رادیو صدای مطالبات مردم است

جشنواره رادیو مدت‌هاست که تبدیل به حادثه‌ای مهم در دنیای رسانه‌ها شده است. تعداد آثار راه‌یافته به بخش مسابقه در بخش داخلی 11 درصد نسبت به گذشته رشد داشت و تعداد آثار بخش بین‌الملل نسبت به سال‌های گذشته 66 درصد رشد داشته است. تعداد مقالات اجلاس جهانی 16 برابر شده بود. همچنین نوآوری‌های دیگری ایجاد شده بود، بر این اساس من جشنواره امسال را هم در کمیت و هم در کیفیت موفق ارزیابی می‌کنم.

اساسا جشنواره فرصتی مناسب برای تجلی نوآوری‌های برنامه‌سازان است، فرصت زمینه‌ای‌ برای ارتقای حرفه‌ای همکاران رادیویی است، لذا نه‌تنها این جشنواره بلکه هر‌فرصتی که این شرایط را ایجاد کند به موفقیت‌ برنامه‌ها و برنامه‌سازان کمک می‌کند.

امسال کمیت و ساعات پخش برنامه‌های رادیویی تغییر نمی‌کند. میزان تولید و پخش برنامه هم مشخص شده است، اما تغییرات جدی در ساختار، محتوا و کیفیت برنامه‌ها براساس ذائقه مخاطب که سرمایه اصلی رسانه به شمار می‌آید، خواهیم داشت. تغییر در ساختار برنامه‌های طنز، علمی، فرهنگی، هنری، اجتماعی، سیاسی، خانواده و... از اهداف سال جاری است. تصمیم داریم ارتباطمان را با شبکه‌های رادیویی در استان‌ها گسترش دهیم. رویکرد اصلی برنامه‌های رادیو ایده‌های نو و تحول در محتوا خواهد بود. رادیو رسانه‌ای است که پویایی و تحرک آن به نوآوری، ابتکار و خلاقیت بستگی دارد. در سال‌های گذشته حدود 500 عنوان برنامه در هفته‌ از شبکه‌های رادیویی پخش می‌شد که امسال به 700 عنوان رسیده است. این اتفاق نشان می‌دهد ریتم برنامه‌ها تندترشده تا مخاطب بتواند برنامه‌های متنوعی را در مدت کوتاهی از شبکه‌های مختلف برای شنیدن انتخاب کند.

نظرسنجی‌هایی که انجام شده نشانگر این است که مخاطبان شبکه‌های رادیویی از 27 درصد به 30 درصد افزایش پیدا کرده است. افزایش مخاطب در شرایطی رخ داده که ما شاهد حضور رسانه‌های متعدد هستیم که هرکدام با استفاده از شگرد‌های مختلفی در حال جذب مخاطب هستند. ضمن این‌که ما سال گذشته، افزایش ساعات پخش شبکه‌های رادیویی را داشتیم، اما این افزایش باعث اُفت کیفیت در برنامه‌های رادیو نشد.

یکی از مشکلات رادیو این است که هنوز به صورت جدی نتوانسته تمامی شبکه‌ها و برنامه‌های رادیو را به مردم معرفی کند. این اتفاق نیازمند حمایت جدی مسوولان و رسانه‌های گروهی در سراسر کشور است که درخصوص معرفی شبکه‌ها و برنامه‌ها به ما کمک کنند تا مردم قدرت انتخاب بیشتری داشته باشند و رادیو را در سبد رسانه‌ای خود قرار دهند.

