ازدواج دانشجویی حمایت بیشتری می‌خواهد

اما همیشه هم داستان «ازدواج‌های دانشجویی» به این خوبی و خوشی نمی‌گذرد، چه بسیار دانشجویان متاهلی که به دلیل نداشتن استقلال مالی، در مضیقه هستند و برخی زوج‌های دانشجو هم در همان سال‌های اول ازدواج می‌فهمند که یک همکلاس خوب، الزاما همسری مناسب نیست.

اوایل دهه 70 بود که بحث ترویج ازدواج‌های دانشجویی مطرح شد؛ طرحی که بسیاری از کارشناسان اجتماعی بر این باور بودند به دلیل تشابه سطح فرهنگی زوج‌ها، ازدواج‌های دانشجویی با کمترین مشکل مواجه شود، اما در مقام عمل از این گونه ازدواج‌های آسان و کم تشریفات، حمایت مالی به عمل نیامده و حالا ترویج این سبک از ازدواج، با چالش‌های متعددی روبه‌روست.

امسال هم به سبک و سیاق سال‌های قبل، ثبت‌نام ازدواج‌های دانشجویی آغاز شده و مهلت این ثبت‌نام نیز تا سیزدهم آبان ادامه دارد و زوج‌هایی که تاریخ عقد آنها اول مهر 90 تا اول مهر 91 باشد می‌توانند برای تقاضای تسهیلات و مراسم ازدواج دانشجویی ثبت‌نام کنند.

نهاد نمایندگی ولی فقیه در دانشگاه‌های کشور نیز برای ازدواج‌های دانشجویی مشوق‌هایی قرار داده است، به طور مثال، امتیاز سفر عمره پس از ثبت‌نام در سایت ستاد عمره دانشگاهیان، امتیاز سفر عتبات در صورت اعزام کاروان‌های دانشجویی به عتبات عالیات و سفرهای آموزشی، فرهنگی و معنوی مشهد مقدس ویژه منتخبان کارگاه‌های آموزشی دانشگاه‌ها و نیز سفرهای کم‌هزینه مشهد مقدس به زوج‌های دانشجو، از جمله مزایایی است که این نهاد برای ارائه به زوج‌های دانشجو اعلام کرده است.

اما اتفاق جالبی که در چند سال اخیر و به‌خصوص در سال گذشته برای برخی زوج‌های دانشجو اتفاق افتاده که اتفاقا مایه دلخوری برخی از زوج‌ها را نیز به بار آورده است، حذف سکه‌های اهدایی به زوج‌های دانشجو است؛ روندی که به نظر می‌رسد امسال نیز ادامه داشته باشد.

فلاح رفیع، مسئول نهاد رهبری در دانشگاه تربیت مدرس در همین باره به «جام‌جم» می‌گوید: یکی از آسیب‌های ازدواج دانشجویی، مادی‌نگری برخی زوج‌های دانشجوست، یعنی باید دانشجویان بپذیرند که با توجه به مساله تحریم‌ها و انقباضی‌شدن اقتصاد ایران، بودجه کافی برای پرداخت سکه به همه دانشجویان وجود ندارد، اما این موضوع نباید انگیزه‌های ازدواج دانشجویی را کاهش دهد.

محیط دانشگاه را می‌توان از جمله سالم‌ترین محیط‌های آشنایی دختران و پسران جوان دانست و همین پتانسیل فرهنگی موجب شده که حتی بسیاری از والدین هم به ازدواج دانشجویی، دید مثبتی داشته باشند، اما بی‌شک ترویج این ازدواج‌ها به‌وجود پیش‌نیازهای مختلفی در محیط دانشگاه نیازمند است.

رفیع بر این باور است که ازدواج‌های دانشجویی با فرهنگ ساده‌گرایی، پرهیز از تشریفات و سخت نگرفتن مقوله ازدواج نزدیک است و به همین دلیل نیز مسئولان دانشگاه باید محیط مراکز آموزش عالی را برای تقویت این‌گونه ازدواج‌ها مهیا کنند.

