راهی جز مقاوم‌سازی سازه‌ها نداریم

به گفته مهدی زارع، عضو هیات علمی پژوهشگاه بین‌المللی زلزله‌شناسی تاریخچه زلزله‌های اخیر در گسل اهر و به‌طور کلی استان تبریز نشان می‌دهد زلزله‌ مهمی تاکنون در منطقه گسل جنوب تبریز رخ نداده بود و درخصوص تبریز نیز می‌توان به آخرین زلزله آن در 232 سال گذشته (1780 میلادی) با به بزرگی 7/7 ریشتر اشاره کرد.

این درحالی است که بعداز ظهر شنبه گذشته دو زلزله به ترتیب 6.2 و 6.1 درمقیاس ریشتر با فاصله کوتاه چند دقیقه‌ای شهرستان‌های اهر، ورزقان و کلیبر در استان آذربایجان شرقی را لرزاند و از آن پس هم لرزه‌های خفیف‌تر دست از سر ساکنان این منطقه برنداشت و به این ترتیب سریال دنباله‌دار زلزله‌های متعدد در منطقه، صدها نفر را با خود درگیر کرد.

زارع معتقد است فعال شدن گسل جنوب اهر موجب بروز دو زمین لرزه به فاصله 11 دقیقه از هم شد و از آنجا که عمق این گسل کم و حدود ده کیلومتر بود، خسارت زیادی را به منطقه وارد کرد.البته این عضوهیات علمی پژوهشگاه بین‌المللی زلزله‌شناسی در گفت‌وگو با جام‌جم پیش‌بینی می‌کند پس لرزه‌ها در این منطقه تا چند روز ادامه خواهد داشت.

در عین حال گر چه گسل شمال تبریز از جمله گسل‌های فعال در کشور به شمار می‌رود، اما از آنجا که گسل اهر با این گسل بزرگ در حدود 60 کیلومتر فاصله داشته فعال شدن یا نشدن این گسل هیچ ارتباطی با زلزله‌ رخ داده در منطقه گسل جنوب تبریز ندارد.

لرزش گسل اهر گرچه با مرگ و مصدومیت صدها نفر از هموطنانمان همراه بود و به‌دلیل بافت کاهگلی خانه‌های روستایی، بزرگ و کوچک بودن زمین لرزه‌ها تاثیر چندانی در خرابی آنها نداشت، اما فاجعه می‌توانست از این هم بدتر باشد، چراکه بروز دو زلزله بزرگ با فاصله اندک از یکدیگر موجب شد تا از بروز زمین لرزه بزرگ‌تری جلوگیری شود که در این صورت مردم شهرها و روستاهای دیگر منطقه از جمله شهرستان اهر هم به لیست زلزله‌زدگان اضافه می‌شدند و به جای چند صد کشته با مرگ هزاران نفر همراه می‌شد.

به اعتقاد زارع، رخ دادن این دو زلزله از یک‌سو توانست از آزاد شدن یکباره انرژی و وقوع زلزله به‌ بزرگی بیشتر از هفت جلوگیری کند، ولی از سوی دیگر با وقوع زلزله اول سازه‌ها سست شدند و زلزله دوم سازه‌ها را تخریب کرد.

ایستگاه‌های لرزه‌نگاری، شبکه باند پهن یا هیچ نشانه طبیعی دیگری نتوانست وقوع این پدیده را از قبل اعلام کند.

به گفته کارشناسان اکنون هیچ فناوری‌ای امکان پیش‌بینی وقوع زلزله را ندارد و بیشتر فناوری‌ها و شبکه‌ها برای ثبت داده‌های زلزله و ثبت دقیق و قابل اعتماد رویدادهای لرزه‌ای طبیعی و مصنوعی در ایران و منطقه؛ محاسبه دقیق مشخصات زمین‌لرزه‌ها (محل، زمان، بزرگی، عمق و...)، پردازش نهایی و جمع‌آوری اطلاعات جامع رویدادهای لرزه‌ای به‌کار می‌رود.

زلزله از جمله بلایای طبیعی است که متاسفانه تمام مناطق کشور ما با آن در گیرند و گسل‌های کوچک و بزرگ، فعال و نیمه فعال باعث شده‌ تا احتمال لرزش زمین در تمام مناطق کشور همیشه وجود داشته باشد.

در چنین شرایطی که فناوری هنوز هیچ روش مطمئن و دقیقی برای پیش‌بینی این پدیده مخرب ارائه نکرده، فقط مقاوم‌سازی سازه‌ها و هوشیار بودن و آموزش‌های استاندارد است که می‌تواند جان ما را در برابر زلزله محفوظ نگه دارد.

بهاره صفوی - گروه دانش