رادیو مثل هر رسانه دیگری در دنیای رقابتی امروز با تهدید در زمینه حفظ مخاطبان خود مواجه است. رسانه‌های رادیویی بسیار متعددند و همه باید سهمی از بازار مخاطبان جذب کنند. این در شرایطی است که رادیو رقیبانی مانند تلویزیون، ماهواره، رایانه و... دارد. ما برای حفظ مخاطبان‌مان باید به مطلوبیت پیام‌رسانی و کیفیت بهتر و تأثیرگذاری بیشتر برنامه‌هایمان فکر کنیم. برنامه‌های بهتر مخلوق ذوق قوی، دانش مناسب و انگیزه کافی ‌است. وظیفه ما در رسانه ایجاد شرایط برای بروز خلاقیت‌ها و نوآوری‌ها و اصرار بر ارائه محتوای خوب و سالم و استفاده از قالب‌های جذاب رادیویی است. برای این منظور ما نیازمند توجه دائمی به کیفیت، بهبود مستمر فعالیت‌ها و محصولات و ایجاد جریانی قوی از افکار متفاوت و تازه هستیم. اگر این عوامل فراهم شود برنامه‌های رادیو با نیاز و شرایط مخاطبان سازگاری داشته و بهتر شنیده خواهند شد. وقتی مخاطب حس کند که رادیو در کنار اوست و به مقتضیات و نیازهای رسانه‌ای او احترام می‌گذارد، حتما شنونده خوبی برای برنامه‌های آن خواهد بود. من از همکاران در صدا می‌خواهم که همه تلاش خود را صرف افزایش کیفیت و محتوا نمایند و در ساخت و ارائه برنامه‌ها خلاقانه‌تر عمل کرده و از قدرت رسانه صدا برای عرضه جذاب و مؤثر پیام بیشترین بهره را ببرند.

من همیشه از نقدهای موثر و خوب استقبال می‌کنم. معتقدم اگر نقدی صورت می‌گیرد دلیلش این است که برنامه‌های رادیو شنیده می‌شود و مورد ارزیابی قرار می‌گیرد. باید بپذیریم درحال حاضر و با وجود تعدد شبکه‌ها و برنامه‌های مختلف، رادیو جریان‌ساز است. کیفیت در رادیو به هیچ‌وجه یک موضوع تشریفاتی نیست که فقط گاهی از آن نام برده شود و بعد هم به حال خود رها گردد. برنامه‌های رادیو نه‌تنها افت نکرده بلکه کیفیت و شکل پرداخت آنها ارتقاء یافته است. همان‌طور که می‌دانید رویکرد به کیفیت، یک انتخاب جدی و نیازمند ساماندهی اقدامات متعدد و مدیریت دقیق است. یکی از الزامات تحقق کیفیت در هر سازمانی مثل رادیو، برقراری انضباط در کارها، ثبت و ضبط فعالیت‌ها و رویه‌های مناسب گزارش‌دهی و گزارش‌خواهی است. من از زمانی که مسوولیت صدا را بر عهده گرفتم تلاش کردم برنامه‌ها در شبکه‌ها به خوبی تقسیم شود و مخاطب براساس ذائقه و سلیقه خودش قدرت انتخاب برنامه‌های دلخواهش را از شبکه‌های متعدد رادیو داشته باشد.

بهتر است در این خصوص افراد دیگری پاسخ بدهند، اما تا حدی که به من مربوط می‌شود باید بگویم سعی زیادی کرده‌ام که نگاه رادیو را متوجه دو مقوله کیفیت و برنامه‌ریزی موثر در فرآیند پیام‌رسانی رادیویی کرده و تا حد امکان زمینه‌های اجرایی تحقق برنامه‌ها را فراهم کنم. چرخه مسیر کیفیت با چرخه برنامه‌ریزی همپوشانی‌ها و همسویی‌هایی دارد. اگر ما در برنامه‌ریزی موفق باشیم راه‌ زیادی را در مسیر کیفیت هم طی کرده‌ایم. دلیل این امر هم آن است که در یک برنامه‌ریزی درست، لاجرم به کیفیت هم توجه مناسبی خواهد داشت و یک جهتگیری کیفی درست هم نمی‌تواند جز از طریق برنامه‌ریزی موثر عملی شود. به هر حال، چرخه برنامه‌سازی با تشخیص نیازها و ضرورت‌ها شروع شده و از طریق دستیابی به راهبردها و هدفگذاری مناسب به جذب و تامین منابع و سرانجام سازماندهی اقدامات و نظارت بر نحوه انجام امور می‌رسد. روشن است که بیشترین کاری که من قادر به انجام آن هستم، ایجاد شرایط برای حرکت صحیح این چرخه و همگام با آن ارتقاء و بهبود کیفیت است. توجه به دو مقوله اساسی برنامه‌ریزی و کیفیت از هدفگذاری راهبردی و عملیاتی تا کمک به جذب و ساماندهی منابع، نظارت مستمر بر فرآیندها، تذکر به خطاها و اعمال رویه‌های بهبود‌دهنده در تمامی پیگیری‌های روزانه من دیده می‌شود که امیدوارم به نتایج مناسبی منجر شده باشد. این نکته را هم اضافه کنم که نتایج بسیاری از اقدامات را نمی‌توان در کوتاه‌مدت شاهد بود و باید اجازه داد که زمان بگذرد. برای نمونه‌ ما اکنون تاکید زیادی بر آموزش‌های حرفه‌ای داریم ولی طبیعی است که نمی‌توان در کوتاه‌مدت انتظار داشت که آموزش‌ها صددرصد جواب دهند و باید نتیجه آنها را در سالیان بعد دید.