وی اضافه می‌کند: ازدواج‌های دانشجویی با فرهنگ و اعتقادهای شرعی ما ایرانیان سازگارتر است و مسئولان باید بیشتر به سمت ایجاد فضای مشاوره‌های قبل و بعد از ازدواج و برگزاری کلاس‌های آموزشی ازدواج در دانشگاه‌ها حرکت کنند و حتی معتقدم می‌توان برای توسعه این‌گونه ازدواج‌ها، هم فضای منطقی و شرعی را در دانشگاه‌ها ایجاد کرد و هم فضای شادی و نشاط نیز در مراکز آموزش عالی فراهم کرد.

بدیهی است که بین افزایش هزینه زندگی و آمارهای ازدواج رابطه معکوس وجود دارد؛ رابطه‌ای که ردپایش در ازدواج‌های دانشجویی هم دیده می‌شود؛ یعنی مسئولان هرچقدر هم به ترویج ازدواج‌های دانشجویی راغب باشند، اما زوج‌های دانشجو از حداقل امکانات مالی برای تشکیل یک زندگی مشترک برخوردار نباشند، آنگاه در آن شرایط ازدواج دانشجویی می‌تواند مشکلات دانشجــــویان را چند برابر کند.

حمدالله رضاپور، مشاور ازدواج به جام‌جم می‌گوید: تمام حرف‌هایی که درباره ترویج و حمایت از ازدواج دانشجویی مطرح می‌شود، تنها در حد شعار است و مسئولان در مقام عمل، حمایت مالی از زوج‌های دانشجو به عمل نمی‌آورند.

وی تصریح می‌کند: هدیه سفر به مشهد مقدس و آن هم سفری که حتی هزینه رفت و آمد را از خود دانشجو می‌گیرند، هرگز نمی‌تواند مشوق کافی برای ترویج ازدواج‌های دانشجویی باشد.

این کارشناس علوم اجتماعی با بیان این‌که برخی دانشجویان، حتی حداقل امکانات را برای تشکیل یک زندگی مشترک ندارند، عنوان می‌کند: این طبیعی است که دانشجو باید در شرایطی اقدام به ازدواج دانشجویی کند که حداقل مطمئن باشد پس از فارغ‌التحصیلی شغلی دارد و می‌تواند هزینه رهن یک خانه را بپردازد، اما شرایط فعلی جامعه چنین تضمینی را به دانشجو نمی‌دهد.وی تاکید می‌کند: با توجه به اوضاع مالی و شغلی جامعه بر این باورم که اگر دانشجویی به حمایت مالی خانواده‌اش اطمینان دارد، می‌تواند تصمیم به ازدواج دانشجویی بگیرد، اما در غیر این صورت، ازدواج دانشجویی نسخه درستی برای ترویج در دانشگاه‌ها نخواهد بود.

وزارت ورزش و جوانان مدعی است که طبق آمار ارائه شده از سوی نهاد نمایندگی ولی‌فقیه، فقط یک درصد از ازدواج‌های دانشجویی منجر به طلاق می‌شود، اما بسیاری از کارشناسان علوم اجتماعی به این آمارها با دیده شک و تردید نگاه می‌کنند.

رضاپور در همین زمینه خاطرنشان می‌کند: بسیاری از زوج‌های دانشجو، مهارت‌های زندگی زناشویی را نیاموخته‌اند و شناخت عمیقی نسبت به همدیگر ندارند و به همن دلیل است که جدای از مشکلات مالی، نبود مشاوره‌های علمی و آموزشی قبل از ازدواج نیز عامل روانی است که گاهی به طلاق زوج‌های دانشجو منجر می‌شود.

از این گمان و نظرها که بگذریم، باید بپذیریم ازدواج دانشجویی بویژه در سطوح تحصیلات تکمیلی، ازدواج معقولی به نظر می‌رسد بر این اساس لازم است از لحاظ مالی و خصوصا مشاوره و راهنمایی از سوی دانشگاه‌های کشور برای افزایش این نوع ازدواج‌ها برنامه‌ریزی صورت گیرد.

امین جلالوند / گروه جامعه