82101 ؛ شماره‌‌ای برای اطلاعات دارویی

به‌طور کلی مرکز اطلاع‌رسانی داروپزشکی 13 آبان چه خدماتی را ارائه می‌دهد؟

اولین مرکز اطلاع‌رسانی دارویی وابسته به وزارت بهداشت با هدف اطلاع‌رسانی از کمبود دارویی کشور در زمان جنگ راه‌اندازی و پس از مدتی فعالیت منحل شد. سپس معاونت غذا و داروی وزارت بهداشت مرکزی به همین عنوان با رسالت پاسخگویی به سوالات علمی ـ دارویی مردم به شماره 09646 (مرکز اطلاعات دارویی) راه‌اندازی کرد که هم‌اکنون به دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی منتقل شده است. البته تفاوت چندانی بین این دو مرکز وجود ندارد، اما مجموعه داروخانه‌های 13 آبان یک رسالت فراموش‌شده داشتند که تشکیل این مرکز پاسخی به آن بود چراکه در سردر این داروخانه‌ها آمده است: «داروخانه و مرکز اطلاعات دارویی 13 آبان.» در ابتدای پیروزی انقلاب اسلامی، داروخانه‌های 13 آبان ـ‌که بتازگی تشکیل شده بود ـ‌ متعهد شدند که هم داروخانه و هم مرکز اطلاعات دارویی باشند، اما به علت وقوع جنگ تحمیلی، این تعهد بر زمین ماند و نقش توزیع‌کننده دارو بیشتر جلوه کرد و بیماران در صورت مراجعه به داروخانه به سوالات آنها پاسخ داده می‌شد.

در تمام کشورها از این نوع مراکز زیاد وجود دارد، اما نکته مهم این است که این دو مرکز در ایران قدرت پاسخگویی به سوالات و تماس‌های مردم را ندارند؛ ایران به عنوان کشوری با جمعیت 75 میلیون نفری تا سال 2050 به کشوری با 50 درصد جمعیت سالمند تبدیل می‌شود. بنابراین مردم با یک کلکسیون دارویی مواجه خواهند شد، این در حالی است که دسترسی آسانی نسبت به دانش دارویی در جامعه وجود ندارد. در خارج از کشور چون غالبا به زبان انگلیسی آشنایی دارند هزاران سایت که تامین‌کننده اطلاعات دارویی هستند به زبان مردم وجود دارد در حالی که در ایران آنچنان سایتی در مورد اطلاعات داروها وجود ندارد.

در این خصوص تا یک ماه آینده سایت مرکز اطلاع‌رسانی داروپزشکی 13آبان تکمیل می​شود و تمامی اطلاعات دارویی قابل دسترسی خواهد بود. بنابراین با توجه به کمبودها، باید در هر استان یک مرکز اطلاع‌رسانی دارویی راه‌اندازی شود و تنها در تهران به حداقل 5 مرکز این چنینی نیاز است.

از سال 86 تا پایان سال 90، 164 هزار و 642 تماس با مرکز گرفته شده است که 137 هزار و 500 تماس توسط مردم و 10 هزار و 192 تماس توسط حرف مختلف پزشکی گرفته شده است. بیشترین درصد سوالات مربوط به موارد شناسایی دارو و گروه‌های درمانی و موارد مصرف دارو به ترتیب با 21 درصد و 18 درصد است. عوارض دارویی،نحوه مصرف و استفاده از داروها، تداخلات دارویی و مقدار مصرف داروها در رتبه‌های بعدی سوالات بوده است.

البته در 16 درصد تماس‌ها، مردم اطلاعاتی را درخواست می‌کردند که خارج از وظیفه مرکز بود به عنوان مثال کمبود دارویی، تشخیص بیماری، تجویز دارو، تفسیر آزمایش و قیمت دارو.

همچنین این سوال مطرح می‌شود که کدام داروها برای سقط جنین است یا علائم یک بیماری گفته می‌شود که مردم انتظار دارند ما کار تشخیص را انجام دهیم که این سوالات پاسخ داده نمی‌شود. همچنین از نظر اخلاقی اطلاعات دارویی فرد دیگری هم ارائه نمی‌شود.