رقابت سنگین ایران برای کسب دبیرکلی اوپک

به گزارش جام‌جم، اوپک یکی از مهم‌ترین سازمان‌های بین‌المللی است که در مورد سیاسی‌ترین و استراتژیک‌ترین کالای دنیا (نفت) تصمیم‌گیری و برنامه‌ریزی می‌کند.

ایران به عنوان دومین دارنده ذخایر نفت و گاز جهان و دومین تولیدکننده نفت دنیا یکی از تاثیرگذارترین و در عین حال از بنیانگذاران آن در نیم قرن پیش (1961 میلادی) است و از آن زمان تاکنون نقش فعالی در تمام تصمیم‌گیری‌ها و برنامه‌های اوپک از جمله سهمیه‌بندی تولید نفت خام اعضا در سال 2008 میلادی هنگام افزایش شدید قیمت نفت در بازارهای جهانی داشته است.

نوذری، نامزد پیشنهادی ایران به اوپک

رستم قاسمی وزیر نفت طی نامه‌ای به دبیرخانه اوپک غلامحسین نوذری وزیر پیشین نفت را به عنوان نامزد پیشنهادی ایران برای دبیرکلی معرفی کرده است. دبیرخانه اوپک پس از بررسی سوابق نامزدها، آنها را به نشست وزیران معرفی می‌کند.

براساس اساسنامه اوپک، انتخاب دبیرکل برپایه اجماع اعضا صورت می‌گیرد، اما در همان سال‌های نخستین شکل‌گیری این سازمان بروز اختلاف درباره انتخاب دبیرکل، پیشنهاد انتخاب چرخش بین اعضا مطرح شد که از آن زمان تاکنون ایران و عربستان هر یک به عنوان اعضای بزرگ سازمان اوپک تنها یک بار توانسته‌اند جایگاه دبیرکلی را کسب کنند.

طبق اساسنامه اوپک، دبیرکل از جایگاه مهمی برخوردار است، زیرا نقشه راه تولید، شرایط اقتصادی و تصمیم‌گیری‌ها توسط دبیرکل مشخص می‌شود.

مجموعه تحت مدیریت دبیرکل نیز وظیفه تهیه گزارش‌های بخش پژوهش اوپک، ارزیابی‌های هفتگی و ماهانه تحولات بازار نفت و در نهایت تصمیمات کنفرانس اوپک درباره میزان تولید نفت را به‌عهده دارد.

اعضای اصلی کنفرانس اوپک، دبیرکل را از بین نامزدهایی که کشورهای عضو معرفی کرده‌اند، برای دوره‌ای سه ساله انتخاب می‌کنند، ولی در برخی دوره‌های تاریخی به دلیل بروز اختلاف‌نظرها، رییس کنفرانس اوپک به طور موقت وظایف دبیرکلی را نیز به ‌عهده داشته است که تاکنون پنج رییس اوپک در غیاب دبیرکل چنین وظیفه‌ای را به‌عهده گرفته‌‌اند.در اوپک 13 کشور تولیدکننده نفت عضو هستند که تاکنون 22 دبیرکل برای آن انتخاب شده است.

ایران، عراق، ونزوئلا و عربستان از اعضای موثر این سازمان به شمار می‌روند که در شکل‌گیری اوپک نقش داشته اند، اما تاکنون ایران و عربستان هریک تنها یک بار موفق به کسب دبیرکلی اوپک شده‌اند.

ایران یک بار در آغاز تشکیل اوپک براساس حروف الفبا توانست دبیرکلی را به‌عهده بگیرد، اما به دلیل بروز اختلافات بین اعضا نحوه انتخاب دبیرکل شکل دیگری یافت.

در دوره جنگ نفتکش‌ها در خلیج‌فارس در دهه 80 میلادی قرار بود انتخاب دبیرکل براساس حروف الفبا صورت گیرد که به دلیل جنگ تحمیلی عراق علیه ایران و کارشکنی‌های عربستان با آن‌که ایران نامزد دبیرکلی اوپک شده بود، نتوانست این جایگاه را کسب کند.

همچنین در سال 2007 میلادی ایران یک بار نامزد دبیرکلی اوپک شد و کاظم‌پوراردبیلی را به اوپک معرفی کرد اما در رقابت با لیبی، کویت و عربستان نتوانست رای لازم را به​دست آورد و عبدالله سالم البدری براساس رای اعضای اوپک به دبیرکلی رسید که هم‌اکنون شش ماه به پایان دوره فعالیتش باقی مانده است.

گفته می‌شود هنگام رقابت نامزدهای اوپک در آن زمان، با وجود آن که ایران نامزد معرفی کرده بود البدری در دیدار با مقامات ایرانی خواستار رای مثبت ایران به خود شده بود که ایران نیز پس از بررسی و تأمل زیاد و تعیین شروط فراوان به نماینده لیبی رای داد.

یک سال بعد از انتخاب البدری، حجت‌الله غنیمی‌فرد مدیر سابق امور بین‌الملل شرکت ملی نفت از سوی اوپک به عنوان مدیر امور بازاریابی انتخاب شد و هم‌اکنون در دبیرخانه اوپک در وین مستقر و در حال فعالیت است.

این دومین بار است که در دوره ریاست جمهوری محمود احمدی‌نژاد ایران اقدام به معرفی نامزد دبیرکلی اوپک می‌کند.

اهداف ایران برای حضور در عرصه رقابت در سال 2012 میلادی نیز متعادل ساختن رقابت‌ها و بقای اوپک و جلوگیری از ایجاد انحصار در اوپک تعیین شده است.

بر اساس این گزارش هیچ‌یک از اعضای اوپک نمی‌خواهند عربستان به عنوان تولیدکننده عمده نفت در اوپک بازیگر نقش اصلی باشد و از این رو تعداد نامزدهای دبیرکلی اوپک نیز در این دوره افزایش داشته است.

ارزیابی کارشناسان این است که عربستان در این دوره از رقابت‌ها از شانس کمتری برای دبیرکلی برخوردار است.

ایران غلامحسین نوذری را برای دبیرکلی اوپک معرفی و از هم‌اکنون رایزنی‌هایی را در این باره آغاز کرده است و این حق طبیعی ایران به عنوان یکی از بنیانگذاران و بزرگ‌ترین تولیدکنندگان اوپک محسوب می‌شود تا در رقابتی سنگین که پیش‌رو دارد، شرکت داشته باشد.

یکصدوشصت‌ویکمین اجلاس اوپک 14 ژوئن (25 خرداد) در وین پایتخت اتریش در مقر سازمان اوپک با حضور وزیران نفت عضو اوپک تشکیل می‌شود و مهم‌ترین بحث آن انتخاب دبیرکل خواهد بود.

عراق ثامر غضبان وزیر پیشین نفت، عربستان محمد المنیف نماینده سابق خود در اوپک و اکوادور نیز وزیر کنونی نفت خود را به عنوان نامزد به دبیرخانه اوپک معرفی کرده‌اند.

زیبا اسماعیلی - گروه اقتصاد