بروجرد شهر خانه‌های تاریخی

بافت تاریخی بروجرد، مجموعه‌ای بیش از ۲۸۰ هکتار از مناطق مرکز و شرق این شهر را شامل می‌شود که امروزه بیشتر در محدوده خیابان‌های جعفری، صفا، شهدا و بحرالعلوم قرار گرفته‌اند. بناهای تاریخی قابل توجهی مانند امامزاده جعفر، مسجد جامع بروجرد و مسجد سلطانی در این بافت قرار گرفته‌اند که قدمت برخی از آنها به بیش از هزار سال می‌رسد.

بازار قدیمی بروجرد و چند کاروانسرای تاریخی و بیش از 50 خانه تاریخی در این بافت قرار گرفته‌اند که خانه بیرجندی، خانه طباطبایی و خانه افتخارالاسلام از این گروهند.

همچنین مسجد امام بروجرد از جمله آثار ارزنده معماری دوره اسلامی در لرستان است. این بنا یکی از ارزشمند‌ترین و ممتازترین بناهای بروجرد به شمار می‌رود.

صحن این بنا دارای طول وعرض 47×61 مترمربع است و در وسط آن حوض بزرگی قرار دارد. مسجد دارای 3 درگاه است. درگاه شمالی آن به طرف خیابان جعفری باز می‌شود و دارای طاق و مقرنس‌های بسیار زیباست که با کاشی خشت هفت‌رنگ به سبک دوره قاجاری تزئین و در میان آن نام فتحعلیشاه قاجار (1212ـ 1250هـ .ق)
نقش بسته است.

طرح و نقشه این بنا از مسجد امام تهران الگوبرداری شده است. راه ورودی غربی آن به سمت بازار دواتگران باز می‌شود و به خیابان صفا نیز راه دارد. این بنا مربوط به دوره قاجاریه و به شماره 394 در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

مسجد جامع بروجرد نیز که در خیابان جعفری واقع شده یکی از کهن‌ترین مساجد غرب ایران است.

بر اساس کتیبه‌های موجود این مسجد در زمان شاهان صفوی، در سال‌های 1022، 1023، 1091 هجری و سرانجام در سال 1209 هجری تعمیر و مرمت شده است.

امامزاده جعفر نیز از دیگر بناهای مذهبی و تاریخی بروجرد است که در قسمت شرقی شهر واقع شده است.

ساختمان گنبد هرمی شکل این آرامگاه نمونه‌ای از هنر و معماری عهد سلجوقی است. در اثر زلزله سال 85 برخی از این آثار تاریخی از جمله مسجد امام و جامع بروجرد با آسیب‌هایی مواجه شد که در سال‌های اخیر چند نوبت مرمت روی آنها صورت گرفته است.

در همین حال رییس اداره میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری شهرستان بروجرد با ارزیابی مثبت از روند این مرمت‌ها گفت: عملیات مرمتی یک موضوع غیرقابل اتمام است و همواره بناهای تاریخی در طول زمان به مرمت و بازسازی احتیاج دارند.

حجت‌الله یارمحمدی افزود: یکی از بناهای تاریخی موجود در شهرستان بروجرد تکیه معروف «موثقی» است که عملیات مرمت آن به پایان رسیده است.

وی سپس به روند مرمت و بازسازی خانه‌های تاریخی بروجرد اشاره کرد و گفت: خانه «بیرجندی» یکی از نمونه‌های تاریخی بروجرد است که عمده عملیات مرمتی آن انجام شده و به اتمام رسیده است. همچنین خانه «افتخارالاسلام» از دیگر بناهایی است که تاکنون کارهای خوبی روی آن انجام شده و در این بنا به استثنای بخش‌هایی که در تملک سازمان نیست 90 در صد عملیات مرمت و بازسازی صورت گرفته است.

به گزارش مهر، رییس اداره میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری شهرستان بروجرد همچنین با اشاره به مرمت مسجد امام و جامع افزود: بعد از انجام کارهای سازه‌ای این بناها قرار است روی چوب‌کاری و منبت‌سازی این دو اثر کار شود تا بتوان ساختار و فرم سنتی و اصیل آنها را احیا کنیم.

به هر روی احیا، مرمت و بازسازی هر کدام از این آثار تاریخی می‌تواند زمینه‌ساز توسعه گردشگری در شهرستان بروجرد باشد به طوری که شهر بروجرد به عنوان دیار فرزانگان می‌تواند هر ساله بخش زیادی از طالبان معماری ایرانی ـ اسلامی را به خود فرا بخواند.