آزمونی به نام نوروز 91 برای گردشگری ایران

اما این شور و هیجان همیشه در بعضی‌ ادارات و ارگان‌های دولتی یا حتی خصوصی، زودتر شروع می‌شود و عملکرد آنها در ایام تعطیلات از سوی مردم و مسوولان زیر ذره‌بین قرار می‌گیرد. به طوری که پس از سپری شدن این ایام هردو گروه مشغول بررسی نقاط ضعف و قوت این ادارات یا سازمان‌ها خواهند بود.

اگرچه این رفتار خود حکایت از مقطعی بودن برنامه‌ریزی‌ها در هر دو گروه یعنی مردم و دست‌اندرکاران دارد و هیچ نشانی از تصمیم‌گیری‌های بلندمدت آنها نیست. اینجاست که ناخودآگاه به یاد ضرب‌المثل معروف که می‌گوید: «از این ستون به آن ستون فرج است» خواهیم افتاد. اگرچه، گاه‌گاهی هم در این میان با توجه به کاستی‌های موجود تصمیماتی توسط دولتی‌ها گرفته شده و دستورالعمل‌هایی صادر می‌شود تا سال بعد این نواقص وجود نداشته باشد، اما حکایت همچنان باقی است.

امسال هم که چند روزی از شروع آن نگذشته و هنوز هم تب و تاب نو شدن سال در جای جای میهن عزیزمان مشهود است این روند ادامه داشت، اما با قدری تفاوت و حساسیت بیشتر از سال‌های گذشته که توجه بیشتر هر دو گروه؛ یعنی مردم و مسوولان را طلب می‌کند.

سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری که از قدیم‌الایام به عنوان رکن اصلی مسوول این ایام؛ یعنی تعطیلات نوروزی بوده همیشه بیشترین مسوولیت را به‌عهده داشته و دارد، اما همان‌طور که گفته شد نوروز 1391 برای این سازمان نقطه عطفی بود که همگان منتظر رسیدنش بودند تا عملکرد آن را بررسی کنند و با توجه به نحوه عملکرد این نهاد مسوول، آینده صنعت گردشگری ایران را پیش‌بینی‌‌کنند.

به عبارت دیگر ، نوروز امسال برای این سازمان حکم امتحان نهایی را داشت و نتیجه آن برای ورود به مقطعی بالاتر از نظر کارشناسان بسیار پراهمیت عنوان شده بود. طبق شرایط جدید ایران از نظر تحریم‌های یکجانبه غرب و البته نوسانات نرخ ارز در کشور همه این کارشناسان و دست‌اندرکاران صنعت گردشگری ایران چه خصوصی و چه دولتی از ماه‌ها قبل مشغول بررسی شرایط و ارائه راهکارهای مناسب این وضعیت بودند و بسیاری از آنها نوروز امسال را برای آینده صنعت گردشگری ایران سرنوشت‌ساز عنوان کرده بودند و البته گروهی هم این شرایط را فرصتی طلایی برای صنعت گردشگری ایران می‌دانند.

بنابراین از آنجا که متولی اصلی برگزاری این مراسم سازمان میراث فرهنگی است، تمام نگاه‌ها همچون گذشته معطوف تصمیمات این سازمان بود. هرچند امسال با توجه به شرایط موجود، بسیاری از مسافران نوروزی و علاقه‌مندان به سفرهای خارجی تصمیم به ماندن داخل خاک ایران گرفتند و به جمع مسافران داخلی پیوستند، به طوری که تقریبا سفرهای نوروزی امسال‌27 درصد نسبت به سال قبل افزایش نشان داد و سنگینی بار هدایت این‌گونه سفرها بردوش این نهاد دولتی بیشتر جلوه‌گر شد.

به هر حال روز موعود رسید و برگه امتحانی پیش روی اصلی‌ترین نهاد مسوول گردشگری در ایران قرار گرفت، ظاهرا این سازمان هم در نگاه اول توانست این امتحان را بخوبی پشت‌سر بگذارد، اما گاهی هم پاسخ مناسب به سوالات امتحانی نداد.

سازمان میراث فرهنگی با توجه به مسوولیت یادشده امسال هم اقدام به تشکیل ستاد مرکزی و دائمی تسهیلات سفر در ایران کرد، البته یادآوری می‌شود‌ که این ستاد قبلا تشکیل شده بود، اما امسال این ستاد کمی تغییرات به خود دید به طوری که از این ستاد تمرکز زدایی شد و در بسیاری از استان‌های گردشگر‌پذیر مثل اصفهان، اردبیل، همدان و حتی برخی مناطق آزاد به‌طور مستقل شروع به کار کرد.

بنابراین می‌توان از ایجاد این ستاد در استان‌های گردشگرپذیر به عنوان برگ برنده سازمان یاد کرد، سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری امسال علاوه برخدمات همیشگی خود با راه‌اندازی پورتال (وب‌سایت اینترنتی به نشانی http://www.stsi.ir) این سازمان قبل از آغاز تعطیلات نوروزی 1391 با شعار «ایران سرزمین شکوه و زیبایی‌ها» جدیت خود برای رونق صنعت گردشگری ایران را به همگان نشان داد.

