کوسه‌های سفید از 2 اصل طلایی کمین و خفا برای شکار استفاده می‌کنند

آرواره‌های مرگبار و قوانین اپتیک در آب

هر ساله برخی مناطق آب‌های ساحلی و خلیج‌ها همانند خلیج فالس‌بی در آفریقای جنوبی میزبان یکی از نمایش‌های دیدنی راز بقای دریایی است؛ چرا که زمان از شیر گرفته شدن توله فوک‌های خزدار به معرکه‌ای برای تجمع کوسه‌های سفید بزرگ بدل می‌شود.

کد خبر: ۴۵۴۷۴۲

فوک‌ها در دسته‌های 5 تا 20 تایی در آب‌های ساحلی شنا و تغذیه می‌کنند. این جانوران که انصافا شناگران ماهری به حساب می‌آیند در حالی که برای حفاظت در برابر حمله کوسه‌ها به یکدیگر وابسته هستند چند روزی را در پی تهیه غذا میان آب‌ها و دور از ساحل می‌گذرانند.

البته در کنار مهارت‌های شناگری و گریزپایی و حرکت گروهی فوک‌ها، کوسه‌ها نیز از امتیازات شاخصی همچون پیکرهای تنومند و دندان‌های تیز برخوردارند و اصولا در مورد قابلیت‌های شکارگری کوسه‌ها و فرز و زیرکانه بودن حملات این قصاب‌های دریایی داستان‌های زیادی نقل می‌شود.

با همه این حرف و حدیث‌ها، دانشمندان پژوهشگاه زیست‌شناسی دریایی روایت جدیدی از توانایی کوسه‌ها نقل می‌کنند که واقعا شنیدنی و خواندنی است. از قرار معلوم کوسه‌ها می‌دانند چطور از قدرت دانش فیزیک و بخصوص فیزیک نور در آب برای پیشبرد راهبرد شکار و تغذیه‌شان بهره بگیرند.

ماجرا از این قرار است که قدرت بینایی فوک‌ها در بهترین وضعیت برای مشاهده و تشخیص در آب‌های کم عمق ساحلی است که این حیوانات بیشتر وقتشان را در آنجا سپری می‌کنند.

زمانی که فوک‌های خزدار روی سطح آب به حال استراحت شناورند، یک چشم‌شان هم به پایین و اعماق آب است تا مراقب کوسه‌ها و حمله آنها باشند.

البته این حواس جمعی فوک‌ها تا حد دیدن اشیای روشن زیرشان کارساز است و همین محدودیت بینایی زمانی که پای آرواره‌های کوسه سفید در میان باشد به قیمت جان فوک‌ها تمام می‌شود.

نکته جالب اینجاست که کوسه‌های سفید بزرگ بر خلاف نامشان چندان هم سفید نیستند و پشت کبود رنگشان وسیله استتار خوبی در برابر بستر آبسنگی تیره رنگ جزیره محل زندگی فوک‌های بخت برگشته محسوب می‌شود؛ به طوری که در شرایط روشنایی ضعیف، یک فوک توانایی دیدن کوسه‌ای در فاصله دورتر از 3 متری‌اش را ندارد.

اما بینایی کوسه با فوک تفاوت دارد. هر چند هنوز کسی مستقیما از یک کوسه سفید بزرگ راجع به قدرت دید و تشخیص بصری‌اش سوال نکرده است، ولی تحقیقات به عمل آمده روی چشم‌های کوسه نشان داده آنها از یک نسبت میله‌ای ـ مخروطی بالایی در شبکیه‌شان برخوردارند که دید مناسبی در شرایط روشنایی کم به آنها می‌بخشد و برای همین است که کوسه‌ها غالبا ‌صبح زود پی شکار می‌گردند. وقتی کوسه‌ها به سمت بالا که فوک‌ها در حال شنا هستند نگاه می‌کنند، پیکر شناور تیره رنگی را که از نور خورشید سایه‌دار شده به آسانی تشخیص می‌دهند.

محققان توانسته‌اند سرعت بیرون جهیدن کوسه‌ها در زمان حملاتشان به فوک‌ها را تا مرز 35 کیلومتر بر ساعت محاسبه کنند. سنجش‌ها حاکی از آن است که کوسه‌ها برای رسیدن به چنین سرعتی لازم است حملاتشان را دست‌کم 7 متر جلوتر شروع کنند و در این صورت، فوک‌ها تنها یک‌دهم ثانیه برای واکنش نشان دادن زمان خواهند داشت. به اعتقاد دانشمندان، پنهانکاری و کمین دو عنصر کلیدی در راهبرد شکار کوسه سفید محسوب می‌شوند. از قرار معلوم مشاهدات دنیای واقعی حیات وحش دریایی نیز با این محاسبات مطابقت دارد.

اکثر حملات کوسه‌ها در محدوده عمق 7 تا 31 متری آب روی می‌دهند و 55 درصد از حملات موفقیت‌آمیز کوسه‌های سفید بزرگ در شرایط کم‌نور اتفاق می‌افتد. با این اوصاف اگر یک کوسه سفید بزرگ در اولین ضربه نتواند طعمه را از پای درآورد، بخت تصاحب یک وعده غذا، با تلاش‌های بیشتر و موفقیت کمتر این شکارچی مغرور همراه خواهد بود.

البته ناگفته نماند فوک‌ها هم طعمه‌های دست و پا بسته‌ای برای کوسه‌ها نیستند. فوک‌های خزدار جوان می‌توانند در فاصله‌ای کوتاه‌تر از آنچه مهاجمانشان نیاز دارند به تغییر جهت بپردازند؛ همین معکوس کشیدن سریع، مجال فرار و دور شدن از آرواره‌های کوسه را قبل از آن که مهیای گاز بعدی شود برای فوک‌ها فراهم خواهد آورد.