چند شب با برنامه هزار و یک شب

تهیه‌کننده برنامه، محمد صدری بیش از 30 سال است که در سازمان صدا و سیما فعالیت دارد. او که سمت‌های مدیریتی نیز داشته از سال 69 با برنامه ارتباط نزدیک وارد حیطه تهیه‌کنندگی شد. در کارنامه کاری صدری سریال‌های 90 قسمتی برنامه‌های اقتصادی و اجتماعی همچون برنامه شبکه سه و نیم، ارث پدری، تجارت جهانی ایرانیان و ... مشاهده می‌‌شود. وی درباره برنامه هزار و یک شب می‌گوید: مدت زمان پخش این برنامه به 3 بخش 20 دقیقه ابتدایی، بخش کارشناسی 40 دقیقه‌ای میانی و بخش 20 دقیقه پایانی تقسیم شده است. در هر شب براساس ساختاری که برای برنامه تعریف شده بحث‌های کارشناسی ارائه می‌شود.

در بحث کارشناسی به موضوعات تخصصی ایران و جهان از ابعاد مختلف نگاه می‌شود. هر بخش متشکل از یک تیم علمی و تحقیقاتی است.

صدری ادامه می‌دهد: در این برنامه به دنبال چرا‌ها هستیم. از زوایای مختلف راه‌حل‌های گوناگونی را ارائه می‌دهیم، ولی نمی‌گوییم حرف اول و آخر را ما می‌زنیم.

صدری با بیان این نکته که نباید برنامه‌های تخصصی را با برنامه‌های عمومی مقایسه کرد، می‌گوید: هر برنامه‌ای دارای مخاطب خاص خود از لحاظ سنی و معلوماتی است. پس کیفیت برنامه بر کمیت آن ارجحیت دارد. تاکنون 35 برنامه پخش شده و قصد داریم هزار و یک شب این برنامه را ادامه دهیم. با توجه به تماس‌ها و پیامک‌های ارسالی به برنامه برای سال آینده بخش‌های جدید و متنوعی همچون تله‌تئاتر زنده در برنامه گنجانده می‌شود. وی در مورد تغییر ساعت پخش برنامه می‌افزاید: در حال حاضر چنین چیزی امکان‌پذیر نیست، ولی اگر ساعت پخش برنامه کمی جلو بیاید من هم عقیده دارم مناسب‌تر است.

صدری در پایان می‌گوید: اگر انگیزه بین مدیران، تهیه‌کنندگان و کارگردانان بیشتر شود، رسانه‌های بیگانه راه به جایی نخواهند برد.

بحث کارشناسی شنبه‌ها در زمینه ادبیات است. مدیر محتوایی این بخش، یدالله گودرزی، شاعر و پژوهشگر معاصر است.

گودرزی می‌گوید: در این بخش به مباحث، موانع و فرصت‌های جهانی شدن ادبیات فارسی که از دغدغه‌های جدی اهل ادبیات است، می‌پردازیم. فرهنگ غنی فارسی از قدمت و پیشینه‌ای کهن برخوردار است تا جایی که گوته در مقابل حافظ سر فرود می‌آورد. در این برنامه تلاش می‌کنیم ادبیات فارسی جایگاه واقعی خودش را در دنیا بیابد تا ادبیات معاصر هم در عرصه جهانی پله‌های ترقی را درنوردد، زیرا در دنیای امروز ادبیات آمریکای لاتین، ادبیات هند و حتی ادبیات عرب در حوزه داستان و شعر شناخته شده‌اند. متاسفانه ادبیات کهن و غنی پارسی در جهان مطرح نیست. شاید اسیر روزمرگی شده‌ایم که همین مساله باعث بی‌توجهی به فرهنگ و پیشینه کهن ما گردیده است.

غافل هستیم که از طریق داستان و شعر می‌توانیم علاوه بر ترویج فرهنگ فارسی، پیام‌آور صلح و دوستی در جهان باشیم. ما دارای ثروتی فرهنگی هستیم. ما بعضی چیز‌ها را گم کرده‌ایم.

شاهنامه، شناسنامه زبان فارسی است. لازم است برای هر گروه سنی با زبان همان سن شاهنامه را بیان و نکات جذاب آن را با توجه به علایق جوانان با شیوه‌های نوین از طریق فیلم، انیمیشن و مسابقه بازگو کرد. شاهنامه علاوه بر اشعار حماسی دارای داستان‌های شیرین و عبرت‌آموز نیز هست. ما نباید با چاپ چند شعر ثقیل و سنگین در کتب درسی باعث رویگردانی کودکان و قشر جوان از ادبیات فارسی شویم.

مدیر محتوایی بخش ادبیات در ادامه می‌گوید: در برنامه هزار و یک شب همزمان با دهه فجر ادبیات داستانی و شعر انقلاب را مورد بررسی قرار دادیم. همچنین به موضوع کار‌کرد‌های ادبیات در حوزه زبان فارسی که زبان اندیشه، شعر و فرهنگ است تا آخر امسال می‌‌پردازیم.

در سال آینده مباحث دستور معیار برای دستورزبان فارسی و حوزه‌های ادبی شعر معاصر، تغییر و تحول قالب‌های شعری، ادبیات ترجمه و به طور کلی مباحث روز ادبیات فارسی مورد بحث و بررسی قرار می‌گیرد. گودرزی می‌افزاید: در برنامه هزار و یک شب با شاعران و پژوهشگرانی که در دیگر نقاط کشور هستند، گفت‌و‌گوی تلفنی داریم تا ضمن آشنایی با آنها از فعالیت‌های عرصه ادبی کشور آگاه شویم. در ضمن ادبیات با زندگی مردم درآمیخته است، به همین سبب از بینندگان این برنامه درخواست دارم موضوعات مورد علاقه خود را از طریق پیامک به اطلاع ما برسانند.