اگرچه بحق عملکرد این سازمان در کوتاه‌مدت یعنی تعطیلات گذشته، با توجه به افزایش چشمگیر تعداد سفرهای نوروزی امسال خوب بود و توانست بخوبی سفرهای نوروزی را هدایت و مدیریت کند، اما متاسفانه نتوانست به معنای واقعی این ستاد را دائمی کند و در بسیاری از موارد همچون گذشته که ستادها کاملا مقطعی و کوتاه‌مدت تصمیم‌گیری می‌کردند دوباره تکرار مکررات کرد.

به عنوان مثال می‌توان به مصاحبه مدیرکل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان اردبیل با خبرگزاری فارس در اسفند ماه سال 1390 اشاره کرد. او می‌گوید: «این ستاد (ستاد دائمی تسهیلات سفر) با هماهنگی و همکاری دستگاه‌های ذی‌ربط فعالیت خود را آغاز کرده و تا 15 فروردین سال آینده فعال خواهد بود.»

نیاز به یادآوری نیست که ستاد مدیریت سفرهای نوروزی با توجه به نام خود سال‌های گذشته همیشه چند روز قبل از شروع تعطیلات نوروزی تشکیل می‌شد و با اتمام تعطیلات نوروزی به کار خود پایان می‌داد؛ بنابراین زیاد توان مدیریت بلندمدت این گونه سفرها را نداشت.

همین مقطعی بودن ایجاد این‌گونه ستادها باعث می‌شد تا مسوولان و دست‌اندرکاران آن صرفا به فکر گذراندن این ایام باشند و تصمیمات کوتاه‌مدتی را اتخاذ می‌کردند که بعضا بجز صرف هزینه و بدون بازده بودن آنها حاصل دیگری نداشت و ظاهرا در برخی‌ استان‌ها هنوز همین رویه ادامه دارد و نشانی از دائمی شدن آنها نیست.

اما در ابتدای کار ایجاد این‌گونه ستادهای دائمی در برخی استان‌ها با وجود کاستی‌های موجود توانسته مفید واقع شود و بسیاری از دست‌اندرکاران صنعت گردشگری ایران را به آینده‌ای روشن دلگرم کند.

تشکیل این ستاد دائمی را می‌توان به عنوان عیدی سازمان میراث فرهنگی به صنعت گردشگری ایران در دو بخش خصوصی و دولتی دانست و امیدوار بود که این ستاد بتواند با حضور خود و رویکردهای جدید، زمینه پیوند هرچه بیشتر دو بخش خصوصی و دولتی را در این صنعت بسیار مهم ایران ایجاد کند.

حال که این ستاد با شعار «همگانی، همه مکانی و همه زمانی کردن سفر» پا به عرصه وجود گذاشتند هرگز نباید از ایجاد فرصت‌های جدید و معرفی توانمندی‌های گردشگری ایران غافل شود و فقط به بازار داخلی چشم داشته باشد، بلکه شاید بتوان گفت که باید با استفاده از ظرفیت‌های بخش‌خصوصی بیشتر به بازار خارجی جهت جذب گردشگران خارجی به ایران بیندیشد.

این موضوع را می‌توان دقیقا پاشنه آشیل صنعت گردشگری ایران دانست که ظاهرا هنوز اهمیت آن توسط مسوولان امر جدی گرفته نشده به طوری که در پورتال اختصاصی ستاد تسهیلات سفر در ایران که بتازگی افتتاح شده است صرفا اطلاعات به یک زبان و آن هم فارسی بسنده کرده‌اند و هیچ نشانی از راهنمایی گردشگران خارجی یا حتی حرکتی برای جذب حداکثری آنها به سمت تمدن و فرهنگ ایران زمین نیست.

به هر حال با توجه به نیمه پر لیوان، نوروز 91 ستاد دائمی تسهیلات سفر کشور با ایجاد ستاد اسکان مسافران نوروزی، غرفه‌های صنایع دستی، معرفی توانمندی‌های گردشگری استان‌ها و توزیع بروشورها و نقشه‌های گردشگری بین مسافران نوروزی توانست نمایانگر این موضوع باشد که با کمی دقت و اتخاذ تصمیمات بلندمدت می‌توان به داد صنعت از نفس افتاده گردشگری در ایران رسید و رونقی دوچندان ‌به آن بخشید؛ البته نباید از یاد ببریم که بخش عمده سیاست این سازمان باید به جذب گردشگران خارجی باشد نه صرفا ایجاد تسهیلات سفر برای هموطنان عزیز؛ چون به خودی خود هنگام ایجاد شرایط ورود گردشگران خارجی به داخل مرزهای ایران ، تمامی امکانات سفر برای هموطنان نیز فراهم خواهد شد، به این ترتیب، این سیاست می‌تواند تیری باشد برای دو نشان.

نیره کردبچه