رادیو ایران، قدیمی‌ترین و باسابقه‌ترین شبکه رادیویی است و صدای رسمی کشور محسوب می‌شود و ما خوشحالیم که شنوندگان زیادی این شبکه را انتخاب می‌کنند. توقع‌ ما هم همین است که مخاطبان اصلی‌ترین شبکه ملی درخور توجه باشند. در ضمن باید توجه کنیم که رادیو ایران همان‌طور که در مأموریت این شبکه هم مطرح است، یک شبکه عمومی است و برای همه اقشار جامعه برنامه‌ پخش می‌کند. اصلی‌ترین و رسمی‌ترین شبکه خبررسانی در کل جامعه است و به علاوه این شبکه پوشش گسترده‌ای در تمام سطح کشور دارد و تقریبا همه نقاط را در بر می‌گیرد و شبکه‌های دیگر هم مخاطبان خاص خودشان را دارند و براساس هدفی که دارند، برنامه تولید و پخش می‌کنند. به نظرم مقایسه این‌گونه شبکه‌ها درست نیست چون اول باید به تعریف شبکه و بعد به چگونگی پوشش آن توجه کرد.

به نظر بسیاری از کارشناسان و تحلیلگران رسانه رادیو در عرصه‌های مختلف اجتماعی جریان‌سازی‌های رسانه‌ای بسیار قوی، پررنگ و تأثیرگذار داشته است. بد نیست به نقش رادیو در موضوعات مختلف همچون قانون هدفمند‌کردن یارانه‌ها اشاره کنم که حتی گواهی دست‌اندرکاران این است که رادیو در این موضوع خیلی تعیین‌کننده بوده است. رادیو در مناسبت‌های سیاسی، مذهبی، برگزاری جشن‌ها و...، پیشرو جریان‌سازی تلقی شده است. شما در نظر بگیرید مردم بسیاری از مطالباتشان را از طریق رادیو به گوش مسوولان می‌رسانند و رادیو پیگیر خواسته‌ها و نیازهای مردم در بسیاری از مقوله‌هاست. با وجود این هنوز خود ما هم انتقادهایی نسبت به جریان‌سازی داریم، اما تلاش می‌کنیم به عنوان رسانه‌ای تأثیرگذار و جریان‌ساز در کشور فعالیت کنیم.

سال گذشته با همکاری معاونت توسعه و فناوری سازمان صداوسیما در جهت افزایش کیفیت و دسترسی آسان به شبکه‌های مختلف رادیو در سراسر کشور، فرکانس‌های باند اف‌ام رادیو به فرکانس‌های جدید تغییر کرد و مخاطبان رادیو در تهران و 250 شهر می‌توانند شبکه‌های رادیویی را در فرکانس مشخصی دریافت کنند. برخی از شبکه‌های رادیویی در حال حاضر تنها در چند استان قابل دریافت است‌ که با تلاش همکارانمان در معاونت توسعه و فناوری امیدواریم هرچه سریع‌تر مشکلات پیش‌رو حل شود و همه شبکه‌های سراسری ما در سراسر کشور شنیده شود. تصمیم این است از امسال به تدریج پوشش شبکه‌ها را در کشور افزایش دهیم.

رادیو تصویری به این معنا نیست که شبکه تلویزیونی راه‌اندازی و از آن برنامه‌های رادیویی پخش شود، بلکه ما قصد داریم برخی از برنامه‌های رادیو را که مورد استقبال مخاطبان قرار می‌گیرد، به صورت تصویری روی اینترنت در اختیار مخاطبان قرار دهیم.

