تاثیر پرورش مادرانه بر عملکرد مغزی کودکان

به نظر می‌رسد که پرورش در دامان پدر و مادر برای ایجاد شخصیتی انطباقی و انسانی بسیار مهم است. جان‌لوبی معتقد است مفاهیم بهداشت عمومی حاکی از آن است که باید توجه بیشتری به پرورش فرزندان توسط والدین داشته و هر آنچه از دست ما به عنوان افراد یک جامعه در ترویج این مهارت‌ها برمی‌آید انجام دهیم. چون پرورش نقش بسیار مهمی در توسعه آینده دارد.

محققان در طول یک دهه با مطالعه تصویربرداری مغزی کودکان 6 تا 10 ساله دوره پیش دبستانی به دنبال اثر پرورش مادرانه روی کودک بودند. بعضی از این کودکان قبلا بین 3 تا 6 سالگی دچار نشانه‌های افسردگی یا سایر اختلالات روانی بودند و بعضی دیگر هم سالم بوده و هیچ نوع علامتی نداشتند.

مطالعات نشان می‌داد کودکانی که در سن پایین، زمان زیادی تحت پرورش والدین خود بوده‌اند، با رسیدن به سنین مدرسه از هیپوکامپ مغزی بزرگ‌تری برخوردار شده‌اند. به عنوان بخشی از مطالعه تعامل والدین و خصوصا مادر با کودک و حمایت مادر در شرایط استرس‌زا از نزدیک ضبط شده و سپس به ارزیاب‌هایی داده شد که هیچ چیز در مورد وضعیت بهداشت این کودکان یا خلق و خوی والدین آنها نمی‌دانستند.

در این مطالعه محققان، اسکن مغزی مربوط به 93کودک که بعضی آنها علائم افسردگی داشته و بقیه سالم بودند را بررسی کردند. نتایج نشان می‌داد هیپوکامپ مغز کودکان سالم پرورش یافته 10 درصد بزرگ‌تر از کودکانی بود که در دامان مادرشان پرورش نیافته بودند. مدت‌ها بود که مطالعات مختلف اهمیت محیط پرورش بر عملکرد کودکان را به اثبات رسانده بود.

اما اکثر این مطالعات به فاکتورهای روانی و عملکرد کودکان در مدرسه نظر داشت. این اولین باری است که تحقیقات نشان می‌داد که تغییرات آناتومی مغز در نتیجه پرورش خوب کودک در اوایل زندگی اوست. محققان پس از این مطالعات به این نتیجه رسیده‌اند که ارتباط مستقیم و قدرتمندی بین پرورش مادرانه و اندازه هیپوکامپ در کودکان سالم وجود دارد.

اگرچه 95 درصد مادران شرکت‌کننده در این مطالعه مادران بیولوژیکی هستند، اما محققان می‌گویند که این اثر پرورشی در مورد کودکانی که تحت نظر پدر، پدربزرگ، مادربزرگ یا پدرخوانده و مادرخوانده هستند هم تقریبا به همان اندازه است.

وجود هیپوکامپ بزرگ‌تر در کودکان سالمی که در دامان مادرشان پرورش یافته‌اند بسیار مهم و قابل توجه است. زمانی که بدن با استرس مواجه می‌شود، مغز سیستم عصبی خودکار را فعال می‌کند. سیستم عصبی خودکار یک سیستم غیرارادی است که ترشح هورمون استرس را کنترل می‌کند. این هورمون‌ها با افزایش ضربان قلب و کمک به وفق دادن بدن با شرایط بحرانی به ما کمک می‌کنند تا بر استرس غلبه کنیم. هیپوکامپ ساختار مغزی مهمی است که در این فرآیند درگیر است. بعلاوه این ساختار در یادگیری و حافظه نقش مهمی دارد و بزرگ‌تر بودن حجم آن می‌تواند با عملکرد بهتر در مدرسه و در مقایسه با دیگر همسالان مرتبط باشد. مطالعات قبلی روی جانوران نشان می‌داد که پرورش مادرانه روی رشد مغز موثر است. اما تاکنون شواهد مطمئنی مبنی بر تاثیر پرورش مادرانه در تغییر ساختار مغز وجود نداشت.

قبلا مطالعه روی موش‌ها نشان داده بود پرورش مادرانه خصوصا به شکل لیسیدن فرزند توسط مادر باعث تغییر در ژن‌ها و گیرنده‌هایی می‌شود که در افزایش اندازه هیپوکامپ موثرند. این پدیده در نخستین‌ها هم دیده شده بود اما در مورد انسان به اثبات نرسیده بود. ولی با این نتایج ارتباط بین پرورش و اندازه هیپو کامپ معلوم شد.

بنابراین والدین باید بیاموزند چگونه با انجام وظایفی معین فرزندانشان را حمایت کرده و پرورش دهند. والدین عناصر مهمی در رشد و پیشرفت فرزندانشان هستند.