبل از عید قربان بین ترکمن‎ها به کثر یا روز نظافت مشهور است. در این روز زنان و دختران به نظافت منزل و حیاط خود می‎پردازند و خانه‌تکانی، شستن شیشه‎های در و پنجره‎ها، حیاط و حتی پیاده‎روها از جمله کارهایی است که در این روز انجام می‎شود.

کوکئن نوعی نان روغنی است که ترکمن‎ها به مناسبت‌های مختلف می‎پزند. یکی از مهم‌ترین مناسبت‎های پخت کوکئن عید قربان است، در این روز کدبانوها و زنان خانه‌دار علاوه بر کوکئن نان روغنی و شیرینی‎های مخصوص به نام‎های پیشمه و چاپاتی، پخته و آنها را بین همسایگان و فامیل پخش می‎کنند.

از نخستین ساعات روز عید قربان، مردان ترکمن از کودک گرفته تا پیر همه و همه با هر وسیله‎ای که در اختیار داشته باشند، حتی پای پیاده و با در دست داشتن جانمازی «نمازلیق» برای بجا آوردن فریضه بسیار مهم دینی نماز عید عازم محل برگزاری نماز عید یا به زبان ترکمنی «آیدنماز» که معمولا در خارج شهر قرار دارد، می‎شوند.

نمازگزاران، پس از انجام مراسم نماز عید اعمال ذبح قربانی را انجام می‌دهند. برای این منظور ابتدا چاله‎ای در گوشه حیاط کنده و مقداری نمک و زغال در وسط آن قرار می‎دهند، آنگاه حیوان را کنار چاله آورده ،رو به قبله گذاشته و با نام خدا ذبح را شروع می‎کنند. برای ذبح قربانی ابتدا کسی که قربانی را سر می‎برد باید از صاحب آن لفظی اجازه و وکالت بگیرد و برای این کار، صاحب قربانی یک‎دست خود را روی حیوان نهاده و به طور شفاهی و شخصا وکالت می‎دهد.

پس از پوست کندن قربانی و قطعه قطعه کردن گوشت آن، مقداری از گوشت را به صورت خام به فقرا و محتاجان، مقداری را هم به صورت غذای نذری پخته و بین همسایگان و آشنایان تقسیم می‎کنند و باقیمانده را نیز برای پذیرایی از مهمانان مورد استفاده قرار می‎دهند.