ما هنوز هم ارتباط خوبی با شبکه‌های رادیویی در استان‌ها داریم، اما همچنان علاقه‌مندیم که ارتباطمان گسترده‌تر و بیشتر شود و به همین دلیل از حضور برنامه‌سازان استانی و مشارکت آنها در تولید برنامه‌های رادیویی همچنان حمایت می‌کنیم.

در حال حاضر وضعیت درآمد هنرمندان در رادیو نسبت به سال‌های گذشته بسیار تغییر کرده و بهتر شده است؛ البته هنوز مطلوب نیست و من پیگیری‌های زیادی را در این خصوص انجام داده‌ام. وقتی فردی می‌پذیرد که در رادیو فعالیت کند باید با شرایط آن هم کنار بیاید، این قانون را من وضع نکردم از گذشته بوده و گویندگان رادیو حتی در شبکه‌های دیگر رادیویی هم نمی‌توانند فعالیت کنند. رادیو یک نهاد فرهنگی است و گویندگان و برنامه‌سازان به شبکه هویت می‌دهند، اگر قرار باشد گویندگان در شبکه‌های مختلف برنامه‌های متعددی را اجرا کنند، مطمئناً مخاطب از این موضوع راضی نخواهد بود.

مطالعات برای راه‌اندازی شبکه‌های رادیویی جدید انجام شده و ما در حال رایزنی برای آماده کردن زیرساخت‌های لازم جهت راه‌اندازی این شبکه‌ها هستیم. با توجه به نظرسنجی‌ها و مطالعات کارشناسان، مردم بیشتر علاقه‌مند رادیوهای تخصصی هستند و ما هم برای راه‌اندازی رادیوهای تخصصی برنامه‌ریزی می‌کنیم.

ما در حال حاضر بخشی از نیازهای استان البرز را در قالب برنامه‌های مختلف پوشش می‌دهیم، اما برنامه‌ریزی ما برای رادیو در کرج، شبکه سراسری با عنوان مهارت است که زیرساخت‌های آن هم آماده شده است.

رادیو گفت‌و‌گو مانند سال‌های گذشته به فعالیت‌ خودش ادامه می‌دهد و اگر شنونده برنامه‌های آن باشید مطمئنا متوجه خواهید شد که جریان‌های مختلف فرهنگی، سیاسی، اجتماعی و اقتصادی با حضور در برنامه‌ها به مناظره و بحث می‌پردازند. این شبکه در طول انتخابات میزگردهای جذابی را روی آنتن برد که طیف‌های مختلف در آن حضور داشتند و بسیاری از مخاطبان رادیو از این اتفاق ابراز رضایت کردند. در طول این مدت که شبکه با سرپرستی یکی از همکاران اداره می‌شود، زیرساخت‌های لازم بر ای توسعه این شبکه فراهم شده و بزودی مدیر این شبکه رادیویی معرفی خواهد شد.

یکی از اقداماتی که شبکه‌های رادیویی در حال حاضر به آن توجه می‌کنند، برنامه‌های جنبی است که بتوانند مخاطبان بیشتری را از این طریق جذب رادیو کنند. در حال حاضر جشنواره جوانه‌ها در رادیو جوان، همایش طنز در رادیو فرهنگ، رادیو و اقتصاد در رادیو اقتصاد، رادیو و کتاب در ایرانصدا، بوی سیب در رادیو معارف، قرائت من در رادیو قرآن، تجلیل از پیرغلامان در اداره نغمات، جشنواره بین‌المللی اذان، قرآن، نیایش، ابتهال در رادیو نوا و ... در حال اجراست به گونه‌ای که هر کدام از این همایش و جشنواره‌ها دبیرخانه‌ای فعال دارد که امیدوارم همین موضوع به معرفی شبکه‌های رادیویی بیش از پیش کمک کند.

تفاهم‌نامه‌‌ای را در این‌خصوص با انتشارات سروش انجام داده‌ایم که آثار برجسته رادیویی را در قالب کتاب و لوح فشرده منتشر کنیم . امیدوارم بزودی این اتفاق بیفتد و بتوانیم این‌گونه آثار را در اختیار علاقه‌مندان قرار بدهیم.