شمارگان سه‌رقمی کتاب برای کشور 80 میلیونی

به گزارش خبرنگار ما، افزایش قیمت کاغذ به دنبال افزایش قیمت ارز و همچنین افزایش هزینه‌های چاپ و لیتوگرافی باعث کاهش شمارگان کتاب شده است. به گفته ناشران، قیمت کاغذ تقریبا سه برابر و هزینه‌های چاپ تا دو برابر افزایش یافته است. کاغذی که برای چاپ کتاب‌های رقعی مورد استفاده قرار می‌گیرد، به بندی 65 تا 70 هزار تومان رسیده است و کاغذی که برای چاپ کتاب‌های وزیری استفاده می‌شود بندی 80 تا 85 هزار تومان فروخته می‌شود.

رضا حاجی‌آبادی، مدیر انتشارات هزاره ققنوس به خبرنگار ما گفت: پیش از این کتاب‌های چاپ اول را در تیراژ 2200 نسخه و کتاب‌های تجدید چاپی را در تیراژ 1200 نسخه منتشر می‌کردیم. اما الآن کتاب‌ها را در تیراژ زیر هزار نسخه منتشر می‌کنیم و احتمالا به 50 تا یکصد نسخه هم کاهش پیدا می‌کند.

وی افزود: مولفی حاضر شده هزینه چاپ کتابش را خودش بپردازد، اما انتشارات فقط 110 نسخه از کتابش منتشر کرده، ده نسخه را به مؤلف داده و یکصد نسخه را هم برای فروش توزیع کرده است.

این ناشر ادامه داد: چه کسی حاضر است در این شرایط برای یکصد صفحه کتاب 6000 تومان پرداخت کند؟ مردم ترجیح می‌دهند به جای آن نان سنگک بخرند!

حاجی‌آبادی گفت: اوایل سال 91 ما به دوستان وزارت‌ارشاد با 30 درصد تخفیف کتاب فروختیم. در حالی که الآن اگر پول کاغذ همان کتاب را حساب کنیم دو سه برابر شده است و هنوز دوستان ارشاد پول ما را نداده‌اند. این طور باشد بسیاری از ناشران ترجیح می‌دهند سراغ کارهای دیگر بروند.

او خاطرنشان کرد: ما عادت کرده‌ایم فرهنگ نخستین چیزی باشد که آن را تعطیل می‌کنیم. مثلا مشکل اقتصادی پیش می‌آید، می‌گوییم حالا در این شرایط کتاب و روزنامه نمی‌خواهیم. در حالی که فرهنگ مهم ترین چیزی است که باید حفظ شود، نه این‌که نخستین قربانی باشد.

محمدعلی جعفریه مدیر انتشارات ثالث نیز به خبرنگار ما گفت: به علت گرانی و کمبود کاغذ تیراژ کتاب‌های ما کم شده است. مثلا قبلا کتاب‌های ثالث در تیراژ 1500 نسخه منتشر می‌شد که حالا به 700 نسخه رسیده است.

محمدحسین کریمی‌پور، مدیر مسئول انتشارات روایت فتح نیز به جام‌جم گفت: تیراژ کتاب‌های ما هم کاهش یافته است. مثلا قبلا تیراژ کتاب‌های ما 3300 نسخه بود که به 1600 نسخه رسیده است.

او سه دلیل عمده را برای کاهش شمارگان کتاب‌ها برشمرد و گفت: دلیل اول وضع نابسامان کاغذ است. نه این‌که کاغذ نباشد، بلکه بحث تاثیری است که قیمت‌ها روی کاغذ و قدرت خرید مردم گذاشته است. این افزایش قیمت هزینه‌ها را بالا برده و محصول نهایی برای ما گران‌تر تمام می‌شود. بنابر این وقتی هر صفحه بین 22 تا 30 تومان تمام می‌شود، من ناشر ناچارم یک کتاب یکصد صفحه‌ای را که قبلا 2000 تومان می‌فروختم، حالا 4000 تومان بفروشم.

این ناشر افزود: دلیل دوم بحث تاثیر قیمت دلار بر افزایش مواد مصرفی مثل چسب و فیلم و زینک است. بنابراین وقتی هزینه‌های چاپ بالا می‌رود، چاپچی هم بین 20 تا 25 درصد هزینه‌هایش را بالا می‌برد، صحاف هم بالا می‌برد، لیتوگراف هم بالا می‌برد.

کریمی‌پور درباره دلیل سوم کاهش شمارگان کتاب هم این گونه توضیح داد: وقتی قدرت خرید مردم کاهش می‌یابد، خواب سرمایه بیشتر می‌شود و ناشر کتابش را در شمارگان کمتری منتشر می‌کند تا سرمایه کمتری خوابیده باشد.

جدای از بحث‌های مطرح شده توسط این ناشران، بسیاری از ناشران نیز به قدری از وضع موجود ناراضی‌اند که حتی از انتقاد کردن هم دلسرد هستند. آنان در گفت‌وگو با جام‌جم ضمن ارائه توضیحاتی از وضع موجود و گرانی هزینه‌های چاپ و کاغذ، خواستار آن بودند که نامی از آنها برده نشود.

روز گذشته فارس گفت‌وگویی با علیرضا یونچی عضو مجمع عالی واردات درباره گرانی قیمت کاغذ انجام داد. او در این گفت‌وگو تائید کرد که به دلیل نوسانات ارز، وضع مساعدی برای واردات کاغذ وجود نداشته و بسیاری از واردکنندگان منتظر آرامش ارز و بازار هستند و یکی از دلایل کمبود هم این موضوع است.

یونچی برای کاهش قیمت کاغذ سه راهکار پیشنهاد کرده است: نخست آن‌که مصرف‌کنندگان واقعی کاغذ مشخص و شفاف شوند.

دوم آن‌که از سوی دولت سیاست واردات و مسیر واردات حداقل شش ماه تغییر نکرده و ثابت بماند و سوم افراد و بازرگانان متعهد مسیر شش ماهه آینده شان روشن و بی‌تلاطم باشد.

سجاد روشنی/ گروه فرهنگ و هنر