یکشنبه‌ها درباره مسائل جامعه گفت‌وگو می‌شود. دکتر سهراب مظاهری، مدیر بخش جامعه برنامه هزار و یک شب می‌گوید: این بخش به جامعه و مسائل مربوط به آن اختصاص دارد. گاهی مسائل اجتماعی در جامعه حاد و گاهی در سطح تعریف هستند و آسیب اجتماعی محسوب نمی‌شوند. در این برنامه به هر دو موضوع پرداخته می‌شود.

همچنین به سبک‌ها و شیوه‌های نوین زندگی که متاثر از شرایط تولیدات جدید در عرصه تکنولوژی است و تاثیر نقش مشاوره بر سلامت جامعه (عنصری که در دین مبین اسلام بسیار بر آن تاکید شده است)‌ که برای افراد و سازمان‌ها بسیار مهم است، می‌پردازیم. اما مشاهده می‌کنیم مشورت و مشاوره در جامعه جدی گرفته نمی‌شود. این امر سلامت جامعه را به مخاطره می‌اندازد. در واقع در مورد کاستی‌های جامعه سخن می‌گوییم. بخش جامعه برنامه هزار و یک شب از دیدگاهی تخصصی به مسائل و معضلات جامعه می‌پردازد.

در سال آینده برای غنای بهتر برنامه به مسائل از بعد روان‌شناسی، جامعه‌شناسی و اجتماعی نگاه می‌کنیم. همچنین تاثیرات ماهواره‌ها و سریال‌های تلویزیونی که از شبکه‌های ماهواره‌ای پخش می‌شود، مورد بحث قرار خواهد گرفت.

دکتر مظاهری با اشاره به فرمایش رهبر معظم انقلاب که فرموده‌اند: ما از لحاظ علمی و هسته‌ای پیشرفت کرده‌ایم، ولی در بعد اخلاقی و انسانی چندان موفق نبوده‌ایم، می‌گوید: از این فرمایش ایشان نتیجه می‌گیریم که نیاز است به مسائل اجتماعی و فرهنگی بیشتر توجه شود، زیرا مشکلات فرهنگی داریم.

دوشنبه‌ها بحث علمی برنامه هزار و یک شب در مورد هنر و معماری است. دکتر علی‌اصغر فهیمی‌فر که دکتری فلسفه هنر و تاریخ هنر از انگلستان دارد مدیر محتوایی این بخش است.

وی می‌گوید: ما به مسائل هنری از زاویه علمی نگاه می‌کنیم؛ مسائلی که بضاعت علمی داشته و در عین حال کاربردی و به روز هم باشد.

برای نمونه در هنر به شاخه‌های گوناگون نظیر تصویرسازی، نقاشی، گرافیک، مبلمان شهری و... و در معماری به شهرسازی و بافت شهری توجه داریم. در مورد معماری شهری سعی می‌کنیم بحث همان‌قدر که ارزش علمی دارد به گونه‌ای مطرح شود که برای سطوح مختلف جامعه قابل درک و پذیرش باشد، زیرا همه مردم درگیر زندگی شهری و معماری شهری در شهرها هستند.

در مورد رسانه و ارتباطات به مخاطب‌شناسی از دیدگاه دینی، جامعه‌شناسی و رویکرد فلسفی رسانه می‌پردازیم.

در آینده سینما، عکاسی، تلویزیون و به طور کلی ابعاد گوناگون هنری مورد بحث و بررسی قرار می‌گیرد.

صدرالدین شجره که از 15 سالگی وارد رادیو شده، می‌گوید: تقریبا 43 سال است در سازمان صدا و سیما فعالیت دارم. تاکنون نزدیک به 500 برنامه تلویزیونی اجرا کرده‌ام. تا قبل از شروع این برنامه در رادیو پیام هم کار می‌کردم، ولی به دلیل مشکلات کاری دیگر آنجا فعالیتی ندارم. علاقه خاصی به اجرای نمایش‌های رادیویی دارم و الان فقط در رادیو نمایش فعالیت می‌کنم. در برنامه هزار و یک شب در 20 دقیقه ابتدایی در طول هفته یکی از قصه‌های هزار و یک شب را می‌خوانم و در 20 دقیقه پایانی برنامه هر شب فال حافظ می‌گیرم. این برنامه دارای گروه اجرا و علمی است که من فقط در بخش اول و آخر برنامه کار اجرا را عهده‌دار هستم.

سعیده فرضی سال 66 وارد برنامه کودک رادیو شد. وی می‌گوید: در برنامه‌های مختلف تلویزیونی، تئاتر و رادیو فعالیت کرده‌ام. ولی هم‌اکنون عمده فعالیتم با رادیو نمایش است. در آنجا گویندگی، سردبیری و نویسندگی می‌کنم و بازیگر نمایش‌های رادیو نمایش نیز هستم.

در برنامه هزار و یک شب در بخش نمایش‌خوانی که 20 دقیقه اول اجرا می‌شود کنار استادم ایفای نقش می‌کنم که برحسب نوع داستانی که خوانده می‌شود نقش من در شب‌های مختلف متفاوت است.

در این بخش همچنین نورالدین جوادیان و احمد ایرانی‌خواه در اجرای نمایش‌خوانی همکاری می‌کنند.

به طور کلی در برنامه هزار و یک‌شب سعی بر این است که با توجه به این‌که برنامه در ساعات پایانی شب پخش می‌شود در فضایی آرام و دلنشین ذهن مخاطب برای روز آینده به گونه‌ای آماده شود که به دنیای پیرامون خود دید و نگرشی جدید داشته باشد و از سطحی‌نگری اجتناب گردد.